ΑΝΘΡΩΠΟΦΥΛΑΚΕΣ

Ενα βιβλιο του Περικλη Κοροβετση
                                       Σου κανει τα νευρα κουρελια
                                                      ΑΝΘΡΩΠΟΦΥΛΑΚΕΣ

ΤΖΙΝΤΟΥ ΚΡΙΣΝΑΜΟΥΡΤΙ

Οι πεποιθήσεις σας δεν είναι αποτέλεσμα της δικής σας κατανόησης, απλώς επαναλαμβάνετε ό,τι έχετε πάρει από διάφορες αυθεντίες· μαζεύετε διάφορα αποφθέγματα, στρέφετε τη μια αυθεντία εναντίον της άλλης, το παλιό εναντίον του καινούργιου. Δεν έχω τίποτα να πω γι’ αυτό. Αν όμως αντιμετωπίζετε τη ζωή από μια σκοπιά που δεν είναι παραμορφωμένη ή ακρωτηριασμένη από την εξουσία, που δεν στηρίζεται στις γνώσεις των άλλων αλλά στις γνώσεις που πηγάζουν από τα δικά σας βάσανα, από τις δικές σας σκέψεις, από τη δική σας παιδεία, από τη δική σας κατανόηση, τη δική σας αγάπη, τότε θα καταλάβετε τι εννοώ όταν λέω: «car la meditation du Coeur est l’entendement…». «Διότι το να ακούς είναι ο διαλογισμός της Καρδιάς…»

 Προσωπικά, κι ελπίζω να καταλάβετε αυτό που λέω τώρα, δεν πιστεύω σε κάτι και δεν ανήκω σε καμία παράδοση. Είχα από πάντα αυτή τη στάση απέναντι στη ζωή. Καθώς είναι γεγονός ότι η ζωή ποικίλλει από μέρα σε μέρα, όχι μόνο οι θρησκείες και οι παραδόσεις μου είναι άχρηστες, αλλά αν αφηνόμουν να αιχμαλωτιστώ από αυτές θα με εμπόδιζαν να κατανοήσω τη ζωή…

Μπορείτε να φτάσετε στην απελευθέρωση αδιάφορο πού βρισκόσαστε ή τι συνθήκες σας περιβάλλουν, αλλά αυτό σημαίνει ότι πρέπει να έχετε τη δύναμη της ευφυΐας. Επειδή, σε τελευταία ανάλυση, ευφυΐα είναι η ικανότητα να απελευθερώνεται κανείς από τις καταστάσεις στις οποίες έχει εμπλακεί, η ικανότητα να ελευθερώνεται από το φαύλο κύκλο…

 Ίσως μου πείτε: «Δεν έχω αυτού του είδους το σθένος». Αυτή ακριβώς είναι κι η άποψή μου. Προκειμένου, τώρα, να ανακαλύψετε το ίδιο σας το σθένος, τη δύναμη που βρίσκεται μέσα σας, πρέπει να είστε έτοιμοι και πρόθυμοι να πιαστείτε στα χέρια με όλων των ειδών τις εμπειρίες. Και αυτό ακριβώς είναι εκείνο που αρνείστε να κάνετε!»

"Η γυναικεία σκλαβιά"

"Η γυναικεία σκλαβιά" της Voltairine De Clayre

Κοιτάξτε πώς μεγαλώνουν τα παιδιά σας. Μαθημένα από τα πρώτα τους χρόνια να χαλιναγωγούν τη φυσική τους αγάπη, περιορισμένα σε κάθε στιγμή! Τα καταραμένα σας ψέματα κηλιδώνουν ακόμη και το φιλί ενός παιδιού. Τα μικρά κορίτσια δεν πρέπει να είναι αγοροκόριτσα, ξυπόλυτα, να σκαρφαλώνουν στα δέντρα, να κολυμπούν, δεν πρέπει να κάνουν τίποτα απ’ αυτά που επιθυμούν, επειδή ο καθωσπρεπισμός τα θεωρεί «ανάρμοστα». Τα μικρά αγόρια χλευάζονται ως θηλυπρεπή, αν θελήσουν να παίξουν με υφάσματα ή με κούκλες. Και όταν μεγαλώσουν: «Α! Οι άντρες δε νοιάζονται για το σπίτι και τα παιδιά, όσο οι γυναίκες!» Πώς να νοιαστούν, αφού η επισταμένη προσπάθεια σ’ όλη σας τη ζωή συνέτριψε αυτό το κομμάτι της φύσης τους.

«Οι γυναίκες δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα όπως οι άντρες». Εκπαιδεύστε οποιοδήποτε ζώο ή φυτό, όπως εκπαιδεύετε τα κορίτσια σας, και θα δείτε τα ίδια αποτελέσματα. Μπορείτε τώρα να μου πείτε για ποιο λόγο να υπάρχουν περιορισμοί φύλου στα αθλητικά σπορ; Για ποιο λόγο να μη χρησιμοποιεί όπως θέλει τα μέλη του σώματός του, οποιοδήποτε παιδί;… Τώρα η θεραπεία. Αυτή βρίσκεται σε μία λέξη, τη μόνη λέξη που έφερε ποτέ δικαιοσύνη – ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ! Μόνο αιώνες ελευθερίας θα πετύχουν την αποικοδόμηση και εξασθένηση αυτών των μολυσματικών ιδεών. Η ελευθερία ήταν αυτή που σταμάτησε τα ποτάμια αίματος των θρησκευτικών καταδιώξεων! Δε θεραπεύεται η σκλαβιά με κανένα άλλο υποκατάστατο. Μην λέτε «έτσι πρέπει να ερωτεύεται το ανθρώπινο είδος». Αφήστε το είδος ελεύθερο."

ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Tο παρακάτω κείμενο του Ηλία Πετρόπουλου γράφτηκε στο Παρίσι