ΝΕΜΕΣΙΣ

Νέμεσις: Η απονομή πραγματικής δικαιοσύνης, η Θεία Δίκη, που σύντομα θα αποδοθεί στους υπαίτιους της εξαθλίωσης των Ελλήνων, στους δολοφόνους των χιλιάδων συμπολιτών μας μέσα από την φτώχεια και την ανέχεια, σε εκείνους που ξεπουλάνε τα χώματα που έχουν ποτιστεί με το αίμα των προγόνων μας στο διάβα των αιώνων για να είμαστε εμείς ελεύθεροι.

Η Τράπεζα της Ελλάδος δεν ανήκει στους Έλληνες (Ντοκιμαντέρ)

Άσε με να εκδίδω και να ελέγχω τα χρήματα ενός έθνους, και δεν με ενδιαφέρει ποιος φτιάχνει τους νόμους του έλεγε τον 18ο αιώνα ο εβραιοσιωνιστής Μάγιερ Άμσκελ Ρότσιλντ, μέλος της ισχυρότερης οικονομικά οικογένειας του κόσμου, η οποία έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στη γέννηση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος..

-Ποιος ελέγχει άραγε την κεντρική μας τράπεζα;

-Ποιοι είναι μέτοχοι της Τράπεζας της Ελλάδος;

-Ποιος γνωρίζει του Μετόχους της ΤτΕ εκτός το Ελληνικό Δημόσιο το οποίο είναι και το μόνο που κοινοποιείται και δεν ξεπερνά το 5%;; (!!!) ΚΑΝΕΙΣ !

Η ΤτΕ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ! Είναι μια Ανώνυμη Εταιρία εισηγμένη στο Χρηματιστήριο, στην οποία η συμμετοχή του Ελληνικού Δημοσίου ΔΕΝ ΞΕΠΕΡΝΑ ΤΟ 9% !

Επιπλέον προβλέπεται ότι η Συμ. Του Ελλ. Δημοσίου ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΞΕΠΕΡΝΑ το 1/3 του συνόλου των μετοχών !!! Δηλαδή το ΔΗΜΟΣΙΟ ΔΕΝ ΘΑ ΑΠΟΚΤΗΣΕΙ ΠΟΤΕ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΤτΕ !!!

Όπως ορίζει το άρθρο 48 του καταστατικού της ΤτΕ, κανείς απ'το Ελληνικό Δημόσιο δεν δύναται να ερευνά τα βιβλία της κεντρικής μας Τράπεζας ή των υποκαταστημάτων της..!! Κράτος εν κράτει δηλαδή...!

Η Τράπεζα της Ελλάδος ανήκει στους Ρότσιλντς (94%), όπως και οι περισσότερες κεντρικές τράπεζες του κόσμου πλην Ρωσίας, Κίνας, Ισλανδίας, Κούβας, Συρίας, Ιράν, Βενεζουέλας, Β.Κορέας και Ουγγαρίας. - Όλως τυχαίως οι περισσότερες απ'αυτές τις χώρες αποκαλούνται ως τρομοκρατικές απ'τα μεγάλα ΜΜΕ.

Αν θέλουμε να πάρουμε την Ελλάδα μας πίσω πρέπει πρώτα να πάρουμε την Κεντρική μας Τράπεζα πίσω!

Δείτε το Ντοκιμαντέρ:

CAN

Οι Can ήταν ένα συγκρότημα πειραματικού ροκ που δημιουργήθηκε στη Γερμανία το 1968. Περιέγραφαν το γκρουπ τους ως μια αναρχική κοινότητα και δημιουργούσαν μουσική περισσότερο μέσα από αυτοσχεδιασμό και επεξεργασία του ηχογραφημένου υλικού, αλλά είχαν μεγάλη επιρροή σε μελλοντικά συγκροτήματα της ροκ και της ηλεκτρονικής μουσικής. Θεωρούνται ως το καλύτερο από τα συγκροτήματα του μουσικού ρεύματος Krautrock και από τους πιο σημαντικούς καλλιτέχνες στο χώρο της πειραματικής μουσικής, στη πρόσφατη μουσική ιστορία.

(1968-1979) Περίοδος δράσης του συγκροτήματος

Το συγκρότημα δημιουργήθηκε στην Κολωνία το 1968 με αρχικό όνομα το "Inner Space" και αποτελούνταν από τους Holger Czukay στο μπάσο, Irmin Schmidt στα keyboards (και οι δύο ήταν δάσκαλοι μουσικής που είχαν μαθητεύσει υπό τον Karlheinz Stockhausen), Michael Karoli στην κιθάρα (μαθητής του Czukay), και Jaki Liebezeit στα ντραμς (είχε ειδίκευση στην jazz), μαζί με το αρχικό μέλος David Johnson.

Το φθινόπωρο του 1968, ο Αμερικανός τραγουδιστής Malcolm Mooney έγινε μέλος του συγκροτήματος και μαζί του ηχογράφησαν το άλμπουμ Monster Movie, το οποίο κυκλοφόρησε το 1969. Ήταν πολύ δημιουργικός, πολύ ρυθμικός αλλά συχνά διαπληκτιζόταν με τα υπόλοιπα μέλη. Τα φωνητικά του ήταν αρκετά περίεργα, συχνά πλησίαζαν ψυχωτικές κραυγές, πολύ διαφορετικά από το μινιμαλιστικό στυλ της μουσικής, το οποίο είχε επιρροές από τους Velvet Underground, Τζέιμς Μπράουν και Pink Floyd. Βασίζονταν πολύ στις επαναλήψεις, ιδιαίτερα στα ντραμς και το μπάσο, και αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στο 20λεπτο κομμάτι "Yoo Doo Right", το οποίο αρχικά ήταν ένας εξάωρος αυτοσχεδιασμός. Αυτό το τραγούδι, όπου ο Mooney ουρλιάζει τους στίχους, οι οποίοι φαίνονται να είναι φράσεις από ένα ερωτικό γράμμα, έγινε διασκευή σε πιο σύντομη μορφή από τους The Geraldine Fibbers, Thin White Rope και άλλους.

Λίγο μετά την κυκλοφορία του άλμπουμ, ο Mooney επέστρεψε στην Αμερική μετά την προτροπή ενός ψυχιάτρου, σύμφωνα με το μύθο, και αντικαταστάθηκε με τον περισσότερο ήπιο Damo Suzuki, ένα Γιαπωνέζο ταξιδιώτη που βρήκαν αραγμένο έξω από μια καφετέρια. Ο πρώτος δίσκος με αυτόν τον τραγουδιστή ήταν το Soundtracks (1970). Το στυλ του Suzuki ήταν πολύ διαφορετικό από αυτό του Mooney: ήταν πολύγλωσσος (ισχυριζόταν ότι μιλούσε τη "γλώσσα της λίθινης εποχής"), πολλές φορές ακαταλαβίστικος (το στυλ του ήταν μερικώς επηρεασμένο από τη Γιόκο Όνο), ενώ πρόσθεσε το υλικό που έλειπε από μια σειρά ποπ τραγουδιών. Στο άλμπουμ περιέχονταν και δύο τραγούδια που είχαν ηχογραφηθεί με τον Mooney, ανάμεσα τους και ένα αναπάντεχο πέρασμα στη μελωδική τζαζ ("She Brings the Rain").

Τα επόμενα χρόνια, οι Can κυκλοφόρησαν τα πιο σημαντικά τους έργα, τα οποία θεωρούνται ορόσημα για το μουσικό ρεύμα Krautrock. Ενώ τα προηγούμενα τους άλμπουμ είχαν περισσότερο παραδοσιακές δομές τραγουδιών, σε αυτά κάνουν στροφή προς ένα πιο ρευστό αυτοσχεδιαστικό στυλ. Το Tago Mago (1971) είναι ένα πρωτοποριακό, μη συμβατικό άλμπουμ που επηρέασε πολλούς μελλοντικούς καλλιτέχνες. Περιείχε έντονα ρυθμικά ντραμς (με στυλ τζαζ), αυτοσχεδιασμούς στην κιθάρα και σόλο στα keyboards (πολλές φορές έδεναν κιθάρα και keyboards), εκτεταμένη επεξεργασία των κασετών ηχογράφησης και τα εκκεντρικά φωνητικά του Suzuki. Οι κριτικοί της εποχής εξύμνησαν το ρυθμικό χαρακτήρα του άλμπουμ: ένας κριτικός έγραψε ότι "ένα μεγάλο μέρος του άλμπουμ είναι βασισμένο στον έντονο αυτοσχεδιασμό πάνω μια υπνωτική ρυθμική δομή" [1]. Ένας άλλος γράφει ότι "το κομμάτι Halleluwah τους βρίσκει να δημιουργούν ένα τερατώδη ρυθμό trance/funk μουσικής" [2].

Μετά το Tago Mago κυκλοφόρησαν το Ege Bamyasi (1972). Ήταν ένας πιο προσιτός δίσκος, αλλά δεν έχανε τον avant-garde χαρακτήρα του. Περιείχε το "Vitamin C" και το "Spoon", το οποίο μπήκε στο γερμανικό Top 40. Το επόμενο άλμπουμ τους ήταν το Future Days (1973), ένας δίσκος με μικρές φιλοδοξίες αλλά ήρεμα πολυσύνθετος. Είναι ένα από τα πρώτα δείγματα ambient μουσικής και κριτικά ο πιο πετυχημένος τους. Στο δίσκο περιέχεται και το αναπάντεχα ποπ τραγούδι "Moonshake". Από τα ονόματα που έδωσαν σε αυτή τη σειρά δίσκων και τις αναφορές που περιέχουν σε γλώσσες και παραδόσεις άλλων λαών, φαίνεται ότι τα μέλη του συγκροτήματος είχαν έντονο ενδιαφέρον για τη παγκόσμια μουσική.

O Suzuki έφυγε το 1973 για να γίνει Μάρτυρας του Ιεχωβά, οπότε ο Karoli και ο Schmidt ανέλαβαν τα φωνητικά. Και οι δύο ήταν ικανοί, αλλά όχι ιδιαίτερα ξεχωριστοί τραγουδιστές, ειδικά αν τους συγκρίνει κανείς με την τρελή ενέργεια του Mooney ή το χαλαρό στυλ του Suzuki. Στις ζωντανές τους εμφανίσεις, με δεδομένη την απουσία τραγουδιστή, έδωσαν μεγαλύτερο βάρος στη μουσική. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι παραστάσεις τους να είναι μοναδικές, γιατί είχαν αναπτύξει την ευχέρεια να αυτοσχεδιάζουν για πολύ μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς να έχουν κάποιο κεντρικό θέμα.

Το άλμπουμ Soon Over Babaluma (1974) ήταν η συνέχεια του ambient στυλ του Future Days, μαζί με ένα μέρος του πειραματικού στυλ του Tago Mago και του Ege Bamyasi. Το 1975 οι Can υπέγραψαν συμβόλαιο με τη δισκογραφική εταιρεία Virgin Records στη Μεγάλη Βρετανία και με την EMI/Harvest στη Γερμανία. Με τα άλμπουμ Landed (1975), Flow Motion (1976), Saw Delight (1977) και Out of Reach (1978), οι Can κινήθηκαν προς ένα πιο συμβατικό στυλ μουσικής. Το single "I Want More" από Flow Motion είχε έντονα ντίσκο στοιχεία και έγινε η μοναδική τους επιτυχία έξω από τα σύνορα της Γερμανίας.

Το 1977 ο Rosko Gee (πρώην μπασίστας των Traffic) και ο Reebop Kwaku Baah (κρουστά) έγιναν μέλη των Can, εξωθώντας τον Holger Czukay, ο οποίος είναι τώρα ένα από τα πιο γνωστά πρώην μέλη τους, προς το περιθώριο της δραστηριότητας του γκρουπ. Ουσιαστικά χρησιμοποιούσε αποκλειστικά το wave table, ένα τραπέζι που περιείχε ραδιόφωνα βραχέων κυμάτων, συσκευές που έβγαζαν ήχους κώδικα Μορς, κασετόφωνα και άλλα αντικείμενα. Ο Czukay αποχώρησε στα τέλη του 1977 και δεν εμφανίστηκε στα άλμπουμ Out Of Reach (1978) και Can (1979) – αν και συμμετείχε για λίγο στην παραγωγή του τελευταίου. Έκτοτε, το συγκρότημα απαρνήθηκε το δίσκο Out Of Reach από τη δισκογραφία του και τον διέγραψε από τη σχετική λίστα στην ιστοσελίδα τους. Οι Can διαλύθηκαν ήσυχα προς τα τέλη της δεκαετίας του 1970, αλλά μετά επανασυνδέθηκαν για έκτακτες περιπτώσεις.

(1980-...) Επόμενα χρόνια

Μετά τη διάλυση του συγκροτήματος, τα μέλη των Can συμμετείχαν σε διάφορες μουσικές δραστηριότητες, με τον Czukay να φαίνεται ότι είχε τη μεγαλύτερη επιτυχία. Το 1986 επανασυνδέθηκαν για ένα μικρό χρονικό διάστημα, με τραγουδιστή τον Mooney και όχι τον Suzuki, για να ηχογραφήσουν το Rite Time (κυκλοφόρησε το 1989). Το ίδιο συνέβη το 1991, για να ηχογραφήσουν ένα κομμάτι για την ταινία Until the End of the World του Βιμ Βέντερς. Έκτοτε έχουν κυκλοφορήσει πολλές συλλογές, άλμπουμ με ηχογραφήσεις ζωντανών παραστάσεων και η μουσική τους έχει χρησιμοποιηθεί πολλές φορές σαν δείγμα (samples).

Το 1999, τα τέσσερα αρχικά μέλη των Can, οι Holger Czukay, Michael Karoli, Jaki Liebezeit και Irmin Schmidt, συμμετείχαν στην παράσταση "Can-Solo-Projects", όπου έπαιξαν ο καθένας ξεχωριστά από τον άλλον, με τα δικά τους σχήματα:

    Michael Karoli - Sofortkontakt

    Jaki Liebezeit & Club Off Chaos

    Irmin Schmidt & Kumo

    Holger Czukay & U-She

Τελευταία χρόνια

    Το βρετανικό συγκρότημα Radiohead έπαιξε διασκευές του τραγουδιού Thief κατά τη διάρκεια της περιοδείας τους για το άλμπουμ Kid A. Σύμφωνα με μαρτυρίες, το έπαιξαν τουλάχιστον 9 φορές από το 2000 έως το 2001.

    Ο Michael Karoli πέθανε στις 17 Νοεμβρίου 2001 από καρκίνο.

    Ο Irmin Schmidt ξεκίνησε μια συνεργασία με τον καταξιωμένο ντράμερ Martin Atkins και δημιούργησαν ένα remix για το industrial συγκρότημα The Damage Manual, και μια διασκευή του Banging the Door για ένα άλμπουμ φόρο τιμής στους Public Image Ltd. Και τα δύο κυκλοφόρησαν μέσω της εταιρείας του Atkins, την Invisible Records.

    Το 2004, το συγκρότημα άρχισε να κάνει remaster τη δισκογραφία του, σε μορφή Super Audio CD. Μέχρι τώρα έχουν κυκλοφορήσει τα πρώτα επτά στούντιο άλμπουμ τους, καθώς και τη συλλογή Unlimited Edition.

    Έχει κυκλοφορήσει ένα άλμπουμ φόρος τιμής στους τραγουδιστές Mooney και Suzuki, με τίτλο The Mooney Suzuki.

    Το δημοφιλές ανεξάρτητο συγκρότημα Spoon έχουν πάρει το όνομα τους από το ομώνυμο τραγούδι των Can.

Μέλη

Κυρίως μέλη

    Holger Czukay (γεν. 24 Μαρτίου 1938): Μπάσο, μηχανικός ήχου και χειριστής ηλεκτρονικού εξοπλισμού (1968-1977, 1986).

    Michael Karoli (γεν. 29 Μαρτίου 1948; Πέθανε στις 17 Νοεμβρίου 2001): Κιθάρα, φωνητικά και βιολί.

    Jaki Liebezeit (γεν. 1939): ντραμς και κρουστά.

    Irmin Schmidt (γεν. 29 Μαίου 1937): Keyboards και φωνητικά.

    Malcolm Mooney: Φωνητικά (1968-1970, 1986-1991).

    Damo Suzuki (γεν. 16 Ιανουαρίου 1950) Φωνητικά (1970-1973).

Δευτερεύοντα μέλη

    David Johnson: Διάφορα ασυνήθιστα μουσικά όργανα και ήχοι, χειρισμός ηλεκτρονικού εξοπλισμού και επεξεργασία κασετών ηχογράφησης (1968).

    Manni Löhe: Φωνητικά, κρουστά και φλάουτο (1968).

    Rosko Gee: Μπάσο και φωνητικά (1977-1979).

    Rebop Kwaku Baah: Κρουστά (1977-1979).

    Michael Cousins: Φωνητικά (April 1976).

Δισκογραφία

Άλμπουμ στο Στούντιο

    Monster Movie (Liberty, 1969)

    Soundtracks (Liberty, 1970)

    Tago Mago (United Artists, 1971)

    Ege Bamyasi (United Artists, 1972)

    Future Days (United Artists, 1973)

    Soon Over Babaluma (United Artists, 1974)

    Landed (Virgin, UK/Harvest, Ger., 1975)

    Flow Motion (Virgin, UK/Harvest, Ger., 1976)

    Saw Delight (Virgin, UK/Harvest, Ger., 1977)

    Out of Reach (Harvest, 1978)

    Can (Harvest, 1979)

    Rite Time (Mercury, 1989)

Τα πρώτα επτά άλμπουμ έχουν επανακυκλοφορήσει ως remaster σε SACDs.

Singles

    "Kama Sutra"/"Null" (Music Factory, 1968)

    "She Brings The Rain"/"Deadlock" (Liberty, 1970)

    "Turtles Have Short Legs"/"Halleluwah" (Liberty, 1971)

    "Spoon"/"Shikaro Maru Ten" (United Artists, 1972)

    "Moonshake"/"Splash" (United Artists, 1973)

    "Dizzy Dizzy"/"Come Sta La Luna" (United Artists, 1974)

    "I Want More"/"..and More" (Virgin, 1976)

    "Silent Night"/"Cascade Waltz" (Virgin, 1976)

    "Don't Say No"/"Return" (Virgin, 1977)

    "Can-Can"/"Aspectacle" (Harvest, 1979)

Collection albums

    Limited Edition (United Artists, 1974) – συλλογή με σπάνιες ηχογραφήσεις της περιόδου 1968-1974

    Unlimited Edition (Virgin, UK/Harvest, Ger., 1976) - συλλογή με σπάνιες ηχογραφήσεις της περιόδου 1968-1975

    Delay 1968 (Spoon, 1981) - 1968-1969 σπάνιες ηχογραφήσεις και διάφορα αποσπάσματα

    Peel Sessions (Strange Fruit, 1995) – συλλογή με ηχογραφήσεις της περιόδου 1973-1976 για την εκπομπή John Peel Show του BBC

    Radio Waves (Sonic Platten, 1997) – συλλογή με ζωντανές και σπάνιες ηχογραφήσεις της περιόδου 1969-1972

    Live (Spoon, 1999) – συλλογή με ζωντανές παραστάσεις της περιόδου 1972-1977 (αρχικά είχε κυκλοφορήσει ως μέρος του Can Box, μια ανθολογία με cd/βίντεο/κείμενο)

Πρόσφατα κυκλοφόρησε και το Unlimited Edition ως remaster σε SACD.

Συλλογές

    Opener (Sunset, 1976) – συλλογή με υλικό από άλμπουμ της περιόδου 1972-1974

    Cannibalisms (United Artists, 1978) - συλλογή με υλικό από άλμπουμ της περιόδου 1969-1974

    Incandenscence (Virgin, 1983) - συλλογή με υλικό από άλμπουμ της περιόδου 1969-1977

    Cannibalism 2 (Spoon, 1992) - συλλογή με υλικό από άλμπουμ της περιόδου 1974-1981

    Anthology (Spoon, 1993) - συλλογή με υλικό από άλμπουμ και soundtracks της περιόδου 1968-1991

    Cannibalism 3 (Spoon, 1993) - συλλογή με υλικό ως συγκρότημα και ως σόλο καλλιτέχνες της περιόδου 1979-1991

Bootlegs

    Prehistoric Future, Paris 1968

    Mother Sky Berlin, Waldbühne 1971

    University Of Essex, Colchester, UK 8-5-72

    Horror Trip in the Paper House Köln 03.02.72

    Live at Paris Olympia, France 1973

    Live at Sussex University, Brighton, November 1975

    Live at Stuttgart 31.10.1975

    Live at Hannover 4.11.1976

    London und Grenoble Live 1976

Ταινίες και μαγνητοσκοπήσεις

    (1972) Free Concert

    (1998) The Can Documentary

    (1999) The Can Box (Ανθολογία, περιέχει ένα ντοκιμαντέρ για τους Can, το Free Concert, δύο CD με ζωντανές παραστάσεις και ένα βιβλίο)

    (2004) The Can DVD (2 DVD με υλικό των Can και ένα CD ήχου με υλικό ως σόλο καλλιτέχνες)

Remasters

Όλες οι επανεκδόσεις των αρχικών τους άλμπουμ σε remaster (κυκλοφόρησαν από την Spoon Records).

    Monster Movie

    Soundtracks

    Tago Mago

    Ege Bamyasi

    Future Days

    Soon Over Babaluma

    Unlimited Edition

    Landed

Soundtracks

    (1968) Kama Sutra

    (1969) Ein Großer graublauer Vogel

    (1970) Creem

    (1970) Deadlock

    (1970) Deep End

    (1972) Tatort - Tote Taube in der Beethovenstraße

    (1973) Alice in den Städten

    (1991) Until the End of the World

    (2002) Morvern Callar

Ενδιαφέρουσες πληροφορίες

    Το τραγούδι "Spoon"(1972) μπήκε στη λίστα με τα 40 πιο εμπορικά τραγούδια στη Γερμανία, και χρησιμοποιήθηκε στη τηλεοπτική παραγωγή του Samuel Fuller Tatort - Tote Taube in der Beethovenstraße και πιο πρόσφατα, στην ταινία Morvern Callar (2004) της Lynne Ramsay.

    Όταν δημιουργούσαν μουσική για ταινίες, μόνο ο Irmin Schmidt έβλεπε το έργο και μετά έδινε στα υπόλοιπα μέλη μια γενική περιγραφή. Αυτό βοήθησε ώστε τα soundtrack τους να μπορούν να σταθούν και αυτόνομα σαν δίσκοι.

    Αν και η μουσική τους ήταν πρωτοποριακή για τα στάνταρ της εποχής, οι Can δεν κατάφεραν να χρησιμοποιήσουν πολυκάναλο σύστημα ηχογράφησης πριν το 1975.

    Η Hildegard, σύζυγος του Irmin Schmidt, ήταν ο μάνατζερ του συγκροτήματος από το 1974 και υπεύθυνη για όλες τις οικονομικές τους υποθέσεις.

    Η παρθενική εμφάνιση του Damo Suzuki ως τραγουδιστής των Can το 1970 ήταν επεισοδιακή: σε μια ζωντανή εμφάνιση, τα φωνητικά του ήταν πολύ περίεργα και φόβισε ένα ακροατήριο τόσο πολύ που παραλίγο να εξεγερθούν. Ο Ντέιβιντ Νίβεν, πρωταγωνιστής της ταινίας Pink Panther, ήταν ανάμεσα στους θαμώνες που παρέμειναν, περίεργοι για το τι θα ακούσουν αργότερα.

    Μετά την αποχώρηση του Damo Suzuki, οι Can έκαναν κάποιες προσπάθειες για να βρουν αντικαταστάτη του, αλλά κανένας δεν ταίριαζε με το συγκρότημα. Ένας υποψήφιος, ο Michael Cousins, συμμετείχε στην περιοδεία τους τον Απρίλιο του 1976, αλλά το κοινό τον απέρριψε (κάποιοι τον έφτυναν στη σκηνή). Η μοναδική ηχογράφηση με τον Cousins είναι το bootleg Live Hannover 1976.

    To 1976, o Tim Hardin, τραγουδιστής folk, συνεργάστηκε με τους Can για να ηχογραφήσει την κλασική του επιτυχία The Lady Came From Baltimore.

    Ο John Lydon (ή Johnny Rotten), πρώην μέλος των Sex Pistols, δημιούργησε τους Public Image Limited, αντιγράφοντας την αρχική σύνθεση των Can. Επίσης, ήθελε να γίνει μέλος του γκρουπ το 1979, όταν το γκρουπ διαλύθηκε.

Η Απληστία

Ένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της ανθρώπινης  συμπεριφοράς είναι και η απληστία. Η λέξη παράγεται από το στερητικό «α» και το «πληστός» που σημαίνει πλήρης - γεμάτος. Άπληστος, επομένως, είναι ο πλεονέκτης, ο ακόρεστος, ο ανεκπλήρωτος από την επιθυμία.

Διάλεξα να πω «από την επιθυμία» αντί «από τα μέσα της ζωής του», διότι πιστεύω ότι η αυτή αποτελεί την κινούσα δύναμη για την επίτευξη των αναγκών που δημιουργούν τα μέσα. «Επιθυμώ», σημαίνει «προάγω εκ του στήθους μου μια εσώτερη θερμή ανάγκη», μετά έρχεται η «βούληση» που παραπέμπει στο «θέλω και μπορώ». Επομένως, η επιθυμία έρχεται πρώτη και όχι η βούληση όπως υποστηρίζουν πολλοί φιλόσοφοι, καθόσον αυτή επιφέρει τις ανάγκες. Η επιθυμία και η βούληση είναι δυο αρχέτυπα, «τάση» και «θέση» της ζωής, τα οποία οι πρόγονοί μας τα  συμβόλιζαν με τις Δαναΐδες και το Σίσυφο. Οι πρώτες με το άπατο πιθάρι τους, ο δεύτερος με την αέναη μετακυλούσα πέτρα. Άρα, η απληστία μπορεί να ιδωθεί και ως «η διαρκής προσπάθεια της πραγμάτωσης του Σίσυφου του επιθυμητού των Δαναΐδων». Σίσυφος και Δαναΐδες, (είναι) ένα γονιδιακό ζεύγος δίζυγο, μια σχέση δυσδιάκριτη, ένα μαρτύριο της τιμωρίας των θεών προς το γένος των ανθρώπων.

Κατά τη μυθολογία, η έναρξη της απληστίας εμφανίζεται με τα παιδιά του βγαλμένου από τη θάλασσα Πρωτέα. Ο Πρωτέας, που θεωρείτο μονογενής και περιγράφεται με φύκια και ανάμεσα σε φώκιες, ανάλογα με τις επιθυμίες του γινόταν τα πάντα. Απέκτησε με κάποιες ασαφείς νύμφες και θεές, διάφορα παιδιά. Δυο του γιοί, ο Πολύγονος και ο Τηλέγονος ήταν άπληστοι, καταλήγοντας τελικά ληστές, τους οποίους σκότωσε ο Ηρακλής. Και ο Πρωτέας το αποδέχτηκε αυτό, φθάνοντας στο σημείο να αποκαθάρει εκ του φόνου το φονιά τους. Ο μύθος αυτός δείχνει μέσα από μια βιολογική θα τη χαρακτηρίζαμε σκοπιά, την έναρξη και την αντιμετώπιση του πρώτου φαινόμενου της απληστίας. Αλλά και ο μύθος της Εύας με την αποδοχή του απαγορευμένου καρπού, στο ίδιο παραπέμπει από άλλο δρόμο.

«Τρεις δυνάμεις κινούν τον κόσμο», είπε κάποτε ο Αϊνστάιν. «Η ανοησία, ο φόβος και η απληστία». Θα εξετάσουμε την απληστία, αρχικά, μέσα από την ιστορία.

Ο Μωυσής, τον οποίο ο Θεός τιμώρησε να μη δει την εκπλήρωση  της αποστολής του, φαίνεται ότι ένας λόγος ήταν η απληστία του, καθόσον ευθυνόταν για την υφαρπαγή εκ μέρους του λαού του αυτών που νέμονταν οι Φιλισταίοι. Ο Μίδας, έμεινε για την απληστία του στο χρυσό παρομοιώδης. Αλλά και ο Κροίσος, που δεν άκουσε το Σόλωνα στην αρετή του μέσου δρόμου αλλά τους ιερείς του Απόλλωνα για να επιτεθεί στον Κύρο και ν’ αυγατίσει κι άλλο την περιουσία του, τιμωρήθηκε δεόντως. Άπληστοι καθώς είχαν γίνει από τα δώρα του και αυτοί, δίνοντάς του έναν εκ πρώτης όψεως θετικό χρησμό, επέδρασαν ως Νέμεση, παίρνοντάς τον στο λαιμό τους.

«Η γη παράγει αρκετά για να ικανοποιήσει τις ανάγκες του ανθρώπου, όχι όμως την απληστία του», είπε κάποτε, πολύ σωστά, ο Γκάντι. Τι είναι λοιπόν αυτό, το συγγενές ή επίκτητο ιδίωμα, ιδιαίτερα εμφανές στο ανθρώπινο είδος, το οποίο αναδύεται όλο πιο έντονο με την έναρξη του πολιτισμού του; Ζιγκουράτ, πυραμίδες, αυτοκρατορίες, όλα παραπέμπουν σε κάποια μορφή απληστίας των πρωτεργατών τους.

Η φύση έχει μια αρχή, τη μοιρασιά - νομή του οίκου της που λέγεται οικονομία. Η οικονομία μοιράζει «νέμει» στον οίκο της τα απαραίτητα. Όταν αυτά, κατά την κρίση ενός όντος δεν αρκούν, αρχίζει η αναζήτηση για τη συσσώρευσή τους. Ο φόβος του θανάτου είναι το κινούν αίτιο αυτής της διαδικασίας. Και έως εδώ καλά μέχρι την υπερβολή, που συνοψίζεται στο ότι «εγώ τα θέλω όλα». Το φαινόμενο αυτό στον κοινωνικό ιστό είναι αναμφίβολα κατακριτέο. Δεν ζει κάποιος στερώντας τη ζωή των άλλων, αλλά διατηρώντας το υπέδαφος της ζωής πάνω στο οποίο διάγει τη ζωή του. Αυτό σημαίνει «επιβίωση», ζωή πάνω σε ζωή.

Η ανθρώπινη κοινωνία είναι μια «κατά συνθήκη», μια «κατ’ ανάγκη» κοινωνία. Δεν έχει τη συνεκτική δομή της ανάλογης των μυρμηγκιών ή των μελισσών που όλα τα έντομα είναι ίδια, «αδέλφια» μεταξύ τους, καθώς γενιούνται και πεθαίνουνε κατά φουρνιές, μαζί. Η κοινωνία των ανθρώπων είναι χαλαρή,  ανομοιογενής, και ετερόκλητη, που την αποτελούν διάφορες μη οικογενείς ομάδες. Στην ουσία, πρόκειται για ένα συνονθύλευμα από  υποκοινωνίες, στις οποίες τα μεμονωμένα άτομα συμβιούν με σκοπό το όφελος από τη μεταξύ τους σχέση, έχοντας παράλληλα το κάθε ένα εξ αυτών την τάση να δημιουργεί ένα δικό του κόσμο. Επομένως, η ανθρώπινη «κοινωνία» είναι συναγωνιστική και ανταγωνιστική συγχρόνως, οπότε η απληστία κάτω από αυτό το πρίσμα πρέπει να ιδωθεί. Ο άνθρωπος δεν είναι κοινωνικό ον, γίνεται κοινωνικό για την ασφάλειά του και αυτό του προσδίδει μια ιδιαίτερη συμπεριφορά η οποία τον κάνει ον πολιτικό.

Η κοινωνική ζωή επιφέρει ευμενέστερες συνθήκες διαβίωσης μέσω της διαδικασίας που καλείται οικονομία κλίμακας. Κατ’ αυτήν, μέσω της σύνδεσης πολλών μονάδων επιτυγχάνεται όφελος. Όταν κάποια στιγμή το όφελος και το κόστος βρεθούν σε κρίσιμη καμπή, τότε η κοινωνία είτε ρικνώνεται τείνοντας να γίνει συμπαγής είτε επεκτείνεται τείνοντας στη μεταλλαγή της. Στην πρώτη περίπτωση, η ρίκνωση οδηγεί στη λεγόμενη «κλειστή κοινωνία» με κατάληξη το μαρασμό, ενώ στη δεύτερη περίπτωση, η επέκταση οδηγεί στη λεγόμενη «ανοικτή κοινωνία» με κατάληξη την απροσδιοριστία. Ο άπληστος, επομένως, ορίζεται ως καταλύτης του συστήματος, φθάνοντας στο σημείο να οδηγεί στις μέρες μας τον ευαίσθητο και ασταθή κοινωνικό ιστό.

Η παγκόσμια ανοικτή κοινωνία δεν είναι άλλο από μια άπληστη κοινωνία σε σχέση με την έννοια των προγενέστερων αξιών της πάτριας ζωής. Από οικονομικής πλευράς, αυτή στηρίζεται σε δύο βάρκες: στην ελευθερία της παραγωγής όπως την περιέγραψε ο Άνταμ Σμιθ, και στην ανάγκη της αυξημένης κατανάλωσης κατά τον Κέυνς. Οπότε, διαμορφώνεται μια κοινωνία Λεβιάθαν, η οποία χωνεύει τα παιδιά της. Στη διαδικασία όμως αυτή συμβαίνουν κρίσεις, όπου το ζητούμενο είναι ο επαναπροσδιορισμός των ορίων των συμβαλλόμενων. Η ιστορία διδάσκει ότι στις κρίσεις, οι πιο αδύναμες κοινωνικά ομάδες παραδίδονται βορά στο σύστημα, γενόμενες μέρος του συστήματος. Το φαινόμενο αυτό ο Ρουσσώ αντί να το ονομάσει «εξαναγκαστική παράδοση» το βάφτισε «κοινωνικό συμβόλαιο». Το οποιοδήποτε όμως συμβόλαιο επενεργεί προς όφελος της πλεονεκτικότερης ομάδας. Πλεονεξία, πλεονεκτικότητα και πλεονασμός, είναι η «αγία τριάδα» της σύγχρονης πλέον  κοινωνίας.

Φεύγουμε από την κοινωνία και επιστρέφουμε στα μέλη της, τις άπληστες αράχνες που υφαίνουν τη ροή του ιστού της ιστορίας. Στην ύφανσή του, όπως και στο κάθε γίγνεσθαι, δεν υπάρχει διπολισμός, αλλά μονο-πειθαναγκασμός.

Το αντίθετο του άπληστου είναι ο «πληστός», που σημαίνει «πλήρης -ολοκληρωμένος». Θεωρητικά ορίζεται ως πρότυπο αξίας, καθόσον υποτίθεται ότι τα πάει περίφημα με τον εαυτό του. Είναι στις ανάγκες του εξαιρετικά ολιγαρκής, επομένως ευχαριστημένος με αυτά που έχει, οπότε καθιερώνεται σαν πρότυπο συμπεριφοράς πολίτη, τόσο από τους ολιγαρκείς όσο και από τους πλεονέκτες. Διότι οι ολιγαρκείς τον έχουν πρότυπο στη δυστυχία τους, πράγμα που βολεύει παράλληλα τους πλεονέκτες. Σε σπάνιες περιπτώσεις ο ολοκληρωμένος ή πληστός οδεύει στον εξοβελισμό του, σαν ένα κύτταρο κατεξοχήν παθολογικό, που τείνει να περιορίσει το σύστημα έχοντας βάση μια αλλιώτικη αθανασία που προκύπτει από την μέλλουσα πληρέστερη ολοκλήρωσή του. Η απληστία όμως για την ολοκλήρωση οδηγεί στην ολοκλήρωση της απληστίας, αλλά αυτός είναι ο άπληστος. Επομένως, τι συνέβη; Αυξήθηκε απλά η πολυπλοκότητα του συστήματος με μια τροχοπέδη. Η φύση αυτορυθμίζεται, η θέση που θα βρεθεί το κάθε κύτταρο ή άνθρωπος είναι δεδομένη.

Το κλειδί στην ψυχολογία του άπληστου λέγεται «άγχος επιβίωσης από το άχθος του θανάτου». Είναι μια αντίδραση «φυσιολογική» η οποία εκδηλώνεται με τη μεταβολή των ορμονών και της ψυχολογίας. Το φαινόμενο της απληστίας απαντάται τόσο στα παιδιά όσο και στους μεγάλους, ασχέτως φύλου, με μεγαλύτερη έκταση στο θηλυκό. Δείτε ένα παιδί σε μια βιτρίνα παιχνιδιών, η απληστία που ζωγραφίζεται στα μάτια του παραπέμπει στο αν θα μπορούσε να έχει τα περισσότερα… Δείτε έναν άντρα σε μια αγορά, ο περιορισμός που ζωγραφίζεται στα μάτια του θα τον αναγκάσει να πάρει το καλύτερο για τα λεφτά του (best value for money). Στις γυναίκες δεν αναφερόμαστε διότι άπτονται μιας ευρύτερης ψυχολογίας η οποία ξεκινά από την επιλογή του ανδρός ως το καλάθι με τα φρούτα (shoping theraphy).

 Η απληστία, επομένως, αποτελεί μια φυσική διαδικασία αντίδρασης του επιθυμητού, σημαντική στην εξελικτικότητα. Η ψυχολογία του άπληστου, πρέπει κάποτε να ιδωθεί κάτω απο το πρίσμα της εσώτερης βαθειάς ψυχολογίας που φτάνει μέχρι τα γονίδια. Ακραία φαινόμενα δεν είναι άγνωστα και στα ζώα. Η αλεπού, για παράδειγμα, πνίγει όλες τις κότες στο κοτέτσι ενώ τρώει μια, πράγμα που μπορεί να χαρακτηριστεί ως «αμόκ ζωτικής ανησυχίας». Το γεγονός αυτό συνδέεται με τη «λίμπιντο», λέξη που συνάδει με το πάθος για ζωή με το σπόρο του θανάτου. Στο βάθος της ψυχής του άπληστου, ελλοχεύει έντονα, μα διακριτά, ο θάνατος.

Η γη κατέληξε «μονοειδής». Αυτό σημαίνει ότι επικράτησε μόνο το ένα είδος, τώρα, ο άνθρωπος. Η μονοειδότητα είναι ένα σύνηθες φαινόμενο στη φύση που συμβαίνει κατά διαστήματα, όπως την εποχή των φυτών, των δεινοσαύρων, πρόσφατα των θηλαστικών και δη των πρωτευόντων, του ανθρώπου. Ο κίνδυνος για την επιβίωση του ανθρώπου προέρχεται πλέον από το ίδιο τον άνθρωπο, που σημαίνει ότι ο φόβος του είναι «από και προς τον εαυτό του». Η μάχη ανάμεσα στα μέλη του ίδιου είδους, της αυτής ομάδας, του ίδιου μας του εαυτού, όταν επισυμβεί είναι η πλέον κανιβαλοφόρα. Επομένως, στο ανθρώπινο είδος θα επικρατήσει τελικά ένα υποείδος, μέχρι να χαθεί και αυτό μέσα στην απροσδιοριστία. Η απληστία στη φάση αυτή της μονοειδικής αιχμής, προβάλλεται ως αρχή - τάση επιβίωσης στους πλέον φοβισμένους, ανάγοντας τον εγωκεντρικό - εγωιστικό μηχανισμό της θεωρούμενης «ελπίδας» τους. Αυτή είναι μια προσέγγιση μέσα από ένα πώρο του βιολογικού κοινωνικού ιστού, που παραπέμπει στο ότι δεν επιφέρουμε εμείς το σύστημα αλλά ότι εκείνο μας ορίζει. Παραταύτα, όταν το γεγονός αυτό ιδωθεί βαθύτερα, οδηγεί με τη σειρά του στο ότι εμείς μετέχουμε και καθορίζουμε τις φυσιολογικές νόρμες, μέσα από την πλειοψηφία. Αυτό,  να ιδωθεί πέραν του καλού και του κακού και της ιδεοληψίας, με ευρύτητα στη σκέψη και τη γνώση. Ούτως ή άλλως, στην απληστία της γνώσης χρωστάμε αυτά που καταλαβαίνουμε σήμερα.

Παρότι από την απληστία δομήθηκε η κοινωνία, παρότι πλεονέκτες με την εξουσία ήταν οι μεγαλύτεροι ηγέτες και με την αγάπη οι καλύτερες μητέρες, η απληστία ιδωμένη ως εκ των μεγαλύτερων αμαρτημάτων, στηλιτεύεται. Τι γίνεται, όμως, εδώ; Εθελοτυφλούμε, προσδιοριζόμενοι απο δυο μέτρα και σταθμά ή θα επιλέξουμε ως άριστο το ένα; Θαυμασμός από τη μια και αποτροπιασμός από την άλλη, δεν γίνεται, σημαίνει μπέρδεμα ή υποκρισία. Ως εκ τούτου, εξετάζοντας τα πράγματα με όσο το δυνατόν αδέσμευτη χροιά, η απληστία μπορεί να ιδωθεί ως «τάση επιβίωσης υπο οριακές συνθήκες». Στο σύμπαν, που και αυτό επεκτείνεται άπληστα, υπάρχουν μαύρες τρύπες που ρουφούν και άσπροι νάνοι που παράγουν. Αμφότερα τα φαινόμενα υπηρετούν μια σκοπιμότητα, την ύπαρξη της φύσης. Ένα εκ των δυο να έλλειπε, θα ήταν ουδέτερο, ανύπαρκτο το σύμπαν. Το ζητούμενο είναι μια κοινή γραμμή, η οριοθέτηση στον κοινωνικό ιστό των φυσιο-λογικών ορίων.

Η θέση του άπληστου, χωρίς να φτάνουμε σε άκρα, είναι φυσική. Ο ολίγον άπληστος είναι παραγωγικό κύτταρο, ο πολύ άπληστος καταντάει πρόβλημα. Η πρακτική του πρώτου επιφέρει θαυμασμό, του δεύτερου γεννά το φθόνο. Πέραν του ορίου, ο άπληστος ρουφά τα στοιχεία της ζωής των άλλων, και ο πληστός τα φτύνει. Και στο βασικό ερώτημα «τι κάνουμε», η απάντηση είναι «σε ότι είμαστε ταγμένοι». Τα όρια της δυναμικής του συστήματος που θέτει η πλειοψηφία καθορίζουν τις φυσιολογικές νόρμες και η αντιμετώπιση των πολύ άπληστων είναι θεμιτή.

Είτε λοιπόν μιλάμε για την απληστία του πνεύματος, είτε της ύλης, ένα είναι γεγονός. Ότι, όπως το χαρακτηριστικό γνώρισμα της πληρότητας είναι ο εφησυχασμός, το αντίστοιχο της απληστίας είναι η ανησυχία. Ζω και ανησυχώ σημαίνει ότι είμαι ενεργός, ορίζω εγώ τις νόρμες μου τις οποίες επεκτείνω στο κοινωνικό μου περίγυρο όπου δεν εφησυχάζω. Ούτως ή άλλως, ο Ηρακλής στον κοινωνικό ιστό είναι ο λαός και ρόπαλο η δικαιοσύνη. «Ηρακλής κοιμώμενος» δεν υπάρχει ως τραγωδία, θα μπορούσε βέβαια να υπάρξει ως κωμωδία, για να ολοκληρωθεί με τον «Ηρακλή μαινόμενο» ως σατυρικό δράμα.

Στον ελληνικό τρόπο της ζωής, κυριάρχησε κάποτε έντονα το άπληστο πνευματικό στοιχείο. Αυτό δημιούργησε στον πλουραλισμό των ιδεών όπου προέκυψε φως, το οποίο μεταλαμπαδεύτηκε στο δυτικό πολιτισμό και κατόπιν εκτενέστερα. Το είδος του φωτός που εξέπεμψαν οι πρόγονοί μας ονομαζόταν φάος, που σημαίνει φως από αυτόκαυστο υλιστικό μανδύα ενός πνεύματος που φλέγεται χαοτικά.  Αυτή είναι μια περίπτωση κατά την οποία ο καιγόμενος προσφέρει στο σύνολο το φως του, μέσα από τον έμπειρο ή ένπυρο χαμό του. Ποιος είπε ότι άπληστος είναι κοιλιόδουλος και καταναλωτής μονάχα;

Το πείραμα Milgram και η υπακοή στην εξουσία.

Ο Stanley Milgram, ψυχολόγος στο πανεπιστήμιο του Yale, το 1961 πραγματοποίησε ένα πείραμα με σκοπό να μελετήσει την αλλαγή στη συμπεριφορά των ανθρώπων, ως αποτέλεσμα συμμόρφωσης στην εξουσία.

Επηρεασμένος από την δίκη του ναζιστή εγκληματία πολέμου Adolf Eichman, o οποίος ήταν ένας φιλήσυχος οικογενειάρχης, που κάτω υπό άλλες συνθήκες πιθανότατα να μην έβλαπτε ποτέ κανέναν. Ο Milgram αποφάσισε να ελέγξει μέσα από τη διεξαγωγή του πειράματος κατά πόσον οι εντολές από μια πηγή εξουσίας μπορούν να ενεργοποιήσουν βίαιη συμπεριφορά σε, κατά τα άλλα, ειρηνικά και φιλήσυχα άτομα. Και να τα κάνουν να παραβούν τις προσωπικές τους αρχές υιοθετώντας συμπεριφορές που τους ήταν τελείως ξένες.
Τα ευρήματα του πειράματος δείχνουν ότι ο άνθρωπος που έχει κάποια μικρή εξουσία και διαταχτεί «να ενεργήσει σωστά», αδυνατεί να ασκήσει κριτική στον φορέα κύρους, εξουσίας και ισχύος που υπηρετεί (κράτος, στρατός, επιστήμη, κ.α) συμβιβάζεται και υποτάσσεται ολοκληρωτικά στο απρόσωπο και γενικό σύνολο -έννοια που αποτελεί ο φορέας εξουσίας. Με αυτό τον τρόπο η απρόσωπη βούληση κάποιας εξουσίας καταλήγει στη νομιμοποίηση οποιασδήποτε πράξης, παράνομης και βάρβαρης, απάνθρωπης πάντα στο όνομα του συλλογικού και απρόσωπου φορέα.
 Το πείραμα εν συντομία…

Η ομάδα του Milgram προσέλαβε, μέσω μιας αγγελίας στις εφημερίδες, τυχαίους άνδρες για να συμμετάσχουν στο πείραμα. Ψευδώς τους ενημέρωναν ότι σκοπός του πειράματος ήταν να μελετηθούν οι επιπτώσεις της τιμωρίας στη μάθηση. Στο πείραμα συμμετείχαν δύο άτομα κάθε φορά, τα οποία αναλάμβαναν, μετά από κλήρωση, το ρόλο του δασκάλου ή του μαθητή.

Η κλήρωση όμως ήταν «σκηνοθετημένη» με τέτοιο τρόπο ώστε οι πραγματικοί συμμετέχοντες επιλεγόταν κάθε φορά για το ρόλο του δασκάλου, ενώ το ρόλο του μαθητή αναλάμβανε ένας επαγγελματίας ηθοποιός. Ο ρόλος του μαθητή ήταν να απομνημονεύει μια σειρά από ζεύγη λέξεων, ενώ του δασκάλου να τον «τιμωρεί» για κάθε φορά που έκανε λάθος, υποβάλλοντάς τον σε ηλεκτροσόκ, προοδευτικά αυξημένης έντασης.
Στο ξεκίνημα του πειράματος, ο ερευνητής με λευκή μπλούζα (σημάδι εξουσίας) έδενε τον ηθοποιό-συνεργό σε ένα κάθισμα, έβαζε στα χέρια του μια κρέμα, υποτίθεται για την αποτροπή εγκαυμάτων, και στη συνέχεια του τοποθετούσε τα ηλεκτρόδια. Ο «δάσκαλος», δήθεν κατά λάθος, άκουγε το «μαθητή» να παραπονιέται ότι έχει ένα μικρό πρόβλημα με την καρδιά του. Στη συνέχεια, ο δάσκαλος μεταφερόταν στη διπλανή αίθουσα, όπου βρισκόταν η γεννήτρια των ηλεκτροσόκ. Οι οδηγίες που λάμβανε από τον ερευνητή- πρόσωπο εξουσίας ήταν συγκεκριμένες: να διοχετεύει προοδευτικά ισχυρότερα σοκ για κάθε λάθος του μαθητή, ξεκινώντας από τα 15V και φτάνοντας μέχρι τα 450V! Πάνω από κάθε ένδειξη της τάσης αναγραφόταν ένας χαρακτηρισμός: «ελαφρύ σοκ» στα 15V, φτάνοντας σε σοκ «εξαιρετικής έντασης» στα 315V, «κίνδυνος: πάρα πολύ ισχυρό σοκ» στα 375V, ενώ στα 450V υπήρχε το απαγορευτικό «ΧΧΧ».
Πριν ξεκινήσει η διαδικασία του πειράματος, ο συμμετέχων στο ρόλο του δάσκαλου δεχόταν ένα δοκιμαστικό ελαφρύ σοκ (για να διαπιστώσει κι ο ίδιος ότι η γεννήτρια πράγματι λειτουργεί σωστά). Στη συνέχεια ο δάσκαλος διάβαζε τα ζεύγη λέξεων στο μαθητή και του έδινε τη μία λέξη, ζητώντας του να βρει το ζευγάρι της. Ο μαθητής είχε να επιλέξει μεταξύ τεσσάρων πιθανών απαντήσεων, ενώ σε κάθε περίπτωση λάθους ο δάσκαλος έπρεπε να του προκαλέσει ηλεκτροσόκ, ξεκινώντας από τα 15V. Ο ηθοποιός που ενσάρκωνε το μαθητή δεν δεχόταν φυσικά κανένα ηλεκτροσόκ, οι αντιδράσεις του όμως ήταν αληθοφανείς, καθώς από ένα σημείο και μετά φώναζε, διαμαρτυρόταν για την καρδιά του, ενώ σε ακόμα πιο προχωρημένη φάση σταματούσε την όποια αντίδραση , αφήνοντας να εννοηθεί ότι λιποθύμησε ή και πέθανε…
Το πείραμα ήταν οργανωμένο και καλά σκηνοθετημένο ώστε να μην αφήνει στον εθελοντή - δάσκαλο καμία υπόνοια για τη γνησιότητά του. Αυτό ήταν κάτι που, μετά το πείραμα, αναγνώριζαν όλοι οι εθελοντές. Η πραγματική ερώτηση που έθετε το πείραμα τελικά δεν ήταν άλλη από: «μέχρι πιο σημείο θα μπορούσε να φθάσει ένας άνθρωπος στον οποίο μία ανώνυμη αρχή ή εξουσία θα του ζητούσε να βασανίσει ή ακόμη να σκοτώσει ένα συνάνθρωπό του;».
Θα αναρωτηθείτε διαβάζοντας μα οι συμμετέχοντες στο πείραμα δεν αντιδρούσαν καθόλου, απλά υπάκουαν τις εντολές;
Οι περισσότεροι συμμετέχοντες σε κάποιο σημείο της διαδικασίας εξέφραζαν τις αμφιβολίες τους ή την επιθυμία τους να διακόψουν. Ο ερευνητής, που αντιπροσώπευε μια πηγή κύρους και εξουσίας, τους έδινε τότε τις εξής οδηγίες, με την ακόλουθη σειρά:
1.Παρακαλώ συνεχίστε
2.Το πείραμα απαιτεί να συνεχίσετε
3.Είναι απολύτως σημαντικό να συνεχίσετε
4.Δεν έχετε άλλη επιλογή, πρέπει να συνεχίσετε,
( όπως βλέπετε η πίεση που ασκούσαν οι οδηγίες στο δάσκαλο- εθελοντή προοδευτικά αυξανόταν)
Αν ο εθελοντής - δάσκαλος επιθυμούσε να διακόψει μετά από τις τέσσερις διαδοχικές οδηγίες - εντολές, το πείραμα σταματούσε. Στην αντίθετη περίπτωση, ο τερματισμός της διαδικασίας γινόταν μόνο αφού ο δάσκαλος είχε διοχετεύσει τρεις φορές το μέγιστο σοκ των 450V στο μαθητή.
Είναι σημαντικό ότι ο Milgram, πριν από τη διεξαγωγή του πειράματος, είχε ζητήσει από 110 ειδικούς να προβλέψουν μέχρι πιο σημείο θα έφτανε ένας «φυσιολογικός», ένας «συνηθισμένος» άνθρωπος. Οι προβλέψεις των ειδικών ήταν ιδιαίτερα αισιόδοξες. Πίστευαν ότι μόνο το 10% των συμμετεχόντων θα ξεπερνούσε τα 180V και ότι κανένας δεν θα έφτανε μέχρι το τέλος. Δυστυχώς διαψεύστηκαν. Στο πείραμα σχεδόν όλοι οι συμμετέχοντες ξεπέρασαν τα 180V, ενώ το 62,5% έφτασε μέχρι το τέλος, κάνοντας ισχυρά ηλεκτροσόκ 450V σε έναν άγνωστο, που μάλιστα είχε δηλώσει πως είχε πρόβλημα με την καρδιά του!
Τα αποτελέσματα της έρευνας ήταν απροσδόκητα ακόμα και για τους ίδιους τους διοργανωτές της και αποτέλεσαν πηγή προβληματισμού για πολλούς επιστήμονες .
Το συγκεκριμένο πείραμα έδειξε το σημαντικό ρόλο που παίζουν οι πηγές κύρους και εξουσίας στη διαμόρφωση της συμπεριφοράς και το σημείο στο οποίο μπορούν να φτάσουν απλοί άνθρωποι, απλά «υπακούοντας εντολές». Το άτομο που βρίσκεται σε μια τέτοια κατάσταση βλέπει τον εαυτό του ως «όργανο» μιας εξωτερικής εξουσίας, στην οποία μεταθέτει τις ευθύνες του, άρα δικαιολογεί τις πράξεις του ακόμα κι αν είναι διαμετρικά αντίθετες με τις προσωπικές αρχές και αξίες του.
Ο ίδιος ο Milgram έγραψε μεταξύ άλλων στο άρθρο του «Οι κίνδυνοι της υπακοής», το 1974:
«Συνηθισμένοι άνθρωποι, κάνοντας απλά τη δουλειά τους, χωρίς να έχουν επιδείξει εχθρότητα στο παρελθόν, μπορούν να γίνουν όργανα μιας φρικτής καταστροφικής διαδικασίας. Επιπλέον, ακόμα και όταν τα αποτελέσματα του έργου τους γίνονται οφθαλμοφανή, και τους ζητείται να συνεχίσουν ενέργειες ασύμβατες με τα πλέον θεμελιώδη επίπεδα ηθικής, σχετικά λίγοι άνθρωποι έχουν την ικανότητα να αντισταθούν στην εξουσία.»
Οι περισσότεροι ναζί στη δίκη της Νυρεμβέργης αλλά και άλλοι κατηγορούμενοι για εγκλήματα πολέμου ή ακόμα άνθρωποι κατηγορούμενοι για «συνηθισμένα καθημερινά εγκλήματα» ισχυρίζονταν ότι «εγώ απλώς ακολουθούσα εντολές».
Αναρωτηθείτε αν εσείς ήσασταν στη θέση του δασκάλου - εθελοντή μέχρι ποιο σημείο θα φτάνατε; τι αποφάσεις θα παίρνατε κάτω από την πίεση κάποιας εξουσίας; Αναρωτηθείτε…

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΡΤΑΛΗΣ (1908-1957). ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ

Ο Γεώργιος Καρτάλης αποτελεί μία πολύ σημαντική προσωπικότητα της ελληνικής πολιτικής σκηνής1 με διεθνή αλλά όχι ανάλογη εσωτερική ακτινοβολία, αν και υπήρξε γόνος μεγάλης πολιτικής οικογένειας της Θεσσαλίας και ένας από τους πιο μορφωμένους ανθρώπους της εποχής του. Το γεγονός ότι το ιδιότυπο αυτό είδος Έλληνα πολιτικού δεν κέρδισε την αναγνώριση που έπρεπε οφείλεται σε δύο λόγους που συνιστούν δύο παθογένειες, μάλλον, παρά χαρακτηριστικά του ελληνικού πολιτικού συστήματος: ο πρώτος ήταν ότι πέθανε νέος και ο δεύτερος ότι κινήθηκε μόνιμα, σε μια ιδιαίτερα πολωμένη εποχή, έξω από τα άκρα του πολιτικού φάσματος.
Η επιλογή αυτή δεν υπαγορεύθηκε τόσο από την «κεντρώα» πολιτική του τοποθέτηση όσο από τη μετριοπάθεια και την οξύνοια με την οποία αντιμετώπιζε τις πολιτικές εξελίξεις. Ο Γεώργιος Καρτάλης διέθετε το σπάνιο για την εποχή του προνόμιο να εντοπίζει τις υπόγειες διεργασίες που θα αναδεικνύονταν στην επιφάνεια μερικά χρόνια αργότερα και προσαρμοζόταν σε αυτές, όχι με την προσδοκία ενός οπορτουνιστή που επιδιώκει να καρπωθεί κάτι από τις μελλοντικές εξελίξεις, αλλά με την αγωνία ενός ανθρώπου που αναζητεί την κατάλληλη στιγμή για να οικοδομήσει το όραμά του. Και το μεγαλύτερο όραμα του Γεωργίου Καρτάλη, αυτό που τον καταξιώνει αποδέκτη αυτών των γραμμών, ήταν η εθνική συμφιλίωση. Η γεφύρωση ενός μίσους που του στέρησε τον συνοδοιπόρο του στην Εθνική Αντίσταση και τη χαρά να δει τη χώρα να εξέρχεται από τα συντρίμμια του πολέμου ενωμένη και έτοιμη να αναγεννηθεί.

Ο ΓΕΩΡΓΙΟΣ Καρτάλης υπήρξε, όμως, και ένας πολιτικός με τεράστια μόρφωση σε μια εποχή όπου το κριτήριο για να γίνει κανείς επιτυχημένος πολιτικός ελάχιστα σχετιζόταν με αυτή την ιδιότητα. Σπούδασε Κοινωνιολογία και Οικονομικά στην Ελβετία, στη Γερμανία και στην Αγγλία. Η πολιτική παράδοση της οικογένειάς του τον ώθησε γρήγορα στην πολιτική, τη δεκαετία του ’30, στο πλευρό των φιλοβασιλικών δυνάμεων, χαρίζοντάς του τα πρώτα υπουργικά αξιώματα. Η σύμπραξη βασιλιά και Μεταξά και η συνακόλουθη αδράνεια του παλαιού αστικού κόσμου στη δύσκολη περίοδο της Κατοχής, προκάλεσαν την πολιτική μεταστροφή του Καρτάλη προς τον χώρο του Κέντρου.
Ο Γεώργιος Καρτάλης δραστηριοποιήθηκε έντονα στην Αντίσταση, στο πλαίσιο της οργάνωσης ΕΚΚΑ που συνίδρυσε μαζί με άλλες προσωπικότητες και κυρίως τον φιλοβενιζελικό απόστρατο συνταγματάρχη Ψαρρό, παλεύοντας πάντα για τη δημιουργία πνεύματος συμφιλίωσης μεταξύ των αντιστασιακών οργανώσεων. Τον σκοπό αυτόν υπηρέτησε με πάθος και στα εμφυλιοπολεμικά χρόνια, τόσο από τις διάφορες υπουργικές θέσεις, τις οποίες κατείχε στις μεταπολεμικές κυβερνήσεις συνεργασίας, όσο και με τη γενικότερη πολιτική του δραστηριότητα. Συμμετείχε καθοριστικά στη νίκη των κεντρώων δυνάμεων στα έτη 1950-1952, κατά τα οποία βρέθηκε και πάλι σε υπουργικές θέσεις αφήνοντας μεγάλο έργο πίσω του, ενώ το 1954 εξελέγη με ποσοστό ρεκόρ δήμαρχος Βόλου. Από το 1954 έως το 1957 εργάστηκε με πάθος για την εθνική συμφιλίωση και την ενοποίηση των κεντρώων δυνάμεων, ώσπου τον βρήκε ξαφνικά ο θάνατος τον Σεπτέμβριο του 1957.
Ο πρόωρος θάνατός του άφησε στη μέση τη σοβαρότερη ίσως προσπάθεια οικοδόμησης εθνικής συμφιλίωσης στη μετεμφυλιοπολεμική Ελλάδα, τη σημασία της οποίας ο Καρτάλης εντόπισε από πολύ νωρίς, όταν οι περισσότεροι πολιτικοί οικοδομούσαν το προφίλ τους σε αυτήν ακριβώς την πολιτική κατάσταση και ίσως αυτό και μόνο το στοιχείο της πολύπλευρης προσωπικότητας του Γεωργίου Καρτάλη να τον καθιστά ξεχωριστό.

Η πολιτική και κοινωνική αφετηρία του Γεωργίου Καρτάλη
Ο Καρτάλης προερχόταν από τη σημαντικότερη πολιτική οικογένεια του Βόλου. Ο παππούς του υπήρξε, μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλίας, ο πρώτος δήμαρχος Βόλου και ιδρυτής του τοπικού Καρταλικού κόμματος, το οποίο επί 50 περίπου χρόνια δέσποζε στην πολιτική ζωή του Βόλου. Ο Γεώργιος Καρτάλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1908. Έτυχε όχι μόνο για την εποχή του αλλά και για τα σημερινά δεδομένα εξαιρετικής και σπάνιας σε ποικιλία μόρφωσης. Έζησε τα παιδικά του χρόνια στη Γενεύη όπου ολοκλήρωσε τη Μέση Εκπαίδευση και το 1925 έγινε δεκτός στο Πολυτεχνείο της Ζυρίχης. Τον επόμενο χρόνο άλλαξε κατεύθυνση και σπούδασε Οικονομικά στα Πανεπιστήμια του Μονάχου και της Λειψίας (1926-1929). Από το 1930 έως το 1932 σπούδασε στο London School of Economics με ειδίκευση στα Δημόσια Οικονομικά και στην Κοινωνιολογία. Το 1932-1933 παρακολούθησε μαθήματα στο Ινστιτούτο για την Παγκόσμια Οικονομία στο Κίελο.
Μετά τον αιφνίδιο θάνατο του θείου του, δημάρχου και εκπροσώπου του Τρικουπικού κόμματος στον Βόλο Κωνσταντίνου Καρτάλη, το 1933, ο Γεώργιος Καρτάλης επέστρεψε στην Ελλάδα για να αναλάβει αυτός πλέον την εκπροσώπηση του Καρταλικού κόμματος. Τον επόμενο χρόνο, το 1934, σε ηλικία μόλις 26 ετών, ήταν υποψήφιος για τη Δημαρχία του Βόλου, την οποία έχασε για λίγες ψήφους. Στις εκλογές του Ιουνίου του 1935 κατήλθε στον πανελλήνιο πολιτικό στίβο και εξελέγη βουλευτής με το Λαϊκό Κόμμα. Ο πρωθυπουργός Παναγής Τσαλδάρης του ανέθεσε αμέσως καθήκοντα υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας (19 Ιουλίου - 10 Οκτωβρίου 1935) στην κυβέρνησή του. Ο Καρτάλης ανέλαβε υπουργικά καθήκοντα και στην κυβέρνηση Κονδύλη, το υπουργείο Εργασίας αυτή τη φορά (16 Οκτωβρίου-30 Νοεμβρίου 1935) που ιδρύθηκε μόλις τότε. Στον ελάχιστο χρόνο που διατήρησε αυτή τη θέση ο Γ. Καρτάλης συνέβαλε σημαντικά στην κωδικοποίηση της εργατικής νομοθεσίας και στην προσαρμογή της προς τις διεθνείς συμβάσεις.
Στις σημαδιακές για την ιστορία του τόπου εκλογές που ακολούθησαν, στις 26 Ιανουαρίου του 1936, μετά την επιστροφή του Γεωργίου Β΄, ο Γεώργιος Καρτάλης επανεξελέγη πρώτος βουλευτής στην εκλογική περιφέρεια Λαρίσης - Μαγνησίας με το Εθνικό Λαϊκό Κόμμα του Ιωάννη Θεοτόκη. Αυτή η Βουλή δεν επιβίωσε, ως γνωστόν, παρά λίγους μόνο μήνες καθώς μεσολάβησε η δικτατορία της 4ης Αυγούστου, το οποίο υπήρξε και γεγονός καθοριστικής σημασίας για την προσωπική ζωή του Γεωργίου Καρτάλη αφού τον οδήγησε σε ρήξη με την οικογενειακή παράδοση, μετατρεποντάς τον από βασιλόφρονα πολιτικό σε οπαδό της αβασίλευτης δημοκρατίας και μέτοχο των νέων ιδεολογικών διεργασιών που βρίσκονταν εκείνη την περίοδο εν εξελίξει στην Ελλάδα. Ο Γεώργιος Καρτάλης έλαβε, έτσι, μέρος σε διάφορες αντιδικτατορικές κινήσεις χωρίς να αναλάβει όμως κάποιο πρωταγωνιστικό ρόλο.
Με την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου κατατάχθηκε ως εθελοντής στον στρατό και μετά το τέλος του πολέμου, την ίδια ώρα που το μεγαλύτερο τμήμα του παλαιού πολιτικού κόσμου εγκατέλειπε τη χώρα, ο ίδιος αποφάσισε να παραμείνει στην Ελλάδα.

Η δράση του Γεωργίου Καρτάλη στα ταραγμένα χρόνια της Κατοχής

Από τα τέλη κιόλας του 1941 ο Γεώργιος Καρτάλης ήρθε σε επαφή με διάφορες προσωπικότητες από ολόκληρο το πολιτικό φάσμα με στόχο τη δημιουργία κάποιας αντιστασιακής οργάνωσης. Τον Νοέμβριο του 1942, σε συνεργασία με τον βενιζελικό συνταγματάρχη Δημήτρη Ψαρρό, που είχε αποταχθεί από τις τάξεις του στρατού μετά το βενιζελικό πραξικόπημα του 1935, ίδρυσε την αντιστασιακή και μη ελεγχόμενη από το ΕΑΜ οργάνωση ΕΚΚΑ (Εθνική και Κοινωνική Απελευθέρωση). Η ίδρυση της ΕΚΚΑ έγινε και με την υποστήριξη του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού.
Το Καταστατικό της ΕΚΚΑ που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 1943 προπαγάνδιζε τον στόχο της «Λαοκρατούμενης Δημοκρατίας», καθώς οι οργανωτές της ΕΚΚΑ είχαν διαβλέψει την ισχυρή τάση στον λαό για κοινωνικές αλλαγές και θέλησαν να προσαρμόσουν προς την κατεύθυνση αυτήν την αποστολή της οργάνωσης και χρησιμοποίησαν τον όρο για να τονίσουν τον κοινωνικό της χαρακτήρα. Για τον λόγο αυτόν στο ίδιο πρόγραμμα γινόταν λόγος και για «κοινωνικοποίηση». Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΚΑ πλαισίωναν επίσης οι συνταγματάρχες Δημήτριος Καραχρήστος, για τον σύνδεσμο με τους αξιωματικούς και Δημήτριος Γεωργαντάς, για τα οικονομικά, ο στρατιωτικός γιατρός Αλέξανδρος Κωστόπουλος, οι δικηγόροι Απόστολος Καψαλόπουλος και Δημήτριος Κατάβολος και ο ανώτερος υπάλληλος του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους Δημήτριος Μανωλέτος. Η ΕΚΚΑ διακήρυξε ότι ήταν έτοιμη να συνεργαστεί με όλες τις οργανώσεις και με το ΕΑΜ, αλλά αρνήθηκε να συγχωνευθεί με αυτό. Ως στρατιωτικό σκέλος της ΕΚΚΑ συγκροτήθηκε το Σύνταγμα 5/42 με έδρα την Παρνασσίδα, ιδιαίτερη πατρίδα του Δημήτρη Ψαρρού.
Η ίδρυση του 5/42 οδήγησε, σχεδόν αμέσως, σε συγκρούσεις με τον ΕΛΑΣ και στην πρώτη αναγκαστική αυτοδιάλυσή του, τον Μάιο του 1943. Χάρη στην επιμονή του Γεωργίου Καρτάλη, όπως και του Δαμασκηνού, το σύνταγμα 5/42 επανασυγκροτήθηκε το καλοκαίρι του 1943. Με την επανασυγκρότηση του 5/42, η ΕΚΚΑ απέκτησε και πάλι ιδιαίτερη βαρύτητα και ο Γεώργιος Καρτάλης συμμετείχε στην αντιπροσωπία των αντιστασιακών οργανώσεων που μετέβη στο Κάιρο για συνεννοήσεις με την κυβέρνηση Τσουδερού τον Αύγουστο του 1943, από την οποία διαφάνηκε ότι ο βασιλιάς ήταν ανεπιθύμητος στη μεταπολεμική Ελλάδα.
Ο Καρτάλης συνδύαζε την εποχή εκείνη την αντιστασιακή του δράση με ριζικές κοινωνικές μεταρρυθμίσεις στη μετακατοχική Ελλάδα, την κατάργηση του θεσμού της βασιλείας που είχε αμαυρωθεί ανεπανόρθωτα κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Μεταξά και την αποφυγή ανταγωνισμών με τις άλλες αντιστασιακές οργανώσεις. Μετά την επιστροφή της αντιστασιακής αντιπροσωπίας στην Ελλάδα, ο πολιτικός από τον Βόλο κατέβαλε έντιμες προσπάθειες (που σήμερα αναγνωρίζονται από όλες τις παρατάξεις) για να περιοριστούν οι εμφύλιες συγκρούσεις, που έχουν ήδη αρχίσει μεταξύ ΕΛΑΣ και ΕΔΕΣ, και πρωταγωνίστησε στις διαπραγματεύσεις που έγιναν στο Μυρόφυλλο και στην Πλάκα (Φεβρουάριος 1944) με στόχο την ανακωχή μεταξύ των αντιστασιακών οργανώσεων. Το αποτέλεσμα της εύθραυστης συναίνεσης που επιτεύχθηκε στις συμφωνίες αυτές δεν είχε διάρκεια παρά λίγους μόνο μήνες. Τον Απρίλιο του 1944 οι συγκρούσεις μεταξύ όλων των αντιαστασιακών οργανώσεων ξανάρχισαν και μία ισχυρή δύναμη του ΕΛΑΣ διέλυσε το 5/42, συνέλαβε αιχμάλωτο τον προσωπικό φίλο του Καρτάλη, Δημήτρη Ψαρρό και τον δολοφόνησε ενώ τον μετέφερε στην έδρα του Γενικού Αρχηγείου του ΕΛΑΣ.
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο Καρτάλης να επιτεθεί με σφοδρότητα στο Συνέδριο του Λιβάνου, στο οποίο έλαβε μέρος, καθώς βρισκόταν ακόμα υπό το κράτος έντονης συναισθηματικής φόρτισης. Στην κυβέρνηση Παπανδρέου που προέκυψε από το Λίβανο ο Γεώργιος Καρτάλης ανέλαβε, στις 8 Ιουνίου του 1944, το υπουργείο Τύπου και Πληροφοριών, θέση από την οποία συνεργάστηκε στενά με τον προσωπικό του φίλο Γεώργιο Σεφέρη για την προβολή της νέας κυβέρνησης στο εξωτερικό.
Μετά την άφιξη της εξόριστης κυβέρνησης Παπανδρέου στην Ελλάδα, στις 18 Οκτωβρίου του 1944, ο Καρτάλης, που είχε συγκρουσθεί με τον πρωθυπουργό Παπανδρέου λόγω της επιμονής του στη διάλυση των Ταγμάτων Ασφαλείας που ο Καρτάλης θεωρούσε sine qua non προϋπόθεση για την ειρήνευση και τη σταθερότητα, και ήταν ανεπιθύμητος στον βασιλιά Γεώργιο Β΄ λόγω της αντιμοναρχικής του στάσης, απομακρύνθηκε από το υπουργείο Τύπου και ορκίσθηκε υπουργός Άνευ Χαρτοφυλακίου (23/10/1944 - 3/1/1945).
Μετά τα Δεκεμβριανά ο Γεώργιος Καρτάλης υπήρξε η σημαντικότερη πολιτική προσωπικότητα της πολιτικής ομάδας που συγκροτήθηκε γύρω από την εφημερίδα Ελευθερία, η οποία συσπείρωσε νέους ανθρώπους με αντιστασιακή δράση και αντιμοναρχική τοποθέτηση, ενώ μετά την εκλογική επικράτηση του Εργατικού Κόμματος στη Μεγάλη Βρετανία (τον Ιούλιο του 1945) διέθετε και τη βρετανική υποστήριξη. Γι’ αυτό, και παρά την αντίδραση του Δαμασκηνού, η ομάδα της Ελευθερίας, ύστερα από έντονη παρέμβαση του Βρετανού πρεσβευτή Ρέτζιναλντ Λήπερ, συμμετείχε με έξι υπουργούς και υφυπουργούς στην κυβέρνηση Σοφούλη που σχηματίστηκε στις 22 Νοεμβρίου του 1945. Στην κυβέρνηση Σοφούλη ο Γεώργιος Καρτάλης υπουργοποιήθηκε εκ νέου, αναλαμβάνοντας το υπουργείο Εφοδιασμού, θέση από την οποία παραιτήθηκε στις 11 Μαρτίου του 1946 καταγγέλλοντας την εκλογική παρωδία που προετοιμαζόταν και επιλέγοντας την αποχή από τις εκλογές όπως έπραξε τότε και το ΕΑΜ

Οι θεραπευτικές ιδιότητες της κάνναβης και οι πραγματικοί λόγοι της απαγόρευσης.

Γράφει ο Δρ. Κλεάνθης Γρίβας

Η απαγόρευση οποιασδήποτε ουσίας εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο από τις ιδιοτελείς επιλογές εκείνων που έχουν συμφέρον και δύναμη να την επιβάλουν. Η μόνη αλήθεια που εμπεριέχεται στην προπαγάνδα των μανιακών της απαγόρευσης ορισμένων ψυχοτρόπων ουσιών, έγκειται απλώς και μόνο στο ότι υπάρχουν ψυχοτρόπες ουσίες, όπως και η μόνη αλήθεια που ενυπάρχει στην προπαγάνδα των μανιακών του αντισημιτισμού, έγκειται απλώς και μόνο στο ότι υπάρχουν Εβραίοι.

Η υπεράσπιση της αυταπόδεικτης αλήθειας ότι η κάνναβη είναι ένα πολύτιμο κατασκευαστικό, ενεργειακό, θεραπευτικό και ψυχαγωγικό μέσο, που συντροφεύει το ανθρώπινο είδος από την εμφάνισή του μέχρι σήμερα, συνεπάγεται σύγκρουση με τις προκαταλήψεις που καλλιεργεί εδώ και μισό αιώνα ο αποτρόπαιος προπαγανδιστικός μηχανισμός της απαγόρευσης ορισμένων ψυχοτρόπων ουσιών, ο οποίος εμπνέεται, καθοδηγείται και επιβάλλεται από την κυβέρνηση των ΗΠΑ για λόγους που συνδέονται με μια ορισμένη εσωτερική πολιτική (που έχει ως στόχο τον έλεγχο του πληθυσμού) και μια συγκεκριμένη εξωτερική πολιτική (που αποσκοπεί στη διευρυμένη αναπαραγωγή ενός πλέγματος εκμεταλλευτικών σχέσεων που της επιτρέπει στις ΗΠΑ με το 5% του παγκόσμιου πληθυσμού να ληστεύουν το 50% του παγκόσμιου πλούτου).

Κι όπως συμβαίνει με κάθε πόλεμο, η αλήθεια είναι το πρώτο θύμα του ανήθικου, αποτρόπαιου και καταστρεπτικού αμερικανικού «πολέμου κατά των ναρκωτικών».

Για να μας εξαναγκάσει να συμμετέχουμε στη δολοφονία της αλήθειας και στην ενίσχυση του πλέγματος των ιδιόμορφων αποικιοκρατικών σχέσεων μας με την Ουάσινγκτον, η αμερικανική κυβέρνηση μας επιβάλλει καταναγκαστικά την εξουσιαστική και πολλαπλά κερδοφόρα (από οικονομική και πολιτική άποψη) σχιζοφρενική απαίτηση να θυσιάσουμε την κριτική σκέψη στο βωμό της δαιμονολογίας, να απαρνηθούμε τον Διαφωτισμό για χάρη της νεκρομαντείας, να καταδικάσουμε τη λογική για χάρη του παραλογισμού και να δολοφονήσουμε την ελευθερία για χάρη της δουλείας. Κι όλα αυτά με πρόσχημα ότι θα μας «σώσει» από έναν κίνδυνο (τον κίνδυνο των «ναρκωτικών») που κατασκευάζεται και συντηρείται τεχνητά από εκείνους που αναλαμβάνουν εργολαβικά την «προστασία» μας.
Από το 1914 (που επιβλήθηκε η πρώτη απαγόρευση -του οπίου και της κοκαίνης και των παραγώγων τους- στις ΗΠΑ με το νόμο Harrison και εν συνεχεία επιβλήθηκε καταναγκαστικά σε όλο τον κόσμο) εκατομμύρια ανθρώπινες υπάρξεις καταδικάζονται στη στέρηση της ελευθερίας, την εξαθλίωση, την αρρώστια και το θάνατο για ένα έγκλημα χωρίς θύμα.
Από το 1937 (που επιβλήθηκε η δεύτερη απαγόρευση -της κάνναβης και των παραγώγων της- στις ΗΠΑ με το Marihuana Tax Act και εν συνεχεία επιβλήθηκε καταναγκαστικά στο μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη), μόνο στις ΗΠΑ διενεργήθηκαν πάνω από 20.000.000 συλλήψεις, εκδόθηκαν πάνω από 3.000.000 καταδικαστικές αποφάσεις και επιβλήθηκαν συνολικά πάνω από 15.000.000 χρόνια φυλακής για απλή κατοχή, καλλιέργεια και χρήση της κάνναβης, ενός αθώου και πολύτιμου φυτού, που ικανοποιεί ένα πλήθος από καθημερινές ανάγκες.
Αυτή η πρωτοφανής στην ιστορία μας, μαζική ανθρωποθυσία στο βωμό του παραλογισμού και της κτηνωδίας της απαγόρευσης, πρέπει να τερματιστεί. Και όπως δείχνουν οι διεργασίες που συντελούνται διεθνώς, θα τερματιστεί.¹

Το Φυτό Κάνναβη

Η κάνναβη είναι ένα φυτό από το οποίο βγαίνει η μαριχουάνα (ένα μίγμα θρυμματισμένων φύλλων και λουλουδιών της κάνναβης), το χασίς (αποξηραμένη ρετσίνη που βγαίνει από τις αδενικές τρίχες των λουλουδιών και των ακρινών στελεχών των θηλυκών, κυρίως, φυτών της κάνναβης), και το χασισέλαιο (που παράγεται με μία επεξεργασία απόσταξης).
Η μεγάλη ποικιλία των παραλλαγών αυτού του φυτού, που ταξινομήθηκε από τον Linneaus το 1753, δημιουργούσε στο παρελθόν πολλές διαφωνίες μεταξύ των βοτανολόγων σχετικά με την ταξινόμησή του, αλλά σήμερα έχει γίνει δεκτό ότι υπάρχει ένα αρχικό είδος, η κάνναβη η ήμερη, από την οποία προέκυψαν διάφορες παραλλαγές ως οικότυποι, όπως η Cannabis Sativa, η Cannabis Indica και η Cannabis Ruderalis, που διαφέρουν μεταξύ τους, κυρίως, ως προς την περιεκτικότητά τους στο δραστικό συστατικό της κάνναβης, η Δ9-Τετραϋδροκανναβινόλη (ΤHC).
Με βάση αυτό το δεδομένο, α) η Κάνναβη Σατίβα (ή Κλωστική) που περιέχει μικρή ποσότητα THC χρησιμοποιείται για την παραγωγή αγαθών που καλύπτουν ανάγκες τις καθημερινής ζωής (βιομηχανικά και κατασκευαστικά προϊόντα, είδη ένδυσης και διατροφής, ενεργειακά μέσα κ.α.) και β) η Ινδική Κάνναβη που περιέχει μεγαλύτερη ποσότητα THC, χρησιμοποιείται για ευφορικούς και θεραπευτικούς σκοπούς.

Η κάνναβη μπορεί να αναπτυχθεί σε ύψος 4 έως 7 ή και περισσότερων μέτρων, ανάλογα με τις συνθήκες του περιβάλλοντος. Τα αρσενικά και τα θηλυκά φυτά διαφέρουν αισθητά μεταξύ τους, κι απ’ αυτά, μόνο τα θηλυκά έχουν ουσιαστική χρηστική αξία από θεραπευτική και ευφορική άποψη.

Το κύριο δραστικό συστατικό της ινδικής κάνναβης είναι η Δ9-Τετραϋδροκανναβινόλη (ΤHC) που είναι συγκεντρωμένη στη ρετσίνη του φυτού. Τα μίγματα των φύλλων (μαριχουάνα) περιέχουν μικρή ποσότητα ΤHC (1-10%), η αποξηραμένη ρετσίνη (χασίς) περιέχει 10-15% ΤΗC και το χασισέλαιο μπορεί να φτάσει το 50-60%.
Τα αποτελέσματά της κάνναβης στον χρήστη της εξαρτώνται το είδος και την ποιότητά της, τις κλιματολογικές και πολιτιστικές συνθήκες και τον τρόπο παρασκευής και λήψης της. Όταν προσλαμβάνεται διαμέσου του αναπνευστικού συστήματος (κάπνισμα) η δράση της διαρκεί 2-4 ώρες. Όταν παίρνεται διαμέσου του πεπτικού συστήματος (βρώση ή πόση) η δράση της διαρκεί 5-12 ώρες.
Παρ’ ότι τα αποτελέσματά της είναι συνάρτηση των προαναφερόμενων παραγόντων, γενικά αμέσως μετά τη λήψη της κάνναβης προκαλείται ένα αίσθημα ευφορίας, ευκολοσυγκινησία, ελαφρά ξηροστομία, μια αίσθηση αυξημένης ψυχοκινητικής δραστηριότητας, μυικής δύναμης και απώλειας σωματικού βάρους, ηδονικές φαντασιώσεις και επιβραδυνόμενη αντίληψη του χρόνου, και στη συνέχεια χαλάρωση, ηρεμία και ύπνο με ηδονικά όνειρα, ο οποίος ακολουθείται από αφύπνιση με καλή διάθεση.

Ιστορικά Στοιχεία
Η χρήση της κάνναβης είναι γνωστή και ευρέως διαδεδομένη σε όλους τους ιστορικά γνωστούς πολιτισμούς. Η αρχαιότερη αναφορά στις θεραπευτικές χρήσεις της βρίσκεται στην κινέζικη σύνοψη των φαρμάκων Βοτανοθεραπευτική του αυτοκράτορα Shen Nung, που χρονολογείται από το 2737 π.Χ.. Δέκα έως οκτώ αιώνες πριν απ’ τη χρονολογία μας εντοπίζεται στους Ασσύριους, και στη συνέχεια τους Εβραίους, τους Άραβες, τους Πέρσες, τους Κέλτες και τους Έλληνες.
Η κάνναβη για πάνω από τρεις χιλιάδες χρόνια «χρησιμοποιείται «στην πρακτική ιατρική πολλών χωρών για τη θεραπεία ποικίλων ασθενειών, όπως η χολέρα, η ελονοσία, η διάρροια, οι σπασμοί, η ανορεξία, η απώλεια της μνήμης, ο βήχας, οι ρευματισμοί, η αϋπνία και ο πόνος».²
Το ενδιαφέρον του Ευρωπαϊκού κοινού, που γνώριζε την κάνναβη ήδη από πολλές δεκαετίες, αναζωπυρόθηκε το 1857 από τη δραστηριότητα των Γάλλων ρομαντικών λογοτεχνών και επιστημόνων που ανήκαν στη Λέσχη των Χασισιστών (Gautier, Boissard, De Boisdenier, Ηugo, De Nerval, Dumas πατήρ, Balzac, ο ψυχίατρος J.J. Moreau de Tours, κ.α.). Από την ίδια περίπου περίοδο χρονολογείται και το ενδιαφέρον της δυτικής ιατρικής για την Κάνναβη: Από το 1839 (που δηοσιεύτηκε μια εργασία του W.B. O’Shaughnessy για τις αναλγητικές, αντισπασμικές και μυοχαλαρωτικές ιδιότητές της κάνναβης) μέχρι το 1900 είδαν το φως της δημοσιότητας 100 περίπου επιστημονικές εργασίες για την κάνναβη.
Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1930, η κάνναβη ήταν αδιαμφισβήτητα καθιερωμένη ως αξιόλογο και ακίνδυνο θεραπευτικό μέσο που συγκέντρωνε την επιδοκιμασία και την εκτίμηση του ιατρικού κόσμου: Μέχρι το 1937, το βασικό Εγχειρίδιο Φαρμακοποιίας και το Εθνικό Συνταγολόγιο των ΗΠΑ, αναφέρει την ως ακίνδυνο φάρμακο κατάλληλο για ένα ευρύτατο φάσμα ασθενειών. Αλλά το 1937 θεσπίστηκε ο νόμος Marihuana Tax Act, με τον οποίο ουσιαστικά ποινικοποιήθηκε η καλλιέργεια, η κατοχή, η χρήση και η εμπορία της Ινδικής Κάνναβης και των παραγώγων της.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1940, R. Adams πέτυχε να απομονώσει το δραστικό συστατικό της ινδικής κάνναβης, την τετραυδροκανναβινόλη, και άνοιξε το δρόμο σε πιο ακριβείς εργαστηριακές μελέτες της.
Κατά την περίοδο του «κυνηγιού των μαγισσών» (1946-1960) πάγωσε κάθε ερευνητική δραστηριότητα σχετικά με τις θεραπευτικές χρήσεις της κάνναβης. Η έξοδος της κάνναβης από το γκέτο στο οποίο την είχε καθηλώσει το μένος των διωκτών της από το 1937, συντέλεσε στη διαφοροποίηση της στάσης ενός σημαντικού μέρους του πληθυσμού απέναντί της και επανενεργοποίησε το ενδιαφέρον του επιστημονικού κόσμου γι’ αυτή. Ετσι, παράλληλα με τους νέους που ανακαλύπτανε τις ευφορικές ιδιότητες της κάνναβης και πρόβαλαν τη χρήση της ως πράξη αμφισβήτησης του κομφορμιστικού κόσμου των προσαρμοσμένων ενηλίκων, άρχισε και ο ιατρικός κόσμος να επανανακαλύπτει τις θεραπευτικές ιδιότητές της και να προβάλει όλο και πιο πειστικά επιστημονικά επιχειρήματα που κονιορτοποιούσαν τα μυθεύματα των απαγορευτών.
Αυτές οι δυο αλληλοκαθοριζόμενες διεργασίες επέδρασαν αποφασιστικά στη βαθμιαία μεταλλαγή της στάσης της κοινωνίας απέναντι στις παράνομες ουσίες γενικά και όχι μόνο απέναντι στην κάνναβη που δεν είναι ναρκωτικό με το ιατρικό περιεχόμενο του όρου.
Το 1965, η Επιτροπή Ναρκωτικών του ΟΗΕ δημοσίευσε ένα κατάλογο με 2.000 εργασίες για την κάνναβη (από τις οποίες 377 είχαν γίνει πριν από το 1900 και 1623 μετά το 1990). Στην περίοδο 1965-1980 οι δημοσιευμένες ερευνητικές εργασίες για την κάνναβη ξεπέρασαν τις 3.000.³
Το 1967, η κυβέρνηση των ΗΠΑ χρηματοδότησε ένα μεγάλης έκτασης, πολύχρονο ερευνητικό πρόγραμμα για την κάνναβη. Στα πλαίσια αυτού του προγράμματος εργάστηκαν 1.000 ερευνητές απ’ όλο τον κόσμο πάνω σε 60 ερευνητικά σχέδια, υπό την αιγίδα του κυβερνητικού οργανισμού Νational Institute on Drug Abuse (NIDA) που υπάγεται στο Αμερικάνικο Υπουργείο Υγείας. ⁴ Το 1976, το NIDA έδωσε στη δημοσιότητα τα πορίσματα αυτής της πολύχρονης διεθνούς ερευνητικής προσπάθειας σε δυο τόμους με το γενικό τίτλο «PharmacologyofMarihuana». Σ’ αυτούς αναλύονται εξαντλητικά οι χημικές, μεταβολικές, κυτταρικές, ανοσολογικές, ορμονικές, γενετικές, αναπαραγωγικές, νευροφυσιολογικές και νευροφαρμακολογικές δράσεις της κάνναβης, οι επιδράσεις της στη συμπεριφορά, τα αποτελέσματα από τη μακροχρόνια χρήση της, και τέλος οι θεραπευτικές της δυνατότητες.⁵
Το 1968span style=”font-size: x-small;”>, η Συμβουλευτική Επιτροπή για την Εξάρτηση της Βρετανικής κυβέρνησης (Επιτροπή Wootton), δημοσίευσε την Εκθεσή για την Κάνναβη⁶ η οποία χαρακτηρίστηκε από το μεγαλύτερο μέρος του επιστημονικού κόσμου ως «μια από τις πρώτες σύγχρονες προσπάθειες να συνοψιστεί η κατάσταση της επιστημονικής μας γνώσης και να επισκοπηθούν οι κοινωνικές επιπτώσεις της χρήσης της κάνναβης».⁷
Το 1970, η Ερευνητική Επιτροπή για τη Μη-Ιατρική Χρήση των Φαρμάκων της Καναδικής κυβέρνησης (Επιτροπή LeDain), δημοσίευσε τη σημαντική Εκθεσή της με τίτλο InterimReport.⁸
Το 1970, ο LesterGrinspoon, καθηγητής της ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Harvard, δημοσίευσε την πρωτοποριακή μελέτη του «MarihuanaReconsidered», στην οποία συνόψιζε τις μέχρι τότε επιστημονικές γνώσεις για την κάνναβη και δυναμίτιζε τη δαιμονολογία της κατασταλτικής αντιμετώπισής της.⁹
Το 1971, η Ακαδημία Επιστημών της Νέας Υόρκης διοργάνωσε μια διεπιστημονική διάσκεψη που ασχολήθηκε με τις βιολογικές επιδράσεις της μαριχουάνας και με τη χρήση της ως μέσο κοινωνικού ελέγχου. Σ’ αυτή τη διάσκεψη διαπιστώθηκε ότι από ιατρική άποψη η μαριχουάνα είναι λιγότερο βλαπτική από το αλκοόλ, το τσιγάρο και διάφορα φάρμακα (όπως τα βαρβιτουρικά) και υποστηρίχτηκε ότι «σε κανέναν δεν πρέπει να επιβάλλονται ποινικές κυρώσεις εξαιτίας του ότι βάζει σε κίνδυνο τη δική του υγεία και μόνο».¹⁰
Το 1971, το Υπουργείο Υγείας των ΗΠΑ δημοσίευσε την πρώτη ετήσια αναφορά του προς το Κογκρέσο με τον τίτλο «MarihuanaandHealth», που έκτοτε υποβάλλεται στο Κογκρέσο κάθε χρόνο.¹¹
Το 1972, η Εθνική Επιτροπή για τη Μαριχουάνα των ΗΠΑ, έδωσε στη δημοσιότητα την πολύκροτη Εκθεσή της «Marihuana: Aspan style=”font-size: x-small;”>SignalofMisunderstanding» και, το 1973, την αναφορά της «DrugAbuseinAmerica: Problemspan style=”font-size: x-small;”>inPerspective».¹²
Το span style=”font-size: x-small;”>1973 o TodMikuriya, καθηγητής στο πανεπιστήμιο Berkeley της Καλιφόρνιας, επιμελήθηκε την έκδοση ενός μοναδικού ντοκουμέντου με τίτλο «Marijuana: MedicalPapers» το οποίο περιλαμβάνει τις σημαντικότερες ιατρικές εργασίες για την κάνναβη από το 1839 μέχρι το 1972.¹³
Το 1975, η έγκριτη Ενωση Καταναλωτών των ΗΠΑ δημοσίευσε την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα αναφορά της για τα «Νόμιμα και Παράνομα Ναρκωτικά», που επιμελήθηκε ο Edward Brecher.¹⁴
Μεταξύ 1970 και 1980, είδαν το φως της δημοσιότητας τα πορίσματα από τις πολύχρονες συγκριτικές μελέτες σε χρόνιους χρήστες κάνναβης που έγιναν στη Τζαμάικα,¹⁵ την Κόστα Ρίκα¹⁶ και την Ελλάδα.¹⁷
Αυτή η ερευνητική δραστηριότητα, τείνει σήμερα να επανακαθιερώσει την κάνναβη ως πολύτιμο φάρμακο για πολλές καταστάσεις απέναντι στις οποίες δεν υπάρχουν αποτελεσματικοί τρόποι αντιμετώπισης, εναντίον της κυρίαρχης δαιμονολογίας που προωθείται από τους προπαγανδιστικούς μηχανισμούς της εξουσίας.

Οι Διαστροφικοί Μύθοι της Απαγόρευσης

Η τρομοκρατική μυθολογία των υπέρμαχων της κατασταλτικής αντιμετώπισης της ινδικής κάνναβης, αποτελεί από ένα μωσαϊκό ετερόκλητων και ανυπόστατων «επιχειρημάτων», τα οποία προβάλλονται ως αυταπόδεικτες επιστημονικές αλήθειες, παρόλο που δεν αντέχουν σε οποιαδήποτε, στοιχειωδώς σοβαρή, κριτική.

Η ολοκλήρωση των πλέον μακροχρόνιων επίσημων συγκριτικών μελετών για την κάνναβη που έγιναν στην Τζαμάικα, την Κόστα Ρίκα και την Ελλάδα, με προσεκτική συγκριτική μελέτη μεταξύ χρόνιων χρηστών και μη-χρηστών κάνναβης, αποτέλεσε ένα σημαντικό πλήγμα στην ανεξάντλητη μυθοπλασία που χαρακτηρίζει τους ευφάνταστους «σταυροφόρους» της καταστολής. Κι αυτό απλούστατα γιατί και οι τρεις έρευνες, δεν εντόπισαν οποιαδήποτε αξιόλογη διαφορά ανάμεσα στους μη-χρήστες και τους χρόνιους χρήστες της κάνναβης.¹⁸

Μύθος 1^ος : Η Κάνναβη «Προκαλεί» Τοξικομανία

Παρότι διαψεύδονται συνεχώς από την ιστορική πείρα και τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα, οι θιασώτες της κατασταλτικής αντιμετώπισης της κάνναβης, εξακολουθούν να αναμασούν το ψευδολόγημα ότι η κάνναβη «προκαλεί τοξικομανία» (πράγμα που σημαίνει σωματική εξάρτηση, αν και εφόσον εξακολουθούν να διατηρούν τη σημασία τους αυτοί οι όροι).
Για ν’ αποφύγει κανείς την κουραστική περιπλάνηση στην ογκώδη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία που διαψεύδει κατηγορηματικά αυτό το «εφεύρημα», μπορεί να το αντιπαρέλθει παραθέτοντας τις διαπιστώσεις των ελλήνων ερευνητών που ασχολήθηκαν επί πολύ με το θέμα:
Ο καθηγητής της ιατροδικαστικής Γ. Αγιουτάντης: «Αντίθετα απ’ ότι συμβαίνει με τα Οπιούχα, η παρατεταμένη χρήση του χασίς δεν παρουσιάζει σωματικό σύνδρομο από χρόνια δηλητηρίαση».
O καθηγητής της φαρμακολογίας Δ. Βαρώνος: «Ανθεκτικότητα και σωματική εξάρτηση φαίνεται ότι δεν αναπτύσσονται από τη χρήση της ινδικής κάννάβης (χασίς, μαριχουάνα)».
O καθηγητής της ιατροδικαστικής Α. Κουτσελίνης «Γεγονός παραμένει ότι η μαριχουάνα δεν είναι «ναρκωτικό» ως τα κλασσικώς παραδεδειγμένα… Δεν είναι διεγερτικό, καταπραϋντικό, ηρεμιστικό, ναρκωτικό ή ψευδαισθησιογόνο… Η λέξη «ευφορικό» ίσως προσεγγίζει περισσότερο… Δεν οδηγεί αναμφισβητήτως σε εθισμό (addiction)».
O καθηγητής της φαρμακολογίας Γ. Λογαράς: «Ο οργανισμός δεν φαίνεται να εθίζεται εις αυτό (το χασίς) διότι η δόση αυτού δεν χρειάζεται να αυξηθεί. Ούτε σωματική εξάρτηση παρατηρείται οία επί των τοξικομανιογόνων φαρμάκων, ήτοι δεν παρατηρείται σύνδρομο στερήσεως».
O καθηγητής της φαρμακολογίας Μ. Μαρσέλος: «Η μακροχρόνια λήψη κανναβινοειδών δεν έχει συσχετισθεί με την εγκατάσταση σωματικής εξάρτησης».
Οι αρχίατροι του ελληνικού στρατού Α. Δαβαρούκας και Γ. Σουρέτης: «Το χασίς δεν δημιουργεί εθισμό… δεν αναπτύσσει σωματική εξάρτηση».¹⁹

Μύθος 2^ος: Η κάνναβη «είναι» Προστάδιο της Ηρωίνης

Παρεμφερούς αξίας με το ψευδολόγημα της «τοξικομανίας» είναι και το «ευφυολόγημα» των υπέρμαχων της καταστολής ότι η χρήση της κάνναβης αποτελεί «προστάδιο» της χρήσης άλλων σκληρών ναρκωτικών, που το μόνο εχέγγυο της «εγκυρότητάς» του έγκειται απλώς στο ότι… διατυπώνεται.
Οι πολυάριθμες Εκθέσεις κρατικών επιστημονικών οργανισμών και κυβερνητικών επιτροπών από διάφορες χώρες και όλες οι σχετικές έρευνες που η σοβαρότητά τους δεν αμφισβητήθηκε από τον επιστημονικό κόσμο, διαψεύδουν κατηγορηματικά την περιβόητη «θεωρία της κλιμάκωσης».
Ήδη από το 1952, έρευνες μεταξύ των ηρωϊνο-εξαρτημένων στο Σικάγο, έδειξαν ότι μόνο 11 % απ’ αυτούς είχε στο ιστορικό του χρήση μαριχουάνας. Την ίδια περίοδο, δύο μεγάλες έρευνες στην πόλη της Ν. Υόρκης κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι «δεν υπάρχει αιτιολογική σχέση ανάμεσα στη χρήση της μαριχουάνα και τη χρήση της ηρωίνης».²⁰
Ο καθηγητής Ν. Zinberg και ο ερευνητής γιατρός AndrewWeilδιαπίστωσαν ότι «δεν υπάρχει καμιά ένδειξη ότι η χρήση της μαριχουάνα οδηγεί στη χρήση ηρωίνης». ²¹
Ο W. Pattonδιαβεβαιώνει κατηγορηματικά ότι «η χρήση της κάνναβης και η χρήση της ηρωίνης δεν έχουν καμιά σχέση μεταξύ τους».²²
Ο LesterGrinspoon, καθηγητής στην ιατρική σχολή του Harvard, αποφαίνεται κατηγορηματικά: «Δεν υπάρχει καμιά απολύτως ένδειξη ότι η χρήση της μαριχουάνα αποτελεί προστάδιο για τη χρήση άλλων επικίνδυνων ουσιών».²³
Ο JeromeJaffe, καθηγητής της ψυχιατρικής, σύμβουλος για τα ναρκωτικά δύο Αμερικάνων προέδρων, γνωστός και ως ο «πάπας» των αντιναρκωτικών εκστρατειών στις ΗΠΑ, συμπληρώνει: «Μερικοί άνθρωποι πίστευαν ότι κατά κάποιο τρόπο η χρήση της μαριχουάνα οδηγούσε σε οπιομανία. Αν αυτό σημαίνει ότι κατά μία φαρμακευτική ή οργανική έννοια, η χρήση της κάνναβης προκαλεί αργότερα την ανάγκη της χρήσης ηρωίνης, τότε η άποψη αυτή είναι λανθασμένη».²⁴
Και ο καθηγητής της ιατροδικαστικής κ. Α. Κουτσελίνης αποφαίνεται (1971) ότι: «Υπό ερευνητών τινών υπεστηρίχθη προσέτι ότι είναι δυνατόν η χρήσις της μαριχουάνας να οδηγήση αργότερον και εις την χρήσιν ετέρων ναρκωτικών. Εν τοιούτον ενδεχόμενον δεν φαίνεται, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, δυνατόν, το αντίθετον δε, ήτοι η εκτροπή εξ ετέρων ναρκωτικών εις την μαριχουάναν, εάν συνέβαινε, θα ηδύνατο να θεωρηθή ευτυχής κατά το μάλλον ή ήττον έκβασις, εάν δηλονότι κατά την θεραπείαν μιας ετέρας τοξικομανίας (ως της ηρωίνης) επετυγχάνετο η εκτροπή του ασθενούς προς την μαριχουάναν».²⁵

Μύθος 3^ος: Η κάνναβη «προκαλεί» εγκεφαλική ατροφία

Αφορμή για την καλλιέργεια αυτού του ψευδολογήματος ήταν μία εργασία του A. Campbell και των συνεργατών του που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Lancet», το Νοέμβριο του 1971, σύμφωνα με την οποία «τα εγκεφαλογραφήματα 10 τακτικών καταναλωτών μεγάλων ποσοτήτων μαριχουάνας απέδειξαν την ύπαρξη εγκεφαλικής ατροφίας».²⁶
Και με πυρήνα αυτό το δημοσίευμα, αναπτύχθηκε μια εντυπωσιακή παραφιλολογία, παρά το γεγονός ότι η εργασία του Campbell και των συνεργατών του δέχθηκε σκληρές κριτικές και απορρίφθηκε από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα ως αναξιόπιστη και «άνευ σημασίας».²⁷ Οπως γράφει ο καθηγητής LesterGrinspoon: «Και τα 10 άτομα (τακτικοί χρήστες κάνναβης του επέλεξε ο Campbell) ήταν ψυχιατρικοί ασθενείς, και δεν έγινε καμιά συγκριτική μελέτη ανάμεσα σ’ αυτούς και σε άλλους ψυχιατρικούς ασθενείς που δεν χρησιμοποιούσαν κάνναβη. Τουλάχιστον ένας (ίσως και δύο) απ’ αυτούς ήταν επιληπτικοί, αρκετοί υπέφεραν από κακώσεις στον εγκέφαλο, ένας ήταν διανοητικά καθυστερημένος, και πέντε περίπου είχαν διαγνωστεί ως σχιζοφρενικοί. Όλοι είχαν κάνει χρήση LSD, οι περισσότεροι είχαν χρησιμοποιήσει αμφεταμίνες, και λίγοι έκαναν μεγάλη χρήση οπιοειδών, βαρβιτουρικών και ηρεμιστικών. Δεν πάρθηκε υπόψη ο πιθανός ρόλος του αλκοόλ, που ως γνωστό είναι νευροτοξικό (δηλ. προκαλεί εγκεφαλικές βλάβες). Η ιδιομορφία αυτού του δείγματος και η απουσία ελέγχων, καθιστούν τα πορίσματα του Campbell άνευ αξίας. Ίσως θα ήταν χρήσιμο να υπάρξουν μελλοντικά ελεγχόμενες έρευνες για την κάνναβη και τις εγκεφαλικές βλάβες, αλλά υπάρχουν μηδαμινοί λόγοι να αναμένει κανείς ότι θα μπορούσε να ανακαλυφθεί οποιαδήποτε σχέση (μεταξύ κάνναβης και εγκεφαλικών βλαβών). Σε μια ελεγχόμενη αναδρομική μελέτη σε χρόνιους χρήστες κάνναβης στην Ελλάδα, για παράδειγμα, εγκεφαλογραφικά δεν εντοπίστηκε οποιαδήποτε ένδειξη εγκεφαλικής ατροφίας».²⁸
Σαφώς επικριτική απέναντι στην «εργασία» του Campbell είναι και η στάση του καθηγητή JeromeJaffe, που διαβεβαιώνει κατηγορηματικά ότι: «Έγιναν έρευνες που ήταν καλά ελεγμένες από μεθοδολογική άποψη… αλλά σε καμιά περίπτωση δεν βρέθηκε ο τύπος της ατροφίας του εγκεφάλου που είχε ανακοινωθεί αρχικά» κι ότι «δεν έχουν διαπιστωθεί κάποιες μόνιμες εγκεφαλικές ανωμαλίες».²⁹
Κι όχι μόνο δεν βρέθηκε η παραμικρή ένδειξη ατροφίας του εγκεφάλου, αλλά επιπλέον κι ότι πολλές μελέτες μεγάλης κλίμακας σε Αμερικανούς φοιτητές «δεν βρήκαν καμιά ένδειξη ότι οι τακτικοί χρήστες της κάνναβης έχουν λιγότερες ακαδημαϊκές επιτυχίες από τους μη-χρήστες».³⁰

Μύθος 4^ος: Η Κάνναβη «Προκαλεί» Βλάβη των Χρωμοσωμάτων

Στο ίδιο επίπεδο σοβαρότητας με τη ιδιότυπη θεωρία της «εγκεφαλικής ατροφίας» που κατασκεύασαν οι θιασώτες της καταστολής, βρίσκεται και η «θεωρία» τους ότι η χρήση της κάνναβης «προκαλεί αρνητικές επιδράσεις στα χρωμοσώματα». Αυτό το μύθευμα άρχισε να διαμορφώνεται το 1972, μετά τη δημοσίευση μιας «εργασίας» του M. Stenchever και των συνεργατών του, σύμφωνα με την οποία υπό την επίδραση της μαριχουάνα «διασπώνται τα χρωμοσώματα των λευκών αιμοσφαιρίων».³¹
Ομως, πέρα από το γεγονός ότι τα πορίσματα αυτής της «εργασίας» διαψεύστηκαν από τις τρεις πολύχρονες μελέτες που έγιναν στη Τζαμάικα, την Κόστα Ρίκα και την Ελλάδα, η ανυποληψία της αποδείχθηκε πλήρως κι από όλες τις συστηματικές έρευνες που έγιναν μετά και απ’ αφορμή τη δημοσίευση της. Με βάση το υπάρχον ερευνητικό υλικό:
- Ο καθηγητής S. Matsuyama διαβεβαιώνει ότι «όλα τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δείχνουν καμιά ένδειξη γιά χρωμοσωμικές βλάβες ως αποτέλεσμα της χρήσης της μαριχουάνα».³²
- Ο καθηγητής Jerom Jaffe διαπιστώνει ότι «όλες οι σύγχρονες έρευνες, τόσο σε ανθρώπους όσο και σε ζώα δεν έδειξαν χρωμοσωμικές αλλαγές που να σχετίζονται με τη χρήση της μαριχουάνας».³³ Και
- Ο καθηγητής LesterGrinspoon καθησυχάζει τους χρήστες της μαριχουάνα ότι «έχουν έλάχιστους λόγους να στεναχωριούνται γιά γενετικές βλάβες».³⁴

Μύθος 5^ος: Η Κάνναβη «Προκαλεί» Χασισική Ψύχωση

Η υπόθεση της «χασισικής ψύχωσης», που υποστηρίχθηκε το 1957 από το Μαροκινό ψυχίατρο Benabud, αποδείχθηκε αβάσιμη όταν ύστερα από προσεκτική μελέτη «αποδείχθηκε ότι δεν επρόκειτο γιά μόνιμες ψυχώσεις αλλά γιά (παροδικές) τοξινώσεις που οφείλονταν σε τεράστιες δόσεις χασίς, 20-30 πίπες kif, και σε μερικές περιπτώσεις προκαλούνταν ή επιδεινώνονταν από τον υποσιτισμό ή τις μολύνσεις».³⁵ Η υπόθεση αυτή απορρίφτηκε επίσης: 1) Από τις Εκθέσεις της Επιτροπής των ΗΠΑ και του Καναδά.³⁶ 2) Από τις μελέτες που έγιναν στην Τζαμάικα, την Κόστα Ρίκα και την Ελλάδα.³⁷ 3) Από το σύνολο σχεδών των επιστημόνων που τη διερεύνησαν.
Οπως παρατηρεί ο GiancarloArnao, «πολλοί απ’αυτούς τους επιστήμονες (Fort, Grinspoon, Murphy, κ.α.) κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η χρήση της κάνναβης όχι μόνο δεν προκαλεί ψύχωση, αλλ’ ότι, αντίθετα, είναι πιθανόν, να καλύπτει και να επανορθώνει ορισμένες παθολογικές ψυχικές καταστάσεις και να αμβλύνει τα πιό εμφανή συμπτώματα σε ορισμένα άτομα».^.38

Μύθος 6^ος – Η Κάνναβη «εξασθενεί» το Ανοσοποιητικό Σύστημα

Τό ίδιο αστήρικτη αποδείχθηκε και η υπόθεση της «εξασθένισης της ανολογικής αντίδρασης», που υποστηρίχθηκε το 1973 από τον Gabriel Nahas, με άρθρο του στους Times της Ν. Υόρκης, και διαψεύστηκε:
1) Από τις μελέτες του S. White και των συνεργατών του (1975).
2) Από την συστηματική ερευνητική εργασία των J. Silverstein και P.Lessin του πανεπιστημίου του Λος Αντζελες που απέδειξαν ότι η χρήση της κάνναβης «δεν εξασθενεί την ανοσολογική αντίδραση».³⁹
3) Από τις προαναφερόμενες μελέτες στη Τζαμάικα, την Κόστα Ρίκα και την Ελλάδα.⁴⁰
4) Από NationalInstituteonDrugAbuse(NIDA) και το Υπουργείο Υγείας, Παιδείας και Πρόνοιας των ΗΠΑ, που διαπιστώνουν ότι «μέχρι τώρα δεν υπάρχει καμιά απόδειξη ότι οι καταναλωτές μαριχουάνας είναι πιό ευπρόσβλητοι από ασθένειες, όπως οι ιώσεις και ο καρκίνος, που όπως είναι γνωστό συνδέονται με τη μειωμένη παραγωγή κυττάρων Τ».⁴¹

Μύθος 7^ος – Η Κάνναβη «προκαλεί» βίαιες συμπεριφορές

Η ανεκδοτολογική άποψη ότι η χρήση της μαριχουάνας προκαλεί δήθεν βίαιες και επιθετικές συμπεριφορικές εκδηλώσεις, δεν χρειάζεται κάν σχόλια. Κι αυτό γιατί είναι προφανές ότι απευθύνεται σε αδαείς και προέρχεται ή από αφελείς που δικαιολογημένα μπορούν να λένε ό,τι θέλουν ή από γνώστες της πραγματικότητας που τη διαστρέφουν γιά να εξυπηρετηθούν κάποιες σκοπιμότητες.
Γιατί βέβαια είναι «ηλίου φαεινότερον» το γεγονός ότι η χρήση της μαριχουάνας όχι μόνο δεν προάγει τη βία και την επιθετικότητα, αλλ’ ότι, αντίθετα, την αποδυναμώνει δραστικά. Και βεβαίως, «τα περισσσότερα εργαστηριακά πειράματα αποκάλυψαν ότι, κατά τη διάκεια της «μαστούρας» η επιθετικότητα ελαττώνεται -αντίθετα με τη μέθη από το αλκοόλ, όπου, συχνά, η βίαιη συμπεριφορά αυξάνεται- και οι περισσότερες ενδείξεις είναι ότι η κάνναβη δεν οδηγεί σε βία».⁴²

ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ

«Από το 1000 π.Χ. μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, η κάνναβη ήταν η μεγαλύτερη γεωργική καλλιέργεια στον πλανήτη και αποτελούσε τη σημαντικότερη πρώτη ύλη για την παγκόσμια παραγωγή φυτικών κλωστών, υφασμάτων, φωτιστικού λαδιού, χαρτιού, θυμιαμάτων, φαρμάκων και ειδών διατροφής για ανθρώπους και ζώα. Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, το 90% των καραβόπανων, το 80% των σχοινιών, το 75-90% του χαρτιού και το 80% των υφαντουργικών προϊόντων που κατασκευάζονταν διεθνώς, φτιάχνονταν από κάνναβη.»⁴³
Σ’ όλη τη διάρκειά της γνωστής ιστορίας και μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, η κάνναβη γνώριζε μια ευρύτατη και συστηματική καλλιέργεια λόγω της πολλαπλής χρησιμότητάς της τόσο ως κατασκευαστικό, βιομηχανικό και ενεργειακό μέσο (Cannabis Sativa) όσο και ως διατροφικό, θεραπευτικό και ευφορικό μέσο (Cannabis Indica).⁴⁴ Συνεπώς, η σκιαγράφηση αυτής της πολυεπίπεδης χρησιμότητας της κάνναβης αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την κατανόηση των πραγματικών λόγων της απαγόρευσής της και τον προσδιορισμό των ομάδων οικονομικής ισχύος που είχαν ζωτικό συμφέρον απ’ τον εξοβελισμό της από την καθημερινή ζωή.
1) Διατροφικό μέσο: Μέχρι τον 20ο αιώνα, οι σπόροι της κάνναβης, κονιοποιημένοι ή όχι, για πολλούς λαούς ήταν -και για ορισμένους παραμένει- ένα βασικό διατροφικό μέσο στο οποίο περιέχονται φυτικές πρωτεΐνες υψηλής ποιότητας.⁴⁵
2) Θεραπευτικό μέσο: Η κάνναβη και τα παράγωγά της κατείχαν εξέχουσα θέση στην καθημερινή θεραπευτική πρακτική σε όλη τη διάρκεια της γνωστής ιστορίας της ανθρωπότητας. Αφειδώς προσφερόμενη από τη φύση, ατοξική, ασφαλής και με ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών, η κάνναβη «πέρασε στην ιατρική πρακτική πολλών χωρών και χρησιμοποιείται για τη θεραπεία ποικίλων ασθενειών, όπως η χολέρα, η ελονοσία, η διάρροια, οι σπασμοί, η ανορεξία, η απώλεια της μνήμης, ο βήχας, οι ρευματισμοί, η αϋπνία και ο πόνος» για περισσότερο από τρεις χιλιάδες χρόνια.⁴⁶
3) Ευφορικό μέσο: Οι ευφορικές δράσεις των παραγώγων της κάνναβης (μαριχουάνα και χασίς) υπερτερούν από κάθε άποψη των αντίστοιχων δράσεων του καπνού και του οινοπνεύματος και τα καθιστούν επίφοβους ανταγωνιστές τους.
4) Ενέργεια: Η βιομάζα που παρέχεται απ’ την κάνναβη μπορεί να μετατραπεί σε μεθάνιο, μεθανόλη ή υγρό καύσιμο. Συνυπολογίζοντας στο κόστος παραγωγής της ενέργειας την καταστροφή του περιβάλλοντος που συνεπάγεται η παραγωγή, η επεξεργασία και η χρήση του πετρελαίου, του άνθρκα και της πυρηνικής τεχνολογίας, καθίσταται φανερό ότι η παραγωγή ενέργεια από την κάνναβης έχει μικρότερο κόστος και είναι ανυπολόγιστα ευεργετική για το περιβάλλον.
5) Χαρτί: Το 75-90% του χαρτιού που χρησιμοποιούσαν οι άνθρωποι σ’ όλο τον κόσμο μέχρι το 1883 προερχόταν απ’ την κάνναβη: Βιβλία, εφημερίδες, χάρτες, χαρτονομίσματα. Το χαρτί που παράγεται από την κάνναβη είναι το καλύτερης ποιότητας και με τη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής χαρτί που κατασκευάστηκε στην ιστορία της ανθρωπότητας: «Είναι 50 έως 100 φορές διαρκέστερο και 100 φορές ευκολότερο να κατασκευαστεί απ’ οποιοδήποτε άλλο τρόπο παραγωγής χαρτιού».⁴⁷
6) Εξοπλισμός των πλοίων: Το 90% του εξοπλισμού όλων των πλοίων από τον 5ο αιώνα π.Χ. μέχρι τον 19ο αιώνα που εφευρέθηκε το ατμόπλοιο, κατασκευαζόταν απ’ την κάνναβη: Ολα τα πανιά, τα σχοινιά, οι χάρτες, τα ημερολόγια, τα βιβλία και οι σημαίες των πλοίων ήταν προϊόντα του «χόρτου.»⁴⁸
7) Υφάσματα και υφαντά: Το 80% των υφασμάτων και των υφαντών που χρησιμοποιούσε η ανθρωπότητα για να κατασκευάσει ρούχα, τέντες, λινά, κουβέρτες, πετσέτες, χαλιά, πάνες μωρών και πολλά άλλα, προέρχονταν απ’ την κάνναβη.⁴⁹
8) Σχοινιά, νήματα, κορδόνια: Το 70-90% της παγκόσμιας παραγωγής των κάθε είδους σχοινιών, νημάτων και κορδονιών προέρχονταν απ’ την κάνναβη και ήταν 100% ανακυκλώσιμα. Μετά την απαγόρευση της κάνναβης το 1937, όλα αυτά αντικαταστάθηκαν από μη-ανακυκλώσιμα πετροχημικά προϊόντα που το μονοπώλιό τους ελέγχονταν από την εταιρεία DuPont ύστερα από συμφωνία με τη γερμανική IG που κατείχε τις σχετικές πατέντες.
9) Καμβάδες ζωγραφικής:Όλες οι δημιουργίες των μεγάλων ζωγράφων που ανανέωσαν τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον κόσμο, από τον Caravagio μέχρι τον Van Gogh, αποτυπώθηκαν πάνω σε καμβάδες φτιαγμένους από κάνναβη που έχουν το προσόν να μην αλλοιώνονται και να συντηρούνται σε άριστη κατάσταση επί αιώνες.
10) Χρώματα και βαφές: Για χιλιάδες χρόνια, όλα σχεδόν τα χρώματα και τα βερνίκια που χρησιμοποιούσε ο άνθρωπος παράγονταν απ’ την κάνναβη ή περιείχαν λάδι από τους σπόρους της. Μόνο «κατά το έτος 1935, δυο μόλις χρόνια πριν από την απαγόρευσή της, 58.000 τόνοι σπόρων κάνναβης χρησιμοποιήθηκαν στις ΗΠΑ μόνο για την κατασκευή χρωμάτων και βερνικιών. Από το 1937 και μετά, αυτές οι βαφές φυσικής προέλευσης αντικαταστάθηκαν από πετροχημικά προϊόντα.⁵⁰
11) Κατασκευαστικό υλικό: Ο πολτός της κυτταρίνης που βγαίνει από την κάνναβη προσφέρει ένα άριστο οικοδομικό και κατασκευαστικό υλικό που είναι πρακτικό, φτηνό, ανθεκτικό στη φωτιά, με θαυμάσια θερμική και ηχητική μόνωση. Η αντικατάσταση του κατασκευαστικού υλικού που προέρχεται από την ξύλευση και την καταστροφή των δασών με αυτό που εξάγεται από την κάνναβη είναι αναγκαία για να διαφυλαχθούν οι δασικές εκτάσεις που έχουν μειωθεί σε επικίνδυνο βαθμό. Γιατί η κάνναβη είναι ένα φυτό που, σ’ αντίθεση με τα δέντρα του δάσους, αυτοανανεώνεται κάθε χρόνο και από κάθε στρέμμα του παράγεται πολτός κυτταρίνης ίσος μ’ αυτόν που βγαίνει από 4,1 στρέμματα άλλων δέντρων.
12) Φωτιστικό λάδι: Μέχρι το 1800 το λάδι από τους σπόρους της κάνναβης κάλυπτε το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας κατανάλωσης φωτιστικού λαδιού. Κατά την περίοδο 1800-1870 περιορίστηκε στη δεύτερη θέση λόγω της διάδοσης του λαδιού της φάλαινας, αλλά μετά το 1870 και τα δυο άρχισαν να αντικαθίστανται από τα προϊόντα του πετρελαίου.
Aυτή ακριβώς η πληθώρα των πλεονεκτημάτων της κάνναβης είχε ως αποτέλεσμα να τεθεί υπό καθεστώς απαγόρευσης και να γίνει αντικείμενο απηνών διώξεων και σκληρής καταστολής από το 1937. Αλλά παρά τους ποινικούς κινδύνους, το «απαγορευμένο χόρτο» και τα παράγωγά του εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται ως ευφορικά και θεραπευτικά μέσα και ως πρώτες ύλες για την ικανοποίηση διαφόρων αναγκών της καθημερινής ζωής.

ΟΙ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΝΝΑΒΗΣ

Έχοντας συνταγογραφήσει την κάνναβη επί τριάντα χρόνια είμαι πεπεισμένος ότι αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά φάρμακα που διαθέτουμε.
Dr. J. Reynolds, προσωπικός γιατρός της βασίλισσας Βικτωρίας της Αγγλίας, Lancet, 1890
Από πλευράς τοξικότητας, τα παράγωγα της κάνναβης πρέπει να θεωρούνται τα πιο ασφαλή από τα φάρμακα πλατιάς χρήσης.
Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας, ΗΠΑ, 1971
Η κάνναβη κατέχει ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια στην παγκόσμια ιστορία της θεραπευτικής. Αφειδώς προσφερόμενη από τη φύση, ατοξική, ασφαλής και με ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών, χρησιμοποιείται απ’ όλους τους λαούς για την αντιμετώπιση πολλών ψυχικών δυσλειτουργιών και σωματικών ασθενειών, πάνω από τρεις χιλιάδες χρόνια. «Η κάνναβη πέρασε στην ιατρική πρακτική πολλών χωρών και χρησιμοποιείται για τη θεραπεία ποικίλων ασθενειών, όπως η χολέρα, η ελονοσία, η διάρροια, οι σπασμοί, η ανορεξία, η απώλεια της μνήμης, ο βήχας, οι ρευματισμοί, η αϋπνία και ο πόνος» για περισσότερο από τρεις χιλιάδες χρόνια.⁵¹
Από τον 16ο αιώνα η θεραπευτική πρακτική της δυτικής ιατρικής ήταν δεμένη σχεδόν αποκλειστικά με το όπιο και τα παρασκευάσματά του. Μετά τον 19ο αιώνα προστέθηκαν σ’ αυτά η κάνναβη και τα προϊόντα της. Και μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, η έννοια ιατρικά θεραπευτικά μέσα εξαντλούνταν στα προϊόντα δύο φυτών: της οπιο-παπαρούνας και της κάνναβης.
Η κάνναβη ανακαλύφθηκε από τη δυτική ιατρική κατά τον 19ο αιώνα και έκτοτε κατείχε μια προνομιούχα θέση στο θεραπευτικό της οπλοστάσιο μέχρι και το 1937 που εξοβελίστηκε από το θεραπευτικό πεδίο για λόγους που δεν είχαν καμιά σχέση με την ιατρική.
- Το 1839, ο W. B. O‘Shaughnessy, Βρετανός γιατρός, καθηγητής Ιατρικής, δημοσίευσε μια εργασία του για τις αναλγητικές, αντισπασμικές και μυοχαλαρωτικές ιδιότητές της κάνναβης, εκφράζοντας την πεποίθησή του ότι «με την κάνναβη, ο ιατρικός κόσμος έχει αποκτήσει ένα αντισπασμικό φάρμακο μεγάλης αξίας».⁵²
- Το 1860, ο Dr. R. M‘ Meen ανακοίνωσε τα ευρήματά του από τη μελέτη των ιατρικών χρήσεων της κάνναβης στην Επιτροπή για την Κάνναβη της Ιατρικής Εταιρείας του Οχάιο: «Η κάνναβη ενδείκνυται στον τέτανο, τη νευραλγία, τη δυσμηνόρροια, τους σπασμούς, το άσθμα, τους ρευματικούς πόνους, τη λεχωϊδική ψύχωση, τη γονόρροια και τη χρόνια βρογχίτιδα».⁵³
- Το 1881, ο Dr. H. Kane διαπίστωσε τη χρησιμότητα της κάνναβης ως υποκατάστατου σε άτομα που ήταν εξαρτημένα από το αλκοόλ.
- Το 1889, ο Dr. Ε. Birch αποφάνθηκε ότι η κάνναβη «είναι αποτελεσματική για την αντιμετώπιση της εξάρτησης από τα οπιούχα και τη θεραπεία του τρομώδους παραληρήματος».
- Το 1899, ο sir WilliamOsler, καθηγητής της ιατρικής στο Johns Hopkins και στο Oxford University, σε ανακοίνωσή του για την ημικρανία και το στρες, συμπέρανε ότι «η κάνναβη είναι προφανώς το πιο ικανοποιητικό φάρμακο για καταστάσεις στρες».⁵⁴
- Το 1890, ο Dr. J. Reynolds, προσωπικός γιατρός της βασίλισσας Βικτωρίας της Αγγλίας, με άρθρο του στο ιατρικό περιοδικό «Lancet», διακήρυξε την αποτελεσματικότητά της κάνναβης στις ημικρανίες, διάφορες επιληπτικές καταστάσεις, την κατάθλιψη, το άσθμα και τη δυσμηνόρροια, και κατέληγε: «Εχοντας συνταγογραφήσει την κάνναβη επί τριάντα χρόνια είμαι πεπεισμένος ότι αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά φάρμακα που διαθέτουμε».⁵⁵
- Το 1891, ο Dr. J. Mattisson αναγνώρισε τη θεραπευτική χρησιμότητα της κάνναβης σε πολλές σωματικές παθολογικές καταστάσεις και ψυχικές δυσλειτουργίες, και τόνισε ότι: «Η χρησιμότητα κάνναβης σε συνδυασμό με την ατοξικότητά της, επικυρώνουν τη θέση που κατείχε κάποτε στη θεραπευτική». ⁵⁶
Μ’ αυτά τα δεδομένα, κατά την εκπνοή του 19ου αιώνα κανένας δεν μπορούσε να διανοηθεί ότι μερικές δεκαετίες αργότερα η κάνναβη θα κατείχε μια εξέχουσα θέση ανάμεσα στις ουσίες-αποδιοπομπαίους τράγους και ότι οι χρήστες της θα αντιμετώπιζαν μια ανελέητη ποινική μεταχείριση με ποινές που θα κυμαίνονταν από φυλάκιση μερικών χρόνων έως ισόβια ή τη θανατική καταδίκη σε ορισμένες περιπτώσεις.
Μέχρι το 1937, η κάνναβη περιέχονταν σε περισσότερα από 30 φαρμακευτικά προϊόντα που κυκλοφορούσαν στις ΗΠΑ. Μετά το 1937 που θεσπίστηκε ο νόμος MarijuanaTaxActμε τον οποίο η κάνναβη καταχωρήθηκε στις παράνομες ουσίες, έγινε εξαιρετικά δύσκολη η νόμιμη συνταγογράφηση των παραγώγων της κάνναβης για θεραπευτικούς λόγους.
Κατά την περίοδο του «κυνηγιού των μαγισσών» (1946-1960) πάγωσε κάθε ερευνητική δραστηριότητα σχετικά με τις θεραπευτικές χρήσεις της κάνναβης. Αλλά στις αρχές της δεκαετίας του 1960, η κοινή γνώμη άρχισε να απορρίπτει έμπρακτα την τρομοκρατική προπαγάνδα του «Ομοσπονδιακού Γραφείου Ναρκωτικών» και ο επιστημονικός κόσμος έστρεψε και πάλι το ερευνητικό του ενδιαφέρον στις θεραπευτικές ιδιότητες του «απαγορευμένου χόρτου», με αποτέλεσμα το 1965 να επιτευχθεί η σύνθεση της Δ9-Τετραϋδροκανναβινόλης (THC).
Κατά τη δεκαετία του 1970, η Διεύθυνση Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) και η Διεύθυνση Καταστολής των Ναρκωτικών (DEA) των ΗΠΑ, υποχωρώντας στις πιέσεις της κοινής γνώμης, αποδέχτηκαν την εφαρμογή ενός πειραματικού προγράμματος μέσω του οποίου οι γιατροί είχαν πια τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν κάψουλες συνθετικής THC και τσιγάρα φυσικής μαριχουάνας για την αντιμετώπιση καταστάσεων ναυτίας και εμετού, ενώ παράλληλα 34 Πολιτείες νομιμοποίησαν τη χρήση της για ιατρικούς λόγους. Κι αυτό παρά το γεγονός ότι η μαριχουάνα ήταν (και παραμένει) καταχωρημένη στον Πίνακα Ι των Ελεγχόμενων Ουσιών της ομοσπονδιακής νομοθεσίας.
Κατά τη δεκαετία του 1980, ο όγκος των αποδείξεων για τη θεραπευτική αξία της φυσικής μαριχουάνας για πολλές σοβαρές αρρώστιες που συσσωρεύτηκαν από τα ομοσπονδιακά ερευνητικά προγράμματα, έκαναν επιτακτική την ανάγκη της αλλαγής του νομικού της καθεστώτος, πράγμα που βρισκόταν σε πλήρη αντίθεση με την «αντιναρκωτική πολιτική» των Reagan και Bush.
Το 1985, η αμερικανική κυβέρνηση, προσπάθησε να κερδίσει χρόνο, υιοθετώντας μια συμβιβαστική λύση: Το Υπουργείο Υγείας και η Διεύθυνση Τροφίμων Φαρμάκων που μέχρι το 1979 διακήρυτταν ότι η κάνναβη δεν έχει καμιά θεραπευτική αξία, αναγνώρισαν και παρουσίασαν στο κοινό ⁵⁷ μια έκδοση της συνθετικής THC με την ονομασία Dronabinol που κυκλοφορεί στην αγορά με το εμπορικό όνομα Marinol⁵⁸ από την εταιρεία Lilly. Αρχικά το Dronabinol είχε ως κύρια ένδειξη τις παρενέργειες της χημειοθεραπείας, αλλά εν συνεχεία άρχισε να χρησιμοποιείται αποτελεσματικά και ως διεγερτικό της όρεξης σε ασθενείς με Aids. Λίγο αργότερα στο Dronabinol προστέθηκε μια ακόμη μορφή συνθετικής THC, το Nabiloneπου διατίθεται στην αγορά με το εμπορικό όνομα Cesamet. Έτσι, για πρώτη φορά εδώ και μισό αιώνα, άρχισαν να σημειώνονται κάποιες ρωγμές στο οικοδόμημα της καθολικής κυριαρχίας του διωκτικού παραληρήματος των απαγορευτών μέσα στους κόλπους του μπλοκ εξουσίας.
Αλλά το 1991, κατόπιν εντολών του G. Bush που επέμενε στην εφαρμογή της κατασταλτικής «αντιναρκωτικής πολιτικής» του, το Υπουργείο Υγείας των ΗΠΑ προσπάθησε να σταματήσει την έρευνα για τις θεραπευτικές εφαρμογές της μαριχουάνας περικόπτοντας τα κονδύλια των ομοσπονδιακών προγραμμάτων ή αποθαρρύνοντας και εκφοβίζοντας τους ερευνητές. Κι επιπλέον, κι αυτό είναι το σοβαρότερο, αποπειράθηκε να πετύχει την καταστροφή όλου του ερευνητικού υλικού που συγκεντρώθηκε από τις κοπιώδεις ερευνητικές προσπάθειες των τριάντα τελευταίων χρόνων (1960-1990), εκδηλώνοντας μια νοοτροπία και υιοθετώντας μεθόδους παρεμφερείς μ’ αυτές του ναζισμού και μπολσεβικισμού. Αυτή η απόφαση, εκτός των άλλων είχε ως αποτέλεσμα και την παρεμπόδιση της ανάπτυξης νέων φαρμάκων από την κάνναβη, πράγμα που «συμπτωματικά» ευνοούσε τη μονοπώληση αυτού του πεδίου από τα προϊόντα της Lilly που κυκλοφορούσαν ήδη από το 1985. Ας σημειωθεί ότι ο G. Bush ανέλαβε διευθυντής της Lilly μετά την απομάκρυνσή του από την αρχηγία της CIA το 1977, η οικογένειά του είναι μεγαλομέτοχος σ’ αυτή την εταιρεία που ιδιοκτήτης της είναι ο Κουέιλ, ο γιός του οποίου (Ντάν Κουέιλ) ήταν αντιπρόεδρος του G. Bush…
Το 1969, ο καθηγητής T. Mikuriya ερεύνησε συστηματικά τη σχετική ιατρική φιλολογία και συνόψισε τις θεραπευτικές εφαρμογές των προϊόντων της κάνναβης στα εξής πεδία: «Σωματική παθολογία: άσθμα, επιληψία, σπασμοί, άλγη (γενικής αιτιολογίας, ημικρανίες, επώδυνα τικ), ταχυκαρδίες κατά τον τοκετό, ανορεξία, διάφορες λοιμώξεις, τοπική αναισθησία. Ψυχιατρική: Άγχος, κατάθλιψη, υποστηρικτική ψυχοθεραπεία, στερητικό σύνδρομο από αλκοόλ και οπιούχα».⁵⁹
Και το 1990, ο καθηγητής J. Jaffe τον επιβεβαίωσε πλήρως, γράφοντας στο πλέον έγκυρο φαρμακο-θεραπευτικό εγχειρίδιο στους κύκλους της κατεστημένης ιατρικής «ThePharmacologicalBasisofTherapeutics» των Goodman και Gilman: «Η μαριχουάνα, η Δ9-THC και κάποια συνθετικά ανάλογα έχουν μια καταξιωμένη και αρκετές δυνητικές θεραπευτικές εφαρμογές. Μερικά συνθετικά κανναβινοειδή θα μπορούσαν να είναι χρήσιμα ως αναλγητικά και αντισπασμικά. Η ικανότητα ορισμένων φυσικών και συνθετικών κανναβινοειδών να μειώνουν την ενδοφθάλμια πίεση έχει ακόμη μικρή κλινική εφαρμογή. Η Δ9-THC και ένα συνθετικό κανναβινοειδές, το nabilone, διατίθενται σήμερα ως εντιεμετικά που λαμβάνονται από το στόμα και επίσης ενδείκνυνται για τον έλεγχο της ναυτίας που συνοδεύει τη χημειοθεραπεία».⁶⁰



Σήμερα, η θεραπευτική χρησιμότητα της κάνναβης και των παραγωγών της είναι αποδεδειγμένη και αποδεκτή για το ακόλουθο ευρύ φάσμα παθολογικών καταστάσεων:

1. Γλαύκωμα (ενδοφθάλμια υπέρταση)

2. Παρενέργειες της χημειοθεραπείας (Ναυτία και εμετοί)

3. Άσθμα

4. Επιληψία και σπασμοί

5. Κατάθλιψη, άγχος, ανορεξία

6. Άλγη διαφόρου αιτιολογίας

7. Κακοήθεις νεοπλασίες

8. Εξάρτηση από οπιούχα και αλκοόλ.⁶¹
Η κάνναβη έχει τέσσερα σημαντικά πλεονεκτήματα που την καθιστούν μοναδική από θεραπευτική άποψη:

1. Είναι το πιο ατοξικό από τα διαθέσιμα φάρμακα.

2. Έχει ευρύτατο πεδίο θεραπευτικών εφαρμογών.

3. Δρα μέσω μηχανισμών που διαφέρουν απ’ αυτούς των άλλων φαρμάκων.

4. Μπορεί συνδυαστεί αποτελεσματικά και με ασφάλεια με οποιοδήποτε φάρμακο.

1. Γλαύκωμα (ενδοφθάλμια υπέρταση)

Ο όρος «γλαύκωμα» αναφέρεται σε μια ομάδα οφθαλμικών παθήσεων που έχουν ως κοινό τους χαρακτηριστικό την αύξηση της ενδοφάλμιας υπέρτασης, λόγω της οποίας προκαλούνται βλάβες στο οπτικό νεύρο με αποτέλεσμα τη μείωση και τελικά την απώλεια της όρασης.

Τα φάρμακα που διατίθενται σήμερα (μυωτικά, αναστολείς της καρβοανυδράσης, αδρεναλίνη) είναι ελάχιστα αποτελεσματικά, δεν κάνουν για όλους τους ασθενείς, έχουν σοβαρές παρενέργειες και πρέπει να λαμβάνονται ισοβίως. Οι ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται σ’ αυτά ή δεν μπορούν να ανεχθούν και να αντιρροπήσουν τις σοβαρές παρενέργειές τους, είναι υποχρεωμένοι να επιλέξουν ανάμεσα σε μια (αμφίβολης αποτελεσματικότητας) χειρουργική επέμβαση και την τύφλωση. Το γλαύκωμα αποτελεί τη δεύτερη αιτία τύφλωσης στις ΗΠΑ, και κάθε χρόνο οδηγεί στην απώλεια της όρασης περισσότερους από 240 χιλιάδες ανθρώπους σ’ όλο τον κόσμο.
Μέχρι το 1972 είχαν γίνει αρκετές παρατηρήσεις, έρευνες και ανακοινώσεις αναφορικά με τις επιδράσεις της μαριχουάνας και των παραγώγων της σε ασθενείς που έπασχαν από γλαύκωμα. Όπως γράφει ο καθηγητής J. Jaffe: «Οι επιστήμονες ενώ μελετούσαν συστηματικά τις επιπτώσεις γνωστών δόσεων μαριχουάνας σε νέους άνδρες εθελοντές, παρατήρησαν ότι η μαριχουάνα μείωνε την αρτηριακή πίεση στο μάτι. Έτσι συμπέραναν ότι αν συνέβαινε αυτό σε φυσιολογικά άτομα, θα μπορούσε ίσως να συμβαίνει και στα θύματα του γλαυκώματος. Και τελικά, αυτό συμβαίνει».⁶²
Στα πλαίσια της πολύχρονης έρευνας για την κάνναβη που προγραμμάτισε και χρηματοδότησε το ΝationalInstituteonDrugAbuse (NIDA),⁶³ οι προσπάθειες σ’ αυτό τον τομέα, επικεντρώθηκαν στη διερεύνηση των αποτελεσμάτων που προκαλεί α) το κάπνισμα της μαριχουάνας, β) η λήψη Δ9-THC από το στόμα και γ) η ενέσιμη χορήγησή της σε ασθενείς με γλαύκωμα. ⁶⁴
1) Κάπνισμα μαριχουάνας και λήψη THC από το στόμα. Η σχετική έρευνα έγινε με τη μέθοδο του διπλού-τυφλού πειράματος από τους R. Hepler, I. Frankκαι R. Petrus της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου του Λος Αντζελες της Καλιφόρνιας (UCLA), ύστερα από παραγγελία του NIDA.⁶⁵ Μετά την ολοκλήρωση της έρευνας⁶⁶ και της επεξεργασίας των ευρημάτων τους, οι ερευνητές ανακοίνωσαν: «Διαπιστώθηκε ότι η ενδοφθάλμια πίεση μειώθηκε κατά 30% στους ασθενείς πήραν φυσική μαριχουάνα και Δ9-THC 2%. Ενώ στους ασθενείς που πήραν εικονικό φάρμακο μειώθηκε κατά 10% (έχουμε παρατηρήσει ότι η πίεση μειώνεται όχι μόνο υπό την επίδραση της Δ9-THC αλλά και άλλων κανναβινοειδών, τα οποία πρέπει να περιέχονταν σε ικανές ποσότητες στα χωρίς THC φύλλα μαριχουάνας που χρησιμοποιήθηκαν ως εικονικά φάρμακα)… Δεν υπάρχει καμιά ένδειξη τοξικής δράσης του καπνίσματος της μαριχουάνας στην οπτική λειτουργία ή τη δομή του οφθαλμού. Είναι λογικό να θεωρούμε ότι η πτώση της ενδοφθάλμιας πίεσης που προκαλεί η μαριχουάνα γίνεται μ’ ένα μηχανισμό που πρέπει να διαφέρει από το μηχανισμό δράσης των φαρμάκων που χρησιμοποιούνται σήμερα κατά του γλαυκώματος… Ελπίζουμε πως ένα παράγωγο της μαριχουάνας ή μια τυποποιημένη μορφή χορήγησής της, θα μας εφοδιάσει με ένα αποτελεσματικό μέσο που θα είναι απαλλαγμένο από τις ψυχοτρόπες ενέργειες αυτού του φαρμάκου».⁶⁷
2) Ενέσιμη χορήγηση Κανναβινοειδών. Η σχετική μελέτη ανατέθηκε από το NIDA στους ερευνητές M. Perez-Reyes, D. Wagner, M. Wallκαι K. Davis, της ιατρικής σχολή του πανεπιστημίου της Β. Καρολίνας, οι οποίοι συνόψισαν την εργασία και τα ευρήματά τους, ως εξής: «Xορηγήσαμε 6 διαφορετικά κανναβινοειδή σε 12 υγιή άτομα και καταμετρήσαμε τα αποτελέσματά στην ενδοφθάλμια πίεσή τους: H Δ8-THC, η Δ9-THC και η 11-hydroxy-Δ9-THC προκάλεσαν αξιοσημείωτες μειώσεις στην ενδοφθάλμια πίεση, ενώ η κανναβινόλη, η 8β-ΟΗ-Δ9-THC και η κανναβινδιόλη αποδείχτηκαν λιγότερο αποτελεσματικές».⁶⁸
Σήμερα, είναι πλέον γενικά αποδεκτό ότι «η μαριχουάνα αποδεδειγμένα μειώνει την ενδοφθάλμια υπέρταση του γλαυκώματος, η οποία καταστρέφει το οπτικό νεύρο και οδηγεί βαθμιαία σε τύφλωση»⁶⁹ και ήδη από το 1990 άρχισε να διατίθεται στο εμπόριο συνθετική THC σε σταγόνες.

ΟΙ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΝΝΑΒΗΣ

Έχοντας συνταγογραφήσει την κάνναβη επί τριάντα χρόνια είμαι πεπεισμένος ότι αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά φάρμακα που διαθέτουμε.
Dr. J. Reynolds, προσωπικός γιατρός της βασίλισσας Βικτωρίας της Αγγλίας, Lancet, 1890
Από πλευράς τοξικότητας, τα παράγωγα της κάνναβης πρέπει να θεωρούνται τα πιο ασφαλή από τα φάρμακα πλατιάς χρήσης.
Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας, ΗΠΑ, 1971
Η κάνναβη κατέχει ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια στην παγκόσμια ιστορία της θεραπευτικής. Αφειδώς προσφερόμενη από τη φύση, ατοξική, ασφαλής και με ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών, χρησιμοποιείται απ’ όλους τους λαούς για την αντιμετώπιση πολλών ψυχικών δυσλειτουργιών και σωματικών ασθενειών, πάνω από τρεις χιλιάδες χρόνια. «Η κάνναβη πέρασε στην ιατρική πρακτική πολλών χωρών και χρησιμοποιείται για τη θεραπεία ποικίλων ασθενειών, όπως η χολέρα, η ελονοσία, η διάρροια, οι σπασμοί, η ανορεξία, η απώλεια της μνήμης, ο βήχας, οι ρευματισμοί, η αϋπνία και ο πόνος» για περισσότερο από τρεις χιλιάδες χρόνια.⁵¹
Από τον 16ο αιώνα η θεραπευτική πρακτική της δυτικής ιατρικής ήταν δεμένη σχεδόν αποκλειστικά με το όπιο και τα παρασκευάσματά του. Μετά τον 19ο αιώνα προστέθηκαν σ’ αυτά η κάνναβη και τα προϊόντα της. Και μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, η έννοια ιατρικά θεραπευτικά μέσα εξαντλούνταν στα προϊόντα δύο φυτών: της οπιο-παπαρούνας και της κάνναβης.
Η κάνναβη ανακαλύφθηκε από τη δυτική ιατρική κατά τον 19ο αιώνα και έκτοτε κατείχε μια προνομιούχα θέση στο θεραπευτικό της οπλοστάσιο μέχρι και το 1937 που εξοβελίστηκε από το θεραπευτικό πεδίο για λόγους που δεν είχαν καμιά σχέση με την ιατρική.
- Το 1839, ο W. B. O‘Shaughnessy, Βρετανός γιατρός, καθηγητής Ιατρικής, δημοσίευσε μια εργασία του για τις αναλγητικές, αντισπασμικές και μυοχαλαρωτικές ιδιότητές της κάνναβης, εκφράζοντας την πεποίθησή του ότι «με την κάνναβη, ο ιατρικός κόσμος έχει αποκτήσει ένα αντισπασμικό φάρμακο μεγάλης αξίας».⁵²
- Το 1860, ο Dr. R. M‘ Meen ανακοίνωσε τα ευρήματά του από τη μελέτη των ιατρικών χρήσεων της κάνναβης στην Επιτροπή για την Κάνναβη της Ιατρικής Εταιρείας του Οχάιο: «Η κάνναβη ενδείκνυται στον τέτανο, τη νευραλγία, τη δυσμηνόρροια, τους σπασμούς, το άσθμα, τους ρευματικούς πόνους, τη λεχωϊδική ψύχωση, τη γονόρροια και τη χρόνια βρογχίτιδα».⁵³
- Το 1881, ο Dr. H. Kane διαπίστωσε τη χρησιμότητα της κάνναβης ως υποκατάστατου σε άτομα που ήταν εξαρτημένα από το αλκοόλ.
- Το 1889, ο Dr. Ε. Birch αποφάνθηκε ότι η κάνναβη «είναι αποτελεσματική για την αντιμετώπιση της εξάρτησης από τα οπιούχα και τη θεραπεία του τρομώδους παραληρήματος».
- Το 1899, ο sir WilliamOsler, καθηγητής της ιατρικής στο Johns Hopkins και στο Oxford University, σε ανακοίνωσή του για την ημικρανία και το στρες, συμπέρανε ότι «η κάνναβη είναι προφανώς το πιο ικανοποιητικό φάρμακο για καταστάσεις στρες».⁵⁴
- Το 1890, ο Dr. J. Reynolds, προσωπικός γιατρός της βασίλισσας Βικτωρίας της Αγγλίας, με άρθρο του στο ιατρικό περιοδικό «Lancet», διακήρυξε την αποτελεσματικότητά της κάνναβης στις ημικρανίες, διάφορες επιληπτικές καταστάσεις, την κατάθλιψη, το άσθμα και τη δυσμηνόρροια, και κατέληγε: «Εχοντας συνταγογραφήσει την κάνναβη επί τριάντα χρόνια είμαι πεπεισμένος ότι αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά φάρμακα που διαθέτουμε».⁵⁵
- Το 1891, ο Dr. J. Mattisson αναγνώρισε τη θεραπευτική χρησιμότητα της κάνναβης σε πολλές σωματικές παθολογικές καταστάσεις και ψυχικές δυσλειτουργίες, και τόνισε ότι: «Η χρησιμότητα κάνναβης σε συνδυασμό με την ατοξικότητά της, επικυρώνουν τη θέση που κατείχε κάποτε στη θεραπευτική». ⁵⁶
Μ’ αυτά τα δεδομένα, κατά την εκπνοή του 19ου αιώνα κανένας δεν μπορούσε να διανοηθεί ότι μερικές δεκαετίες αργότερα η κάνναβη θα κατείχε μια εξέχουσα θέση ανάμεσα στις ουσίες-αποδιοπομπαίους τράγους και ότι οι χρήστες της θα αντιμετώπιζαν μια ανελέητη ποινική μεταχείριση με ποινές που θα κυμαίνονταν από φυλάκιση μερικών χρόνων έως ισόβια ή τη θανατική καταδίκη σε ορισμένες περιπτώσεις.
Μέχρι το 1937, η κάνναβη περιέχονταν σε περισσότερα από 30 φαρμακευτικά προϊόντα που κυκλοφορούσαν στις ΗΠΑ. Μετά το 1937 που θεσπίστηκε ο νόμος MarijuanaTaxActμε τον οποίο η κάνναβη καταχωρήθηκε στις παράνομες ουσίες, έγινε εξαιρετικά δύσκολη η νόμιμη συνταγογράφηση των παραγώγων της κάνναβης για θεραπευτικούς λόγους.
Κατά την περίοδο του «κυνηγιού των μαγισσών» (1946-1960) πάγωσε κάθε ερευνητική δραστηριότητα σχετικά με τις θεραπευτικές χρήσεις της κάνναβης. Αλλά στις αρχές της δεκαετίας του 1960, η κοινή γνώμη άρχισε να απορρίπτει έμπρακτα την τρομοκρατική προπαγάνδα του «Ομοσπονδιακού Γραφείου Ναρκωτικών» και ο επιστημονικός κόσμος έστρεψε και πάλι το ερευνητικό του ενδιαφέρον στις θεραπευτικές ιδιότητες του «απαγορευμένου χόρτου», με αποτέλεσμα το 1965 να επιτευχθεί η σύνθεση της Δ9-Τετραϋδροκανναβινόλης (THC).
Κατά τη δεκαετία του 1970, η Διεύθυνση Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) και η Διεύθυνση Καταστολής των Ναρκωτικών (DEA) των ΗΠΑ, υποχωρώντας στις πιέσεις της κοινής γνώμης, αποδέχτηκαν την εφαρμογή ενός πειραματικού προγράμματος μέσω του οποίου οι γιατροί είχαν πια τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν κάψουλες συνθετικής THC και τσιγάρα φυσικής μαριχουάνας για την αντιμετώπιση καταστάσεων ναυτίας και εμετού, ενώ παράλληλα 34 Πολιτείες νομιμοποίησαν τη χρήση της για ιατρικούς λόγους. Κι αυτό παρά το γεγονός ότι η μαριχουάνα ήταν (και παραμένει) καταχωρημένη στον Πίνακα Ι των Ελεγχόμενων Ουσιών της ομοσπονδιακής νομοθεσίας.
Κατά τη δεκαετία του 1980, ο όγκος των αποδείξεων για τη θεραπευτική αξία της φυσικής μαριχουάνας για πολλές σοβαρές αρρώστιες που συσσωρεύτηκαν από τα ομοσπονδιακά ερευνητικά προγράμματα, έκαναν επιτακτική την ανάγκη της αλλαγής του νομικού της καθεστώτος, πράγμα που βρισκόταν σε πλήρη αντίθεση με την «αντιναρκωτική πολιτική» των Reagan και Bush.
Το 1985, η αμερικανική κυβέρνηση, προσπάθησε να κερδίσει χρόνο, υιοθετώντας μια συμβιβαστική λύση: Το Υπουργείο Υγείας και η Διεύθυνση Τροφίμων Φαρμάκων που μέχρι το 1979 διακήρυτταν ότι η κάνναβη δεν έχει καμιά θεραπευτική αξία, αναγνώρισαν και παρουσίασαν στο κοινό ⁵⁷ μια έκδοση της συνθετικής THC με την ονομασία Dronabinol που κυκλοφορεί στην αγορά με το εμπορικό όνομα Marinol⁵⁸ από την εταιρεία Lilly. Αρχικά το Dronabinol είχε ως κύρια ένδειξη τις παρενέργειες της χημειοθεραπείας, αλλά εν συνεχεία άρχισε να χρησιμοποιείται αποτελεσματικά και ως διεγερτικό της όρεξης σε ασθενείς με Aids. Λίγο αργότερα στο Dronabinol προστέθηκε μια ακόμη μορφή συνθετικής THC, το Nabiloneπου διατίθεται στην αγορά με το εμπορικό όνομα Cesamet. Έτσι, για πρώτη φορά εδώ και μισό αιώνα, άρχισαν να σημειώνονται κάποιες ρωγμές στο οικοδόμημα της καθολικής κυριαρχίας του διωκτικού παραληρήματος των απαγορευτών μέσα στους κόλπους του μπλοκ εξουσίας.
Αλλά το 1991, κατόπιν εντολών του G. Bush που επέμενε στην εφαρμογή της κατασταλτικής «αντιναρκωτικής πολιτικής» του, το Υπουργείο Υγείας των ΗΠΑ προσπάθησε να σταματήσει την έρευνα για τις θεραπευτικές εφαρμογές της μαριχουάνας περικόπτοντας τα κονδύλια των ομοσπονδιακών προγραμμάτων ή αποθαρρύνοντας και εκφοβίζοντας τους ερευνητές. Κι επιπλέον, κι αυτό είναι το σοβαρότερο, αποπειράθηκε να πετύχει την καταστροφή όλου του ερευνητικού υλικού που συγκεντρώθηκε από τις κοπιώδεις ερευνητικές προσπάθειες των τριάντα τελευταίων χρόνων (1960-1990), εκδηλώνοντας μια νοοτροπία και υιοθετώντας μεθόδους παρεμφερείς μ’ αυτές του ναζισμού και μπολσεβικισμού. Αυτή η απόφαση, εκτός των άλλων είχε ως αποτέλεσμα και την παρεμπόδιση της ανάπτυξης νέων φαρμάκων από την κάνναβη, πράγμα που «συμπτωματικά» ευνοούσε τη μονοπώληση αυτού του πεδίου από τα προϊόντα της Lilly που κυκλοφορούσαν ήδη από το 1985. Ας σημειωθεί ότι ο G. Bush ανέλαβε διευθυντής της Lilly μετά την απομάκρυνσή του από την αρχηγία της CIA το 1977, η οικογένειά του είναι μεγαλομέτοχος σ’ αυτή την εταιρεία που ιδιοκτήτης της είναι ο Κουέιλ, ο γιός του οποίου (Ντάν Κουέιλ) ήταν αντιπρόεδρος του G. Bush…
Το 1969, ο καθηγητής T. Mikuriya ερεύνησε συστηματικά τη σχετική ιατρική φιλολογία και συνόψισε τις θεραπευτικές εφαρμογές των προϊόντων της κάνναβης στα εξής πεδία: «Σωματική παθολογία: άσθμα, επιληψία, σπασμοί, άλγη (γενικής αιτιολογίας, ημικρανίες, επώδυνα τικ), ταχυκαρδίες κατά τον τοκετό, ανορεξία, διάφορες λοιμώξεις, τοπική αναισθησία. Ψυχιατρική: Άγχος, κατάθλιψη, υποστηρικτική ψυχοθεραπεία, στερητικό σύνδρομο από αλκοόλ και οπιούχα».⁵⁹
Και το 1990, ο καθηγητής J. Jaffe τον επιβεβαίωσε πλήρως, γράφοντας στο πλέον έγκυρο φαρμακο-θεραπευτικό εγχειρίδιο στους κύκλους της κατεστημένης ιατρικής «ThePharmacologicalBasisofTherapeutics» των Goodman και Gilman: «Η μαριχουάνα, η Δ9-THC και κάποια συνθετικά ανάλογα έχουν μια καταξιωμένη και αρκετές δυνητικές θεραπευτικές εφαρμογές. Μερικά συνθετικά κανναβινοειδή θα μπορούσαν να είναι χρήσιμα ως αναλγητικά και αντισπασμικά. Η ικανότητα ορισμένων φυσικών και συνθετικών κανναβινοειδών να μειώνουν την ενδοφθάλμια πίεση έχει ακόμη μικρή κλινική εφαρμογή. Η Δ9-THC και ένα συνθετικό κανναβινοειδές, το nabilone, διατίθενται σήμερα ως εντιεμετικά που λαμβάνονται από το στόμα και επίσης ενδείκνυνται για τον έλεγχο της ναυτίας που συνοδεύει τη χημειοθεραπεία».⁶⁰

Σήμερα, η θεραπευτική χρησιμότητα της κάνναβης και των παραγωγών της είναι αποδεδειγμένη και αποδεκτή για το ακόλουθο ευρύ φάσμα παθολογικών καταστάσεων:

1. Γλαύκωμα (ενδοφθάλμια υπέρταση)

2. Παρενέργειες της χημειοθεραπείας (Ναυτία και εμετοί)

3. Άσθμα

4. Επιληψία και σπασμοί

5. Κατάθλιψη, άγχος, ανορεξία

6. Άλγη διαφόρου αιτιολογίας

7. Κακοήθεις νεοπλασίες

8. Εξάρτηση από οπιούχα και αλκοόλ.⁶¹
Η κάνναβη έχει τέσσερα σημαντικά πλεονεκτήματα που την καθιστούν μοναδική από θεραπευτική άποψη:

1. Είναι το πιο ατοξικό από τα διαθέσιμα φάρμακα.

2. Έχει ευρύτατο πεδίο θεραπευτικών εφαρμογών.

3. Δρα μέσω μηχανισμών που διαφέρουν απ’ αυτούς των άλλων φαρμάκων.

4. Μπορεί συνδυαστεί αποτελεσματικά και με ασφάλεια με οποιοδήποτε φάρμακο.

1. Γλαύκωμα (ενδοφθάλμια υπέρταση)

Ο όρος «γλαύκωμα» αναφέρεται σε μια ομάδα οφθαλμικών παθήσεων που έχουν ως κοινό τους χαρακτηριστικό την αύξηση της ενδοφάλμιας υπέρτασης, λόγω της οποίας προκαλούνται βλάβες στο οπτικό νεύρο με αποτέλεσμα τη μείωση και τελικά την απώλεια της όρασης.
Τα φάρμακα που διατίθενται σήμερα (μυωτικά, αναστολείς της καρβοανυδράσης, αδρεναλίνη) είναι ελάχιστα αποτελεσματικά, δεν κάνουν για όλους τους ασθενείς, έχουν σοβαρές παρενέργειες και πρέπει να λαμβάνονται ισοβίως. Οι ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται σ’ αυτά ή δεν μπορούν να ανεχθούν και να αντιρροπήσουν τις σοβαρές παρενέργειές τους, είναι υποχρεωμένοι να επιλέξουν ανάμεσα σε μια (αμφίβολης αποτελεσματικότητας) χειρουργική επέμβαση και την τύφλωση. Το γλαύκωμα αποτελεί τη δεύτερη αιτία τύφλωσης στις ΗΠΑ, και κάθε χρόνο οδηγεί στην απώλεια της όρασης περισσότερους από 240 χιλιάδες ανθρώπους σ’ όλο τον κόσμο.
Μέχρι το 1972 είχαν γίνει αρκετές παρατηρήσεις, έρευνες και ανακοινώσεις αναφορικά με τις επιδράσεις της μαριχουάνας και των παραγώγων της σε ασθενείς που έπασχαν από γλαύκωμα. Όπως γράφει ο καθηγητής J. Jaffe: «Οι επιστήμονες ενώ μελετούσαν συστηματικά τις επιπτώσεις γνωστών δόσεων μαριχουάνας σε νέους άνδρες εθελοντές, παρατήρησαν ότι η μαριχουάνα μείωνε την αρτηριακή πίεση στο μάτι. Έτσι συμπέραναν ότι αν συνέβαινε αυτό σε φυσιολογικά άτομα, θα μπορούσε ίσως να συμβαίνει και στα θύματα του γλαυκώματος. Και τελικά, αυτό συμβαίνει».⁶²
Στα πλαίσια της πολύχρονης έρευνας για την κάνναβη που προγραμμάτισε και χρηματοδότησε το ΝationalInstituteonDrugAbuse (NIDA),⁶³ οι προσπάθειες σ’ αυτό τον τομέα, επικεντρώθηκαν στη διερεύνηση των αποτελεσμάτων που προκαλεί α) το κάπνισμα της μαριχουάνας, β) η λήψη Δ9-THC από το στόμα και γ) η ενέσιμη χορήγησή της σε ασθενείς με γλαύκωμα. ⁶⁴
1) Κάπνισμα μαριχουάνας και λήψη THC από το στόμα. Η σχετική έρευνα έγινε με τη μέθοδο του διπλού-τυφλού πειράματος από τους R. Hepler, I. Frankκαι R. Petrus της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου του Λος Αντζελες της Καλιφόρνιας (UCLA), ύστερα από παραγγελία του NIDA.⁶⁵ Μετά την ολοκλήρωση της έρευνας⁶⁶ και της επεξεργασίας των ευρημάτων τους, οι ερευνητές ανακοίνωσαν: «Διαπιστώθηκε ότι η ενδοφθάλμια πίεση μειώθηκε κατά 30% στους ασθενείς πήραν φυσική μαριχουάνα και Δ9-THC 2%. Ενώ στους ασθενείς που πήραν εικονικό φάρμακο μειώθηκε κατά 10% (έχουμε παρατηρήσει ότι η πίεση μειώνεται όχι μόνο υπό την επίδραση της Δ9-THC αλλά και άλλων κανναβινοειδών, τα οποία πρέπει να περιέχονταν σε ικανές ποσότητες στα χωρίς THC φύλλα μαριχουάνας που χρησιμοποιήθηκαν ως εικονικά φάρμακα)… Δεν υπάρχει καμιά ένδειξη τοξικής δράσης του καπνίσματος της μαριχουάνας στην οπτική λειτουργία ή τη δομή του οφθαλμού. Είναι λογικό να θεωρούμε ότι η πτώση της ενδοφθάλμιας πίεσης που προκαλεί η μαριχουάνα γίνεται μ’ ένα μηχανισμό που πρέπει να διαφέρει από το μηχανισμό δράσης των φαρμάκων που χρησιμοποιούνται σήμερα κατά του γλαυκώματος… Ελπίζουμε πως ένα παράγωγο της μαριχουάνας ή μια τυποποιημένη μορφή χορήγησής της, θα μας εφοδιάσει με ένα αποτελεσματικό μέσο που θα είναι απαλλαγμένο από τις ψυχοτρόπες ενέργειες αυτού του φαρμάκου».⁶⁷
2) Ενέσιμη χορήγηση Κανναβινοειδών. Η σχετική μελέτη ανατέθηκε από το NIDA στους ερευνητές M. Perez-Reyes, D. Wagner, M. Wallκαι K. Davis, της ιατρικής σχολή του πανεπιστημίου της Β. Καρολίνας, οι οποίοι συνόψισαν την εργασία και τα ευρήματά τους, ως εξής: «Xορηγήσαμε 6 διαφορετικά κανναβινοειδή σε 12 υγιή άτομα και καταμετρήσαμε τα αποτελέσματά στην ενδοφθάλμια πίεσή τους: H Δ8-THC, η Δ9-THC και η 11-hydroxy-Δ9-THC προκάλεσαν αξιοσημείωτες μειώσεις στην ενδοφθάλμια πίεση, ενώ η κανναβινόλη, η 8β-ΟΗ-Δ9-THC και η κανναβινδιόλη αποδείχτηκαν λιγότερο αποτελεσματικές».⁶⁸
Σήμερα, είναι πλέον γενικά αποδεκτό ότι «η μαριχουάνα αποδεδειγμένα μειώνει την ενδοφθάλμια υπέρταση του γλαυκώματος, η οποία καταστρέφει το οπτικό νεύρο και οδηγεί βαθμιαία σε τύφλωση»⁶⁹ και ήδη από το 1990 άρχισε να διατίθεται στο εμπόριο συνθετική THC σε σταγόνες.

Παρενέργειες της χημειοθεραπείας (ναυτία και εμετοί)

Παρά τις περί του αντιθέτου προσδοκίες των υποστηρικτών της απαγόρευσής της, η θεραπευτική αξία της κάνναβης είναι γενικά αναγνωρισμένη σήμερα στο πεδίο της αντιμετώπισης των παρενεργειών της χημειοθεραπείας στην οποία υποβάλλονται ασθενείς με καρκίνο, ενώ παράλληλα είναι ήδη σε κυκλοφορία ειδικά σκευάσματά της γι’ αυτό το σκοπό.
Ο καθηγητής J. Jaffe γράφει στην όγδοη έκδοση του «ThePharmacologicalBasisofTherapeutics» των Goodman και Gilman (1990), που ας σημειωθεί είναι το πλέον έγκυρο και εκτιμώμενο φαρμακο-θεραπευτικό εγχειρίδιο στους κύκλους της κατεστημένης ιατρικής, διεθνώς: «Η μαριχουάνα, η Δ9-THC και κάποια συνθετικά ανάλογα έχουν μια καταξιωμένη και αρκετές δυνητικές θεραπευτικές εφαρμογές… Η Δ9-THC και ένα συνθετικό κανναβινοειδές, το nabilone, διατίθενται σήμερα ως εντιεμετικά που λαμβάνονται από το στόμα και επίσης ενδείκνυνται για τον έλεγχο της ναυτίας που συνοδεύει τη χημειοθεραπεία». ⁷⁰
Οι καθηγητές G. Winger, F. Hofmannκαι J. Woods στην τρίτη έκδοση του διδακτικού εγχειριδίου τους «Α HandbookonDrugandAlcoholAbuse» (1992), σημειώνουν: «HTHC και τα συνθετικά ανάλογα της THC έχουν καταστεί υπολογίσιμα για την ικανότητά τους να ελέγχουν τη σοβαρή και επιμένουσα ναυτία και εμετό που εμφανίζεται σε ασθενείς που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία». ⁷¹

Άσθμα

Η μαριχουάνα εφαρμοζόταν συστηματικά στη θεραπεία του βρογχικού άσθματος κατά τον προηγούμενο αιώνα,⁷² αλλά πρόσφατα διαπιστώθηκε ότι η λήψη της Δ9-THC από το αναπνευστικό ή το πεπτικό σύστημα προκαλεί αξιοσημείωτη βρογχοδιαστολή σε υγιή νέα άτομα.⁷³ Απ’ αυτή τη διαπίστωση προέκυψε το ερώτημα αν η μαριχουάνα προκαλεί παρόμοια αποτελέσματα σε άτομα με βρογχοσυσπαστικές ασθένειες, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί στην αντιμετώπιση των ασθματικών κρίσεων. Η απάντηση που έδωσε η σύγχρονη έρευνα είναι καταφατική.
‘Υστερα από πρόσκληση του NIDA, οι L. Vachon, P. Mikus, W. Morrissey, M. Fitzgeraldκαι E. Gaensler, καθηγητές της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου της Βοστώνης, μελέτησαν τις επιδράσεις του καπνίσματος της μαριχουάνας στο άσθμα (σε 17 ενήλικες εθελοντές μεταξύ 18 και 30 ετών με ιστορικό άσθματος που όλοι, πλην ενός, είχαν και κάποιο συγγενή που έπασχε από άσθμα): «Μελετήθηκαν τα αποτελέσματα της επίδρασης της μαριχουάνας στο βρογχικό μηχανισμό μιας ομάδας ασθενών με άσθμα. Η διάγνωση του άσθματος έγινε με τα ισχύοντα κριτήρια και κατά τη διάρκεια της μελέτης οι ασθενείς ήταν ελεύθεροι συμπτωμάτων. Πήραν μια στάνταρ ποσότητα αέρος και καπνού φυσικής μαριχουάνας που περιείχε δυο διαφορετικές συγκεντρώσεις Δ9-THC (1,9% και 0,9%). Και οι δυο συγκεντρώσεις έδειξαν σημαντική και παρατεταμένη αναστροφή της βρογχοσυστολής, καθώς επίσης και σεσημασμένη αλλά μικρότερης διάρκειας ταχυκαρδία».⁷⁴
Παράλληλα, κατόπιν παραγγελίας του NIDA, οι D. Τashkin, B. Shapiroκαι I. Frank, καθηγητές της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας (UCLA), μελέτησαν τις άμεσες επιδράσεις της μαριχουάνας στη δυναμική των αεροφόρων οδών τόσο κατά την αυτόματη όσο και κατά την προκλητή εκδήλωση βρογχικού άσθματος: «Τα ευρήματά μας από τη μελέτη των επιδράσεων σε 10 ασθενείς με κλινικά μόνιμο βρογχικό άσθμα, μέτριας έως σοβαρής έντασης, στους οποίους χορηγήθηκε φυσική μαριχουάνα και Δ9-TΗC… δείχνουν ότι το κάπνισμα της μαριχουάνας ή η λήψη από του στόματος της TΗC προκαλούν αξιοσημείωτη βρογχοδιαστολή που διαρκεί τουλάχιστον δυο ώρες και ότι επιπλέον το κάπνισμα της μαριχουάνας μπορεί να αντιστρέφει τον βρογχόσπασμο που προκαλείται τεχνητά για πειραματικούς λόγους».⁷⁵

Επιληψία και σπασμοί

To 1949, οι J. Davis και H. Ramsey μελέτησαν τις αντισπασμικές επιδράσεις της κάνναβης σε πέντε παιδιά με επιληψία και ήταν υπό θεραπεία με φαινοβαρβιτάλη και dilantin. Τα αποτελέσματα της μελέτης τους ήταν πολύ ελπιδοφόρα: «Τα τρία από τα πέντε παιδιά ανταποκρίθηκαν στην κάνναβη τόσο καλά όσο και στην προηγούμενη θεραπεία, το τέταρτο απαλλάχτηκε πλήρως από τις κρίσεις και το πέμπτο σχεδόν πλήρως».⁷⁶
Το 1969, ο καθηγητής T. Mikuriya, ωθούμενος από τα αποτελέσματα των ερευνών σ’ αυτό το πεδίο, συμπεριέλαβε τους σπασμούς και την επιληψία στον πίνακα των καταστάσεων όπου ενδεχομένως θα είχε θεραπευτική αξία η εφαρμογή της κάνναβης.⁷⁷
Και το 1990, ο καθηγητής J. Jaffe, έχοντας υπ’ όψη τα πορίσματα των σχετικών ερευνών κατά την εικοσαετία που μεσολάβησε, επιβεβαίωσε την αποτίμηση του T. Mikuriya, διαπιστώνοντας ότι: «Η μαριχουάνα, η Δ9-THC και κάποια συνθετικά ανάλογά της έχουν μια καταξιωμένη και αρκετές δυνητικές θεραπευτικές εφαρμογές. Μερικά συνθετικά κανναβινοειδή θα μπορούσαν να είναι χρήσιμα ως αναλγητικά και αντισπασμικά».⁷⁸

5. Κατάθλιψη και ανορεξία

Η απώλεια βάρους, ο πόνος και η κατάθλιψη, ως προϊόν της απελπισίας και της αγωνίας του θανάτου, είναι κυρίαρχα συμπτώματα σε ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο και αποτελούν δυσεπίλυτα θεραπευτικά προβλήματα γιατί τα φαρμακευτικά μέσα που διατίθενται σήμερα για τον έλεγχό τους, είναι ανεπαρκέστατα και αναποτελεσματικά.
Οι αναφορές προηγουμένων ερευνητών ότι η Δ9-τετραϋδροκανναβινόλη (Δ9-THC) «προκαλεί ευφορία, διεγείρει την όρεξη, είναι αξιόλογο αναλγητικό και αντιεμετικό»,⁷⁹ την καθιστούσαν πολύ ελκυστικό αντικείμενο μελέτης ως μέσου βοήθειας των ασθενών με καρκίνο και ήταν φυσικό να προσελκύσουν το ενδιαφέρον του ιατρικού κόσμου και του NIDA, το οποίο ζήτησε από μια ομάδα επιστημόνων να διερευνήσει τις ορεξιογόνες, τις αντικαταθλιπτικές, τις αναλγητικές και τις αντιεμετικές δράσεις της κάνναβης στα πλαίσια του πολυσύνθετου ερευνητικού προγράμματος για τη «Φαρμακολογία της Μαριχουάνας» (1967-1974).
Οι W. Regelson, T. Kirk, M. Green, J. Schulzκαι M. Zalisτης Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου του Richmond της Βιρτζίνια, σε συνεργασία με τους J. Butlerκαι L. Peek του τμήματος ψυχολογίας του πανεπιστημίου του Denton του Τέξας, μελέτησαν με τη μέθοδο του διπλού τυφλού πειράματος τις επιδράσεις της THC σε ενδο-νοσοκομειακούς και εξω-νοσοκομειακούς ασθενείς με καρκίνο,⁸⁰ και συνόψισαν την εργασία και τα ευρήματά τους ως εξής: «Τα στοιχεία μας δείχνουν ότι η ΤΗC έχει αξία ως αντικαταθλιπτικό τόσο για ενδονοσοκομειακούς όσο και για εξωνοσοκομειακούς ασθενείς. Η δυναμική της THC είναι φανερή. Πολλοί ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο διακατέχονται από κατάθλιψη και άγχος που δεν οφείλονται σε κάποια ενδογενή διεργασία αλλά προκύπτουν καθαρά ως κοινή αντίδραση σε ένα καταστροφικό συμβάν, και είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντιρροπιστούν με τα διαθέσιμα αντικαταθλιπτικά φάρμακα που προκαλούν ελάχιστα ή μόνο αρνητικά αποτελέσματα… Τα προαναφερθέντα σε συνδυασμό με τις κλινικές παρατηρήσεις επί των επιδράσεων της Δ9-THC δείχνουν αξιοσημείωτη αργή αναστροφή της χαρακτηριστικής απώλειας βάρους που συνδέεται με τον καρκίνο. Αυτό μαζί με τις διαπιστώσεις σχετικά με τις αναλγητικές και αντιεμετικές δράσεις της, ανοίγουν το δρόμο σε μια πολλά υποσχόμενη έρευνα για την αποτελεσματικότητα της Δ9-THC ως υποστηρικτικής θεραπείας για τον έλεγχο των δευτερευόντων συμπτωμάτων (κατάθλιψη, απώλεια βάρους, πόνος, ναυτία, έμετοι) των ασθενών με καρκίνο… Στην έρευνά μας, σημειώθηκε ανάκτηση του σωματικού βάρους σε περισσότερο από το 50% των ασθενών, πράγμα που μπορεί να εκληφθεί ως ένα επιπρόσθετο στοιχείο ότι η Δ9-THC ενισχύει την όρεξη, όπως υποστηρίχτηκε ήδη από πολλούς μελετητές…⁸¹Συμπέρασμα: Η Δ9-THC που χορηγήθηκε σε καλώς ανεκτή δόση (0.1 mgt.i.d., από το στόμα) σε ασθενείς με καρκίνο είχε τα αποτελέσματα ενός ηρεμιστικού και ενός ήπιου ενισχυτικού της σκέψης, αναμφίβολα χωρίς καμιά επίδραση στη λειτουργία της αντίληψης και ολοφάνερα χωρίς καμιά επίδραση στη σταθερότητα των στοιχείων της προσωπικότητας και του συναισθήματος (τουλάχιστον στο βαθμό που μπορούν να καταμετρηθούν με τα ψυχολογικά τεστ). Από ιατρική άποψη, οι κλινικές παρατηρήσεις και τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι η Δ9-THC ενισχύει την όρεξη και βοηθάει στην αναστροφή της χρόνιας απώλειας βάρους που συνοδεύει τον καρκίνο, και προκαλεί κάποια αναλγητικά και αντιεμετικά αποτελέσματα. Οι οριακές παρενέργειες που περιόρισαν τη χρήση της στο 25% των ασθενών ήταν η υπνηλία, η ζάλη και η διάσχιση. Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι η Δ9-THC μπορεί να ενισχύει την όρεξη και να μειώνει την απώλεια του βάρους σε ασθενείς με καρκίνο, αλλά απαιτείται περισσότερη δουλειά για να εμπεδωθούν τα ορεξιογόνα, τα αναλγητικά, τα αντιεμετικά και τα υπνογόνα αποτελέσματά της».⁸²

Αναλγητικές ιδιότητες

‘Υστερα από πρόσκληση του NIDA, οι R. Noyes, S. Bruk, D. Baranκαι A. Canter, του Τμήματος παθολογίας και ψυχιατρικής της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου της Iowa, διερεύνησαν τις αναλγητικές επιδράσεις της THC σε ασθενείς με καρκινικά άλγη, και κατέληξαν στο εξής συμπέρασμα: «Μια αρχική εκτίμηση της THC που χορηγήθηκε απ’ το στόμα σε αλγούντες ασθενείς με καρκίνο, καταδεικνύει ένα αναλγητικό αποτέλεσμα του φαρμάκου. Σε 10 ασθενείς χορηγήθηκε εικονικό φάρμακο και 5, 10, 15 και 20 mgTHC, με τεχνικές του διπλού-τυφλού πειράματος. Στους ασθενείς που χορηγήθηκαν οι μεγαλύτερες δόσεις της THC (15 και 20 mg) διαπιστώθηκε μείωση του άλγους σημαντικά υπέρτερη του placebo. Σ’ αυτή τη δοσολογία της THC, υπήρξαν αναφορές ασθενών για καταπράϋνση και διανοητική θόλωση».⁸³

7. Αντικαρκινικές δράσεις

Το 1976, δημοσιεύτηκαν τα αποτελέσματα της έρευνας που έκαναν για λογαριασμό του NIDA, οι L. Harris, A. Munsonκαι R. Carchmanτης Iατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Richmond, σχετικά με την ανασταλτική δράση που ασκούν κάποια κανναβινοειδή σε ορισμένα νεοπλάσματα,⁸⁴ ως συμβολή στη συζήτηση που προκάλεσαν οι ανακοινώσεις αντικρουόμενων συμπερασμάτων από διάφορες μελέτες που είχαν γίνει προηγουμένως σε ζώα⁸⁵ και σε ανθρώπους.⁸⁶«Ενα ενδιαφέρον συμπέρασμα της έρευνάς μας είναι ότι η ανασταλτική δράση των κανναβινοειδών στα νεοπλάσματα είναι πιθανό να μη σχετίζεται με τις συμπεριφορικές τους ιδιότητες, δεδομένου ότι η κανναβινόλη είναι δραστική στον οργανισμό μας ενώ είναι αδρανής από την άποψη της επίδρασής της στην συμπεριφορά… Τα αποτελέσματα της έρευνάς μας προσθέτουν μια νέα αντίληψη στα αυξανόμενα στοιχεία ότι η Δ9-THC έχει κάποιες άλλες κυτταρικές επιδράσεις που θα μπορούσαν να έχουν μεγαλύτερη σημασία στο μέλλον, γιατί είναι δυνατό να οδηγήσουν στην ανάπτυξη μιας νέας ομάδας θεραπευτικών φαρμάκων. Ελπίζουμε ότι το μοντέλο που επεξεργαστήκαμε θα δώσει τα μέσα με τα οποία θα μπορούσαν να αναπτυχθούν νέα και πιο αποτελεσματικά αντικαρκινικά φάρμακα».⁸⁷

Απεξάρτηση από αλκοόλ και οπιούχα

Οι σύγχρονες έρευνες για την εφαρμογή της κάνναβης και των προϊόντων της στην απεξάρτηση ή τη συντήρηση των εξαρτημένων από αλκοόλ, οπιούχα και διάφορες άλλες εξαρτησιογόνες ουσίες, βασίζονται στη θεραπευτική πείρα και τις γνώσεις που συσσωρεύτηκαν τα τελευταία εκατό χρόνια από την ιατρική χρήση της κάνναβης ως μέσου αντιμετώπισης των συμπτωμάτων του στερητικού συνδρόμου και ως υποκατάστατου αυτών των ουσιών.
To 1887 ο H. Kane ανακοίνωσε τις παρατηρήσεις τους από την επιτυχή εφαρμογή της κάνναβης ως υποκατάστατου σε άτομα εξαρτημένα από το αλκοόλ. Οι παρατηρήσεις του επιβεβαιώθηκαν το 1889 από τον Ε. Birch που χορήγησε κάνναβη σε πελάτες του εξαρτημένους από οπιούχα, και εν συνεχεία το 1891 από τον J. Μattison που κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κάνναβη «είναι αποτελεσματικό υποκατάστατο για τα προϊόντα της παπαρούνας» [το όπιο και τα παράγωγά του].⁸⁸
Το 1942 οι S. Allentuckκαι K. Bowmanδιαπίστωσαν ότι τα παράγωγα της κάνναβης ήταν αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση της συμπτωματολογίας του στερητικού συνδρόμου από οπιούχα. Σε μελέτη τους που αφορούσε 49 άτομα εξαρτημένα από οπιούχα, υπογραμμίζουν ότι: «Tα στερητικά συμπτώματα αποδυναμώθηκαν ή εξαλείφτηκαν γρήγορα. Οι ασθενείς ήταν σε καλύτερη κατάσταση από διανοητική και ψυχολογική άποψη. Η φυσική τους κατάσταση αποκαταστάθηκε πολύ σύντομα και εξέφρασαν την επιθυμία να επανέλθουν στην επαγγελματική τους δραστηριότητα όσο το δυνατό γρηγορότερα».⁸⁹
Το 1953 οι L. Thompsonκαι R. Proctor ανακοίνωσαν τα αποτελέσματα της ικανοποιητικής εφαρμογής ενός συνθετικού προϊόντος της κάνναβης (pyrahexil) στην αντιμετώπιση του στερητικού συνδρόμου από αλκοόλ, βαρβιτουρικά και ορισμένες άλλες εξαρτησιογόνες ουσίες, τονίζοντας ότι: «H κάνναβη δεν προκαλεί σωματική ή ψυχική εξάρτηση και η διακοπή της λήψης της δε συνοδεύεται από στερητικά συμπτώματα».⁹⁰
Μετά τον πόλεμο στην Κορέα και την πλήρη κυριαρχία της υστερίας του ψυχρού πολέμου, τα ναρκωτικά και η κάνναβη «συνδέθηκαν άμεσα με την κομμουνιστική συνωμοσία»,⁹¹ με αποτέλεσμα την τρομακτική αυστηροποίηση των ποινικών κυρώσεων που συνεπαγόταν η χρήση τους⁹² και το «πάγωμα» των ερευνών για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες. Η σχετική ερευνητική δραστηριότητα ξανάρχισε στα μέσα της δεκαετίας του 1960 (όταν σημειώθηκε κάποια χαλάρωση των δρακόντειων ποινικών περιορισμών) και συνεχίζεται μέχρι σήμερα με αξιόλογα αποτελέσματα, στα πλαίσια προγραμμάτων που εφαρμόζονται από διάφορους κρατικούς και μη-κρατικούς οργανισμούς υπό την εποπτεία του Υπουργείου Υγείας των ΗΠΑ.⁹³

Φαρμακευτικά σκευάσματα της κάνναβης

Στην εποχή μας, η θεραπευτική αξία της κάνναβης τείνει να (ξανα)καθιερωθεί στη συνείδηση του ιατρικού κόσμου, πράγμα που αναμφίβολα συντελεί στη δραστική υπονόμευση της δαιμονολογίας των υπέρμαχων της απαγόρευσής της και της δίωξης των χρηστών της και κινητοποιεί ένα διαρκώς αυξανόμενο αριθμό γιατρών στη διεκδίκηση του αιτήματος «να αποφασίζουν οι γιατροί και όχι οι πολιτικοί» για τις θεραπευτικές χρήσεις οποιασδήποτε ουσίας, σύμφωνα με τα πορίσματα της επιστημονικής έρευνας κι όχι με βάση τα παραληρήματα των μανιακών της καταστολής.⁹⁴
Σήμερα, στις ΗΠΑ διατίθενται ήδη αρκετά φαρμακευτικά σκευάσματα που περιέχουν Δ9-Τετραϋδροκανναβινόλη (ΤΗC), για την αντιμετώπιση της ναυτίας και του εμετού που εμφανίζονται ως παρενέργειες της χημειοθεραπείας στην οποία υποβάλλονται ασθενείς με καρκίνο και για την αντιρρόπηση της ανορεξίας. Και το γεγονός αυτό είναι εξόχως αποκαλυπτικό των σύγχρονων τάσεων που διαμορφώνονται διεθνώς απέναντι στην κάνναβη.⁹⁵ Τα πρώτα φάρμακα αυτού του είδους που κυκλοφόρησαν το 1985 είναι το Dronabinolπου διατίθεται με το εμπορικό όνομα Μarinolκαι το Nabiloneπου προσφέρεται με το εμπορικό όνομαCesamet.⁹⁶
Η κάνναβη, έχει μηδαμινή τοξικότητα, δεν εγκαθιστά σωματική εξάρτηση και είναι αναμφίβολα η λιγότερο επικίνδυνη από τις ευφορικές ουσίες που υπάρχουν και η ασφαλέστερη από τις θεραπευτικές ουσίες που διαθέτει το θεραπευτικό οπλοστάσιο της ιατρικής.⁹⁷ Κι αυτό αναγνωρίζεται δημόσια από το Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας των ΗΠΑ που, ήδη από το 1971, αποφάνθηκε ότι «από πλευράς τοξικότητας, τα παράγωγα της κάνναβης πρέπει να θεωρούνται τα πιο ασφαλή από τα φάρμακα πλατιάς χρήσης».⁹⁸

Η ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΝΝΑΒΗΣ

Οι πραγματικοί λόγοι της απαγόρευσης της κάνναβης

Η τύχη της κάνναβης κρίθηκε αποκλειστικά και μόνο από το συνδυασμό των πολιτικών, οικονομικών και τεχνολογικών αλλαγών που συντελέστηκαν κατά τη δεκαετία του 1930. Η πληθώρα των πλεονεκτημάτων και των εφαρμογών αυτού του φυτού το καθιστούσαν υπολογίσιμο αν όχι μοναδικό ανταγωνιστή των προϊόντων πολλών βιομηχανικών κλάδων (πετρελαιοειδή, οινόπνευμα, καπνός, φάρμακα, παραγωγής χαρτιού) οι οποίοι συνεργάστηκαν αρμονικά προκειμένου να πετύχουν την ποινικοποίηση της κάνναβης, μέσα σε επτά κρίσιμα χρόνια (1930-1937) που σφραγίστηκαν από τα εξής γεγονότα:
1) Το 1930 ιδρύθηκε το Ομοσπονδιακό Γραφείο Ναρκωτικών (FBN, FederalBureauofNarcotics, FBN) και στελεχώθηκε από πρώην πράκτορες της Ποτοαπαγόρευσης μ’ επικεφαλής τον διαβόητο HarryAnslinger και έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαδικασία που οδήγησε στην απαγόρευση της κάνναβης το 1937. Εν όψει της άρσης της ποτοαπαγόρευσης (1933), και ενώ το Κογκρέσο περιέκοπτε δραστικά τον προϋπολογισμό του FBN και μείωνε τον αριθμό των πρακτόρων του, ο Anslinger και το FBN έπρεπε -για λόγους επιβίωσης- να δώσουν κάποια απόδειξη της «χρησιμότητάς» τους που να δικαιολογεί τη συντήρησή του από το δημόσιο προϋπολογισμό. Ετσι, Anslinger και οι επιτελείς του έστρεψαν ευθύς εξ’ αρχής την προσοχή τους στην κάνναβη, για την οποία διέβλεψαν ότι τους άνοιγε ένα νέο και ευρύτατο πεδίο δραστηριότητας. Ας σημειωθεί ότι Anslinger τοποθετήθηκε στο FBN με πρωτοβουλία του AndrewMellon, ιδιοκτήτη της μιας από τις δύο τράπεζες με τις οποίες συνεργαζόταν η αυτοκρατορία DuPont⁹⁹ και κατέστησε το FBN το πιο αποτελεσματικό εργαλείο για τη θέσπιση και τη συντήρηση της απαγόρευσης σύμφωνα με τα συμφέροντα των «εργοδοτών» του.
2) Το 1933 καταργήθηκε η Ποτοαπαγόρευση, με αποτέλεσμα να νομιμοποιηθεί η παραγωγή και η διάθεση του αλκοόλ. Κυριότερος ανταγωνιστής του οινοπνεύματος στην αγορά ήταν τα προϊόντα της κάνναβης. Και οι νεοσύστατες βιομηχανίες οινοπνεύματος στις οποίες επενδύθηκε ένα μέρος των κερδών του οργανωμένου εγκλήματος που έλεγχε τη διακίνηση και την εμπορία του παράνομου αλκοόλ κατά την περίοδο της Ποτοαπαγόρευσης (1920-1932), είχαν ζωτικό συμφέρον από την εξάλειψη αυτών των ανταγωνιστικών προϊόντων.
3) Το 1935 η αμερικανική εταιρεία DuPont¹⁰⁰ εισήγαγε στην αγορά το μη-ανακυκλώσιμο νάιλον και το 1937 απέκτησε την πατέντα του.¹⁰¹ Μοναδικός ανταγωνιστής του νέου προϊόντος ήταν η ανακυκλώσιμη κάνναβη και συνεπώς η επιβίωσή του νάιλον εξαρτιόταν απ’ τη δυνατότητα της εταιρείας DuPont να εκτοπίσει την κάνναβη από την αγορά. Όπως παραδέχτηκε ο LammotDuPont«τα συνθετικά πλαστικά βρήκαν εφαρμογή στην κατασκευή μιας πληθώρας πραγμάτων που μέχρι τότε φτιάχνονταν από φυσικά υλικά»¹⁰²
4) To 1936 η DuPont κατάφερε να εξασφαλίσει το μονοπώλιο των πετροχημικών προϊόντων που οι πατέντες τους εκχωρήθηκαν στις ΗΠΑ από τη γερμανική IGFarben ως μέρος των αποζημιώσεων που έπρεπε να καταβάλει η Γερμανία από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μ’ αυτή τη μεθόδευση, το 30% της πανίσχυρης IGFarben πέρασε στην ιδιοκτησία της DuPont. Κυριότερος ανταγωνιστής των ποικίλων προϊόντων της πετροχημικής βιομηχανίας (χρώματα, βαφές, λάδια μηχανών, λιπάσματα και πλήθος άλλων) ήταν η κάνναβη και τα παράγωγά της και συνεπώς το βιομηχανικό μεγαθήριο της DuPont είχε ζωτικό συμφέρον από την απαγόρευσή τους: Χωρίς την απαγόρευση της κάνναβης, θα ήταν αδύνατο να υπάρξει το 80% των επιχειρήσεων της αυτοκρατορίας DuPont.
5) Το 1936, το 70% της παραγωγής του χαρτιού που παραγόταν στις ΗΠΑ με ξύλευση και καταστροφή των δασών, ελέγχονταν από τις οι εταιρείες του γνωστού «ληστοβαρώνου» του τύπου WilliamRandolphHearst.¹⁰³ Το 75-90% του χαρτιού που χρησιμοποιούνταν σε όλο τον κόσμο μέχρι το 1883 προερχόταν απ’ την κάνναβη. Το χαρτί αυτό είναι φθηνότερο, καλύτερης ποιότητας και με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής απ’ το χαρτί που άρχισε να παράγεται από την ξύλευση και της καταστροφή των δασών όταν αυτό έγινε δυνατό με την τεχνολογική εξέλιξη. Στη δεκαετία του 1930, η κάνναβη ήταν ο υπ’ αριθμόν 1 ανταγωνιστής του συγκροτήματος Hearst που έλεγχε το 70% της παραγωγής χαρτιού από την ξύλευση των δασών.
6) Παράλληλα, μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1930, η τεχνολογικές δυνατότητες επέτρεψαν στις φαρμακοβιομηχανίες να κατασκευάζουν εργαστηριακά χημικά προϊόντα με αποτέλεσμα να αναχθούν από επεξεργαστές και διακινητές των φυσικών φαρμακευτικών μέσων σε ανεξάρτητους παραγωγούς που είχαν τον αποκλειστικό έλεγχο των προϊόντων που συνέθεταν στα εργαστήριά τους. Στην καθημερινή θεραπευτική πρακτική των νεότερων χρόνων είχαν κυριαρχήσει δυο μεγάλες κατηγορίες φυσικών ιαματικών μέσων, τα παράγωγα του οπίου και τα παράγωγα της κάνναβης. Τα παράγωγα του οπίου εξοβελίστηκαν από το θεραπευτικό πεδίο με το νόμο Harrison το 1914. Συνεπώς, κατά τη δεκαετία του 1930, μοναδικός ανταγωνιστής των χημικών προϊόντων της φαρμακευτικής βιομηχανίας ήταν η κάνναβη και τα παράγωγά της: H εμπέδωση των συμφερόντων της φαρμακοβιομηχανίας και το πέρασμα στην εποχή της καθολικής χημικής φαρμακοδηλητηρίασης προϋπέθετε τον εξοστρακισμό της κάνναβης απ’ το θεραπευτικό πεδίο. Και για την επίτευξη αυτού του σκοπού, η φαρμακοβιομηχανία συνεργάστηκε στενά με τους άλλους βιομηχανικούς κολοσσούς και την ιατρική συντεχνία.
Η δημιουργία του «Ομοσπονδιακού Γραφείου Ναρκωτικών» (1930), η άρση της Ποτοαπαγόρευσης (1933), η κατασκευή μηχανών υψηλής τεχνολογίας για την παραγωγή χαρτιού από τη δασική ξυλεία και η μονοπώληση αυτής της παραγωγής από το συγκρότημα Hearst (1930-1936), η μαζική εισαγωγή στην αγορά των προϊόντων της πετροχημικής βιομηχανίας (1926-1936) και του νάιλον (1936) και τέλος η κατάκτηση της δυνατότητας της φαρμακοβιομηχανίας να παράγει μαζικά συνθετικά φάρμακα (1928-1932), συντελέστηκαν μέσα σε λιγότερο από επτά χρόνια και έκριναν οριστικά την τύχη της κάνναβηςπου ήταν ο κυριότερος ανταγωνιστής των προϊόντων τους.
Το 1935, με την καθοδήγηση των επιτελών της εταιρείας DuPont και του δικτύου των κίτρινων εφημερίδων του συγκροτήματος Hearst, το FBN εξαπέλυσε μια εκτεταμένη προπαγανδιστική εκστρατεία εναντίον της κάνναβης και το 1937, τα διαπλεκόμενα συμφέροντα των θιγόμενων βιομηχανικών κλάδων (με αιχμή τους τις εταιρείες DuPont και Hearst), χρησιμοποίησαν την ισχύ τους στην κυβέρνηση και τη διοίκηση, και πέτυχαν να τεθεί η κάνναβη υπό καθεστώς απαγόρευσης, με τη θέσπιση του νόμου MarihuanaTaxAct.¹⁰⁴
Η θέσπιση αυτού του νόμου διευκόλυνε την αντικατάστασή της κάνναβης ως πρώτης ύλης στη βιομηχανία υφασμάτων από πετροχημικά προϊόντα που έλεγχε μονοπωλιακά η DuPont κατόπιν αδείας της γερμανικής IG και επέτρεψε την σχεδόν ολοκληρωτική κυριαρχία της σε όλους τους συναφείς τομείς της παραγωγής (ενώ παράλληλα εξασφάλισε τα συμφέροντα του Hearst ως αδιαμφισβήτητου μονοπωλητή της παραγωγής χαρτιού). Το 50% όλων των τοξικών χημικών λιπασμάτων που χρησιμοποιούνται σήμερα στην αγροτική παραγωγή της Αμερικής και των περισσότερων χωρών (δηλητηριάζοντας το έδαφος, τις πηγές νερού και το περιβάλλον) καταναλώνονται στην καλλιέργεια πρώτων υλών για την υφασματοβιομηχανία προς αποκλειστικό όφελος των εταιρειών, και κυρίως της DuPont, που ελέγχουν την παραγωγή και τη διάθεση αυτών των λιπασμάτων.
O εξοστρακισμός της κάνναβης από την παραγωγή και την αγορά με τον απαγορευτικό νόμο MarihuanaTaxAct του 1937 που «ομαλοποίησε» την αμερικάνικη (και κατ’ επέκταση και την παγκόσμια) οικονομία προς όφελος των κέντρων οικονομικής και πολιτικής ισχύος που καθορίζουν την πορεία των ΗΠΑ, έγινε στo όνομα της «προστασίας της κοινωνίας» από ένα φυτό που επί χιλιάδες χρόνια αποτελούσε ευεργεσία της φύσης. Με το νόμο MarihuanaTaxAct του 1937, η συμμαχία των ισχυρότερων μπλοκ της αμερικάνικης οικονομίας πέρασε στον παράδεισο της διαρκούς συσσώρευσης τεράστιων κερδών, ενώ η ανθρωπότητα εισήλθε στην κόλαση της χημικοποίησης και πλαστικοποίησης της ζωής της.

Το «παράδοξο»: Το κράτος υπέρ της κάνναβης (1942-1945)

Κατά τη διάρκεια του 2ου Παγκόσμιου Πολέμου, μετά την εισβολή Ιαπώνων στις Φιλιππίνες, οι ΗΠΑ αποκόπηκαν ξαφνικά από τις πηγές μιας πρώτης ύλης, της κάνναβης, που ήταν απαγορευμένη αλλά και συγχρόνως πολύ σημαντική για την πολεμική προσπάθεια της χώρας γιατί απ’ αυτή κατασκευάζονταν τα αλεξίπτωτα, τα αντίσκηνα, οι σάκοι, οι σημαίες, οι στολές εργασίας, ένα εξαιρετικά χρήσιμο καύσιμο, διάφορα λιπαντικά και πολλά άλλα εφόδια που χρησιμοποιούσε ο στρατός και η αεροπορία.
Για ν’ αντιμετωπίσει αυτή την κατάσταση ανάγκης, η αμερικανική κυβέρνηση επέβαλε καθεστώς «χειμερίας νάρκης» στην απαγόρευση που η ίδια είχε επιβάλλει και, αφήνοντας προς στιγμή κατά μέρος το «αντιναρκωτικό» της μένος, μεταμορφώθηκε οβιδιακά από διώκτη σε υπερασπιστή της κάνναβης, μετονόμασε το χόρτο από «δολοφόνο των νέων» σε «φυτό για τη νίκη» και προέτρεπε με κάθε δυνατό μέσο τους αγρότες να το καλλιεργήσουν.
Μέχρι την είσοδο των ΗΠΑ στον πόλεμο, οι αγρότες που αποτολμούσαν να καλλιεργήσουν έστω και ένα δενδρύλλιο κάνναβης αντιμετωπίζονταν από τη δικαιοσύνη ως εγκληματίες κι από το FBI και το FBN ως εθνικώς ύποπτοι. Μετά την είσοδο των ΗΠΑ στον πόλεμο, η αμερικάνική κυβέρνηση προέτρεπε τους αγρότες να καλλιεργήσουν κάνναβη σε όσα στρέμματα ήθελαν, προβάλλοντας αυτή τη δραστηριότητα ως πατριωτικό καθήκον.
1) Το 1942, το αμερικανικό Υπουργείο Γεωργίας κυκλοφόρησε πολλά διαφημιστικά φυλλάδια κι έκανε ένα ειδικό προπαγανδιστικό φιλμ για την κάνναβη με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Φυτό για τη Νίκη» το οποίο προβλήθηκε κατά κόρο στις ΗΠΑ.¹⁰⁵
2) Το 1942, η αμερικανική κυβέρνηση κυκλοφόρησε χαρτόσημα φόρου για τη μαριχουάνα των 5 δολαρίων, έθεσε ως στόχο της να αυξήσει την έκταση καλλιέργειας της κάνναβης σε 1.400.000 στρέμματα μέσα στο 1943¹⁰⁶ και διέθεσε στους αγρότες ειδικά μηχανήματα για την καλλιέργεια κάνναβης σε πολύ χαμηλές τιμές. Και το πλέον απρόσμενο,
3) Μεταξύ 1942-1945, κάθε αγρότης που συμφωνούσε να καλλιεργήσει κάνναβη για το κράτος, απαλλασσόταν απ’ τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις, τόσο ο ίδιος όσο και οι γιοι του.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Από όσα εκτέθηκαν παραπάνω, καθίσταται προφανές ότι η απαγόρευση της κάνναβης και η δίωξη των χρηστών της ήταν αποτέλεσμα του συνδυασμού των συμφερόντων της πολιτικής εξουσίας, των βιομηχανιών πετρελαίου, πετροχημικών, φαρμάκων, καπνού και αλκοόλ και των κύκλων που ενδιαφέρονταν για τη συντήρηση του ρατσιστικού καθεστώτος σε βάρος των μειονοτήτων των μαύρων και των Μεξικάνων στο παρελθόν και του συνόλου των ισπανόφωνων σήμερα.
Η κατασταλτική πολιτική απέναντι στην κάνναβη, που υιοθετήθηκε με απαίτηση όλων αυτών των παραγόντων, αποσκοπούσε αφ’ ενός στον έλεγχο και τη χειραγώγηση του φτηνού εργατικού δυναμικού των μαύρων και των Μεξικανών και αφ’ ετέρου στη μονοπώληση της παραγωγής και της εμπορίας των τοξικών προϊόντων αυτών των βιομηχανιών, για τα οποία μοναδικός υπολογίσιμος ανταγωνιστής ήταν τα ατοξικά προϊόντα της κάνναβης.
Σοβαροί ιατρικοί, πολιτικοί, οικονομικοί και οικολογικοί λόγοι επιβάλλουν την αναθεώρηση της «παράλογης» απαγορευτικής πολιτικής απέναντι στην κάνναβη, το κόστος της οποίας δεν μπορεί να αντέξει ή να ανεχθεί πια η κοινωνία. Το παραλήρημα των μανιακών της καταστολής δεν μπορεί να εξακολουθήσει να κανοναρχεί τις επιλογές του κοινωνικού σώματος, υπονομεύοντας όλο και πιο πολύ τη συνοχή του.
Η επισκόπηση της ιστορικής διαδρομής της απαγόρευσης της κάνναβης καθιστά προφανές το συμπέρασμα ότι η ποινικοποίηση και η δίωξή της δεν οφείλεται στην ανάγκη να «προστατευτούν οι χρήστες και η δημόσια υγεία» όπως διακηρύσσουν οι καριερίστες της καταστολής, αλλά στην εξουσιαστική απαίτηση να εξυπηρετηθούν ορισμένες κοινωνικές και πολιτικές σκοπιμότητες που στο παρελθόν συνδέονταν με την καταπίεση και τη χειραγώγηση ορισμένων κοινωνικών στρωμάτων (μειονότητες, μετανάστες, εργάτες) και τη μονοπώληση της παραγωγής και της κατανάλωσης από βιομηχανικά μεγαθήρια που εξαντλούν τις πηγές των μη-ανανεώσιμων πρώτων υλών και καταστρέφουν ανενδοίαστα το περιβάλλον, εξαλείφοντας τις προοπτικές επιβίωσης της ζωής στο πλανήτη. Αυτές οι σκοπιμότητες είναι συναρτημένες:
1) Με την υπεράσπιση των συμφερόντων των βιομηχανικών μεγαθηρίων που ελέγχουν τους τομείς των πετροχημικών, των φαρμάκων, του αλκοόλ, του καπνού, του χαρτιού, κ.α.
2) Με την επιδιωκόμενη διαρκή ενδυνάμωση της λευκής αγοράς των νόμιμων τοξικών και εξαρτησιογόνων ψυχοτρόπων ουσιών (αλκοόλ, καπνός, ψυχοφάρμακα) και την ενίσχυση της μαύρης αγοράς των παράνομων ψυχοτρόπων ουσιών (οπιούχα/οπιοειδή, κ.α.) στο πλαίσιο της οποίας πραγματοποιούνται ανυπολόγιστα κέρδη.
3) Με τη συντήρηση των παραγωγικών και καταναλωτικών αξιών της ανταγωνιστικής κοινωνίας και του αδιέξοδου «βιομηχανικού πολιτισμού», γιατί το εξουσιαστικό πλέγμα που έχει συμφέρον από τη διαιώνιση της δίωξής της κάνναβης, μπορεί να καλλιεργεί και να διαδίδει συστηματικά το μύθο ότι η κάνναβη «καθιστά τον χρήστη της αδιάφορο για τις νόρμες που χαρακτηρίζουν αυτά τις αξίες.»
Στις τελευταίες δεκαετίες, παρά τη σκληρή καταστολή και τις διώξεις της κάνναβης, αυξήθηκε σημαντικά ο αριθμός των ατόμων που παραδέχονται ότι έχουν δοκιμάσει κάνναβη ή κάποιο από τα παράγωγα της. Κι αυτό αποτελεί μια από το πλήθος των αδιαμφισβήτητων αποδείξεων για τις συνέπειες της κατασταλτικής θεωρίας και πρακτικής, που η αποτελεσματικότητά της εξαντλείται στην παραγωγή αμέτρητων ατομικών και κοινωνικών τραγωδιών.
Η απαγόρευση των ψυχοτρόπων ουσιών και η μαζική τελετουργική ανθρωποθυσία που τη συνοδεύει συνιστούν ένα αποτρόπαιο έγκλημα σε βάρος του ατόμου, της κοινωνίας, του πολιτισμού και της ελευθερίας, ακόμη κι αν γίνουν αποδεκτές ως αληθείς οι μυθοπλασίες των υποστηρικτών της. Γιατί η χρήση οποιασδήποτε επικίνδυνης ουσίας βλάπτει αποκλειστικά και μόνο τον χρήστη της. Συνεπώς, αποτελεί τυπική πράξη αυτοπροσβολής και, ως τέτοια, σε μια πολιτισμένη κοινωνία δεν μπορεί να υπόκειται σε καμιά απαγορευτική ή κατασταλτική παρέμβαση. Γιατί όπως διακήρυττε ο JohnStuartMill:
«Ο μόνος λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα να επεμβαίνουν ατομικά ή συλλογικά στην ελευθερία δράσης ενός συνανθρώπου τους, είναι η αυτοπροστασία τους. Ο μόνος λόγος για τον οποίο μπορεί νόμιμα να ασκείται εξουσία σε οποιοδήποτε μέλος μιας πολιτισμένης κοινωνίας παρά τη θέλησή του, είναι η αποτροπή της ζημιάς των άλλων… Η μόνη δραστηριότητα για την οποία ο άνθρωπος είναι υπόλογος απέναντι στην κοινωνία, είναι αυτή που αφορά τους άλλους. Ως προς τη συμπεριφορά του απέναντι στον εαυτό του, η ελευθερία του είναι δικαιωματικά απόλυτη: Όσον αφορά το κορμί και το μυαλό του, το άτομο είναι κυρίαρχο».¹⁰⁷

O Κλεάνθης Γρίβας (γεν. 1944) είναι ψυχίατρος-νευρολόγος, Διδάκτωρ ψυχιατρικής της Ιατρικής Σχολής του ΑΠΘ. Σπουδές: Ιατρική και Κοινωνιολογία. Συνεργάτης πολλών περιοδικών και εφημερίδων, μεταξύ των οποίων και η Ελευθεροτυπία (για 15 χρόνια μέχρι τις 4-2-2002). Συντάκτης της Έκθεσης για τα Ναρκωτικά της Ειδικής Επιτροπής του Ιατρικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης (1986) και συγγραφέας 17 βιβλίων με θέμα τη δημόσια υγιεινή, την ψυχιατρική, τα ναρκωτικά, την τρομοκρατία και την ιστορία.

1 Όλα τα στοιχεία του παρόντος προέρχονται από το Κλεάνθης Γρίβας: Κάνναβη: Μαριχουάνα – Χασίς (Ν. Σύνορα, 1993). Αγγλική έκδοση Kleanthis Grivas: Cannabis: Marihuana – Hashish (London, Minerva Press, 1997).

2 J. Jaffe, R.Peterson, R. Hodgson: Ναρκωτικά, Τσιγάρο, Aλκοόλ (Αθήνα, Ψυχογιός, 1981), σ. 79

3 Jaffe, Peterson, Hodgson: Addictions, (1981), σ. 81.

4 Από δω και πέρα, το Αμερικάνικο Υπουργείο Υγείας, Παιδείας και Πρόνοιας θα αναφέρεται ως Υπουργείο Υγείας, για λόγους συντομίας.

5 M. Braude και S. Szara: Pharmacology of Marihuana, Α Monograph of the National Institute on Drug Abuse (Raven Press, N.Y., 1976, τόμοι 2).

6 Advisory on Drug Dependence Report: Cannabis ή «Wootton Report» (1968).

7 R. DuPont: Marihuana, An Issue Comes of Age (στο Braude και Szara, 1976), τ. 1, σ. 4.

8 Commission on Inquiry into Non-Medical Use of Drugs: Interim Report ή LeDain Report, (1970).

9 L. Grinspoon: Marihuana Reconsidered (1977), σ. 3.

10 Απο των R. Brotman και Fr. Suffet, καθηγητών ψυχιατρικής στην Iατρική Σχολή της Νέας Υόρκης που υποστηρίχτηκε από τoυς περισσότερους επιστήμονες που πήραν μέρος στη διάσκεψη ης Ακαδημίας Επιστημών της Ν.Υ.(1971).

11 Department of Health: Marihuana and Health. First Annual Report to the US. Congress (1971)

12 National Commission on Marihuana and Drug Abuse (NDMDA) Marihuana, A Signal of Misunderstanding (1972 & NDMDA: Drug Abuse in America: Problem in Perspective (1973)

13 T. Mikuriya, ed.: Marijuana, Medical Papers (Medi-Comp Press, Oakland, California, 1973)

14 E. Brecher: Licit and Illicit Drugs (1972).

15 S. Rubin και L. Commitas: Canja in Jamaica (1975).

16 P. Satz, J. Fletcher και L. Sutker: «Neurophysiologic, intellectual and personality correlates of chronic marihuana use in native Costa Ricans» (στο New York Academy of Sciences: Chronic Cannabis Use, 1977).

17 C. Stefanis, A. Boulougouris και A. Liakos: «A Clinical and Psychophysiological Effects of Cannabis in Long-term Users» (περιλ. στο Braude και Szara, 1976)

18 S. Rubin, P. Satz, C. Stefanis, ο.π.

19 Γ. Αγιουτάντης, Ιατροδικαστικά Θέματα, 1971. Δ. Βαρώνος, Φαρμακολογία, 1976. Α. Κουτσελίνης, Ιατροδικαστικά Προβλήματα επί της Τοξικομανίας του «Χασίς», Αθήνα, 1971. Γ. Λογαράς, Ψυχοτρόπα και Ψυχοφαρμακολογία, 1971. Μ. Μαρσέλος, Ναρκωτικά, 1986. Α. Δαβαρούκας και Γ. Σουρέτης, Τοξικομανία, 1981. Βλ. Επιλογή βιβλιογραφίας.

20 L. Grinspoon, o.π., σ. 243.

21 N. Zinberg και A. Weil: «A Comparison of Marihuana Users and Non-Users», Nature, 226 (1970), 122.

22 W. Patton: «Drug Dependence: A Socio-Pharmacological Asessment», Advance Sci. Dec.1968, σ. 200-12.

23 L. Grinspoon, o.π., σ. 251.

24 J. Jaffe, ο.π., σ. 77.

25 Α. Κουτσελίνης, ο.π., σ. 75-76.

26 A. Campbell, M. Evans, J. Thomson, M. Williams: «Cerebral Atrophy in Young Cannabis Smokers», Lancet, 2 (1971), 1219-1224.

27 Εκθέσεις Επιτροπών ΗΠΑ και Καναδά, ο.π.

28 L. Grinspoon, ο.π., σ. 387

29 J. Jaffe, ο.π., σ. 76-77. Και Jones R., Human: Effects (of Marijuana), Marijuana Research Findings: 1976, National Institute on Drug Abuse (NIDA), Research Monograph 14 (Washington, DC, U.S. Goverment Printing Office, 1977).

30 J. Jaffe, ο.π., σ. 74.

31 M. Stenchever και M. Allen: «The Effect of Δ-9-tetrahydro-cannabinol in the Chromosomes of Human Lymphocytes», Amer. J. Obstet. Gynecol., 114 (1972), 821.

32 S. Matsuyama: Cytogenic Studies of Marijuana, στο Marijuana and Health Hazards: Methodological Issues in Current Research, (N.Y., Academic Press, 1975).

33 J. Jaffe, ο.π., σ. 75.

34 L. Grinspoon, ο.π., σ. 390.

35 Εκθεση Καναδικής Επιτροπής, σ. 71.

36 Εκθεση Καναδικής Επιτροπής, ο.π., σ. 13 & 104. Και L. Grinspoon, ο.π.

37 S. Rubin, P. Satz, C. Stefanis, ο.π.

38 G. Arnao, ο.π., σ. 105-107.

39 V. Rubin, P. Satz, C. Stefanis, ο.π.

40 MarihuanaandHealth: Eτήσιες αναφορές 1976 και 1979 του Υπουργείου Υγείας, Παιδείας και Πρόνοιας προς το Κογκρέσσο των ΗΠΑ, U.S. Printing Office, Washington, 1977 και 1980 (αντιστοίχως).

41 Ετήσια αναφορά του ΝΙΜΗ στο Αμερικάνικο Κογκρέσσο. Αναφ. από τον G. Arnao, ο.π., σ. 107.

42 Ετήσια αναφορά του Υπουργείου Υγείας, Παιδείας και Πρόνοιας στο Κογκρέσσο των ΗΠΑ, με τίτλο Marijuana and Health (Washington DC, US Goverment Printing Office, 1979). Επίσης, L. Grinspoon, ο.π., και J. Jaffe, ο.π., σ. 78.

43 J. Herer: TheEmperorWearsNoClothes (1992) και «Η ξεχασμένη ιστορία του Χόρτου» (περιοδικό GreenLine, Μάρτιος 1991).

44 Στην Ελλάδα η κάνναβη αποτελούσε βασική γεωργική καλλιέργεια και εξαγώγιμο προϊόν μέχρι το 1932: «Εν Ελλάδι υπήρχαν τω 1928 δέκα εργοστάσια ασχολούμενα ειδικώς με την κλωστοϋφαντουργίαν της καννάβεως η οποία αποτελούσε εξαγωγικό είδος» (Εγκυκλοπαίδεια Πυρσός, λήμμα «κάνναβις», Αθήνα, 1930).

45 Οι σπόροι της κάνναβης αποτελούν ιδεώδη τροφή για πλήθος ήμερων και άγριων πουλιών: «Μόνο το έτος 1937 καταναλώθηκαν στις ΗΠΑ 2 εκατ. τόνοι σπόρων κάνναβης ως τροφή ωδικών πτηνών.»

46 Jaffe, Peterson, Hodgson, Addictions (1981, σ. 79).

47 J. Herer, The Emperor Wears No Clothes (1992) , σ. 7.

48 E. Abel, Marijuana: The first 12,000 Years (1980).

49 Μέχρι το 18ο αιώνα, από την κάνναβη κατασκευάζονταν τα φημισμένα ιρλανδικά υφάσματά και τα περίφημα ιταλικά λινά. Μετά τον 18ο αιώνα, τα παντελόνια Levi’s, τα χειροποίητα βαμβακερά υφάσματα τζιν. Και μέχρι τη μεταπολεμική περίοδο, τα αλεξίπτωτα, τα αντίσκηνα, οι σάκοι και οι σημαίες που χρησιμοποιούσε ο στρατός και η αεροπορία.

50 R. Bonnie και Ch. Whitebread: The Marijuana Conviction, (1974).

51 Jaffe, Peterson, Hodgson: Addictions (1981), σ. 79.

52 L. Grinspoon: Marihuana Reconsidered (1977), σ. 219.

53 L. Grinspoon: Marihuana Reconsidered (1977), σ. 219-220.

54 T. Mikuriya: Marijuana in Medicine, Past, Present and Future (California Medicine, 110 /1969, σ. 34-40).

55 R. Reynolds: “On the Therapeutic Use and Toxic Effects of Cannabis Indica”, 1890 (Lancet, 22.3.1970, σ. 637)

56 G. Arnao: Το Απαγορευμένο Χόρτο (1978), σ. 128.

57 Mέσω της Διεύθυνσης Τροφίμων και Φαρμάκων (Food and Drug Administration, FDA).

58 To Dronabinol (Marinol) καταχωρήθηκε στον Πίνακα ΙΙ των Ελεγχόμενων Ουσιών (χορηγείται με απλή φυλασσόμενη συνταγή). Αρχικά κυριότερη ένδειξή του ήταν οι παρενέργειες της χημειοθεραπείας και στη συνέχεια προστέθηκε και η ανορεξία.

59 T. Mikuriya: “Historical Aspects of Cannabis Sativa in Western Medicine” (New Physician, 1969/904).

60 J. Jaffe: “Cannabinoids / Marihuana” (στο Goodman και Gilman, 1990), σ. 549.

61 Jaffe, Peterson, Hodgson: Addictions (1981), σ. 79-80.

62 Jaffe, Peterson, Hodgson: Addictions (1981), σ. 80.

63 To National Institute on Drug Abuse (NIDA) είναι τμήμα του Νational Institute of Mental Health (NIMH) του Υπουργείου Υγείας των ΗΠΑ.

64 H έρευνα έγινε με πρωτοβουλία του «Centre for the Study of Narcotics and Drug Abuse» (που είναι τμήμα του «National Institute of Mental Health» του Υπουργείου Υγείας των ΗΠΑ) το οποίο σήμερα είναι διοικητικά γνωστό ως «National Institute on Drug Abuse» (NIDA). Τα αποτελέσματά της δημοσιεύτηκαν το 1976 στο συλλογικό έργο Pharmacology of Marihuana, A monograph of the National Institute on Drug Abuse (Raven Press, N. York, 1976), που επιμελήθηκαν από κοινού η κλινική φαρμακολόγος Monique Braude και ο βιοχημικός Stephen Szara, διευθυντικά στελέχη του ερευνητικού τμήματος του ΝΙDΑ.

65. R. Hepler, I. Frank, R. Petrus: “Ocular Effects of Marihuana Smoking” (στo Braude και Szara, 1976, τ. 2ος, σ. 815-824)

66 Στην έρευνα συμμετείχαν εθελοντικά ενήλικες άνδρες ηλικίας 21-29 χρονών κατανεμημένοι σε 4 ομάδες στις οποίες χορηγήθηκε α) φυσική μαριχουάνα με κάπνισμα, β) συνθετική Δ9-THC αναμεμειγμένη με εικονικά υλικά μαριχουάνας για κάπνισμα, γ) συνθετική Δ9-THC από το στόμα και δ) ένα εικονικό φάρμακο από φύλλα μαριχουάνας χωρίς Δ9-THC.

67 Hepler, Frank, Petrus, 1974 (στo Braude και Szara, 1976, τ. 2ος, σ. 815-824).

68 M. Perez-Reyes, D. Wagner, M. Wall, K. Davis: “Intravenous Administration of Cannabinoids and Intraocular Pressure” (στo Braude και Szara, 1976, τ. 2ος, σ. 829-832)

69 Ch. Carroll: Drugs in Modern Society (1993, σ. 346)

70 J. Jaffe: “Cannabinoids / Marihuana” (στο Goodman και Gilman, 1990), σ. 549.

71 G. Winger, F. Hofmann και J. Woods: Α Handbook on Drug and Alcohol Abuse, (1992), σ. 130.

72 L. Grinspoon: “Marihuana” (Scientific American, 221/1969, σ. 17-25)

73 L. Vachon, M. Fitzgerald, N. Soliday: “Single-dose effect of marihuana smoke. Bronchial dynamics and respiratory-center sensitivity in normal subjects” (New England Journal of Medicine, 1973/289:985)

74 L. Vachon, P. Mikus, W. Morrissey, M. Fitzgerald, E. Gaensler: “Bronchial Effect of Marihuana Smoke in Asthma” (στο Braude και Szara, 1976), τ. 2ος, σ. 777-784.

75 D. Tashkin, B. Shapiro, I. Frank: “Acute Effects of Marihuana on Airway Dynamics in Spontaneous and Experimentally Induced Bronchial Asthma” (στο Braude και Szara, 1976), τ. 2ος, σ. 785-801.

76 J. Davis, H. Ramsey: “Antiepileptc Action of Marihuana-Active Substances” (Federation Proceedings, 8/1949), σ. 284-5.

77 T. Mikuriya: “Historical Aspects of Cannabis Sativa in Western Medicine” (New Physician, 1969/904)

78 J. Jaffe: “Cannabinoids / Marihuana” (στο Goodman και Gilman, 1990), σ. 549.

79 Για τις ευφορικές ιδιότητες: Jones και Stone (1971), Weil, Zinberg και Nelson (1968) DHEW (1971). Για τις ορεξιογόνες ιδιότητες: Freedman και Rockmore (1946), Hollister, Richards και Gillespie (1968), DHEW (1971). Για τις αναλγητικές ιδιότητες: DHEW (1971). Για τις αντιεμετικές ιδιότητες: Clarkson B. (1971)

80 Χρησιμοποιήθηκε αληθινό THC και εικονικό φάρμακο (placebo) σε δυο ομάδες ασθενών.

81 Freedman & Rockomre (1948), Hollister (1968), Clark, Hugges & Nakashima (1970), DHEW (1971).

82 W. Regelson, J. Butler, J. Schulz, T. Kirk, L. Peek, M. Green, M. Zalis, (1976): “Δ9-THC as an Effective Antidepressant and Appetite-stimulating Agent in Advanced Cancer Patients” (στο Braude και Szara, 1976), τ. 2ος, σ. 763-776.

83 R. Noyes, S. Bruk, D. Baran, A. Canter: “Analgesic Effects of Δ9-THC” (στo Braude και Szara, 1976), τ. 2ος, σ. 833-836)

84 L. Harris, A. Munson, R. Carchman: “Antitumor properties of Cannabinoids” (στo Braude και Szara, 1976, τ. 2ος, σ. 749-762)

85 A. Singer: «Marihuana: Chemistry, pharmacology and patterns of social use» (Ann. NYAS, 191/1971 σ. 253-261). A. Zimmerman, D. McClean: «Action of Narcotic and hallucinogenic agents on the cell cycle» (στο Drugs and Cell Cycle, N.Y., Academic Press, 1973). J. Levy, A. Munson, L. Harris, W. Dewey: «Effects of Δ8 and Δ9-tetrahydrocannabinol on immune response in mice» (Pharmacologist, 16/1974, σ. 256).

86 C. Lucthenberger (1973): «Effects of marihuana and tobacco smoke on human lung physiology» (Nature, 241/1973, σ. 137-139). R. Kolodny: «Depression of plasma testosterone levels after chronic intensive marihuana use», (New England Journal of Medicine, 290/1974, σ. 872-874). M. Stenchener: «Chromosome breakage in users of marihuana» (Amer. Journal of Obstetrics and Gynaecology, 118/1974, σ. 106-113). J. Jaffe: «Cannabinoids/Marihuana» (στο Goodman και Gilman, 1990), σ. 553.

87 L. Harris, A. Munson, R. Carchman: «Antitumor properties of Cannabinoids».(στo Braude και Szara, 1976), τ. 2ος, σ. 761.

88 L. Grinspoon: Marihuana Reconsidered (1977), σ. 220, 223, 224.

89 S. Allentuck, K. Bowman (1942): «The Psychiatric Aspects of Marihuana Intoxication» (American Journal of Psychiatry, 99/1942, σ. 250).

90 L. Thompson, R. Proctor R.: «Ryrahexyl in the Treatment of Alcoholic and Drug Withdrawal Conditions» (North Carolina Medical Journal, 14/1953, σ. 520-523).

91 D. Musto: The American Disease: Origins of Narcotic Control (1987), σ. 231

92 Ο νόμος Hale Bogg’s Bill (1951) προέβλεπε 5 χρόνια φυλάκισης (αν επρόκειτο για πρώτη καταδίκη) και έως ισόβια (αν επρόκειτο για δεύτερη καταδίκη) για την κατοχή ή τη χρήση οποιασδήποτε παράνομη ουσίας. Και θέσπιζε την ποινή του θανάτου για πώληση ηρωίνης από ενήλικες σε άτομα κάτω των 18 χρονών.

93 Οπως τα Investigation New Drug (IND) που ρυθμίζονται με ειδικά πρωτόκολλα.

94 Εχει συγκροτηθεί ένα «Διεθνές Ιατρικό Κίνημα για τη Μαριχουάνα» με έδρα το San Francisco, για το συντονισμό των προσπαθειών των γιατρών στην κατεύθυνση να γίνει σεβαστό το αίτημα ότι σε ιατρικά θέματα πρέπει «να αποφασίζουν οι γιατροί, όχι οι πολιτικοί.» International Medical Marijuana Movement, San Francisco Headquarters, 3745 Seventeenth Street, San Francisco, CA 94114, USA.

95 M. Pomeroy, J. Fennelly, M. Towers: “Prospective Randomized Double-Blind Trial of Nabilone versus Dronabinol in the Treatment of Cytoxic-Induced Emesis”, (Cancer Chemotherapy and Pharmacology 17/1986, σ. 285-288). M. Manzo: “Dronabinol and Nabilone Ease Cancer Chemotherapy”, (Nursing 18/1988, σ. 81).

96 Το Νabilone καταχωρήθηκε στον πίνακα 2 των Ελεγχόμενων Ουσιών με την αφελή αιτιολογία ότι «προκαλεί υποκειμενικά αποτελέσματα παραπλήσια αυτά της Δ9-THC», παρά το γεγονός ότι οι παρενέργειές του είναι ασήμαντες σε σύγκριση μ’ αυτές των μέχρι τώρα χρησιμοποιούμενων φαρμάκων. Κι αυτό επειδή έπρεπε να «αποτραπεί» το κοινό από τη χρήση του για μη-ιατρικούς λόγους.

97 Θεραπευτικό μέσο που εξοβελίστηκε από το ιατρικό οπλοστάσιο για περισσότερο από μισό αιώνα, λόγω της κυριαρχίας του κατασταλτικού παραλογισμού.

98 US Department of Health and Welfare (DHEW), National Institutte of Mental Health (NIMH): Marihuana and Health. Annual Report to the US Congress, 1972. (Το NIMH είναι τμήμα του Υπουργείου Υγέίας των ΗΠΑ).

99 H Mellon Bank του Pittsburgh ήταν μια από τις έξι μεγαλύτερες τράπεζες των ΗΠΑ το 1937.

100 J. Golby, DuPontDynasties (Lyle Stewart, 1984). Η αυτοκρατορία DuPont δημιουργήθηκε από την ομώνυμη οικογένεια των «ληστοβαρόνων»(έτσι ονομάζονται στις ΗΠΑ όσοι αναδείχτηκαν σε παράγοντες οικονομικής ισχύος εκμεταλλευόμενοι τις ανάγκες που δημιουργήθηκαν κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο). Το 1902 η DuPont έλεγχε τα δύο τρίτα της εθνικής παραγωγής εκρηκτικών υλών και το 40% του εφοδιασμού των Ενόπλων Δυνάμεων.

101 Η απαγόρευση της κάνναβης το 1937 είχε προδιαγραφεί σ’ ένα μεγάλο βαθμό μεταξύ 1926-1936 όταν ο Wallace Carothers, κορυφαίος χημικός των εργαστηρίων της DuPont πέτυχε να συνθέσει το νάιλον με υλικά πετροχημικής προέλευσης.

102 L. DuPont (στο Popular Mechanics, June 1938), σ. 805.

103 Hearst Paper Manufacturing Division.

104 D. Musto «Opium, Cocaine and Marijuana in American History» (1991), σ. 36.

105 US Department of Agriculture, Hemp for Victory (1942). Το φιλμ διατίθεται σήμερα σε βιντεοκασέτα από την HEMP (Help End Marijuana Prohibition, 5632 Van Nuys Blvd., Suite 210, Van Nuys, CA 91401, USA) στην τιμή των 20 δολαρίων.

106 US Department of Agriculture, Ag. Extension Leaflet 25, Μάρτιος 1943.

107 John Stuart Mill: On Liberty (1859). Ελληνική έκδοση: Περί Ελευθερίας (Επίκουρος, 1983), σ. 32.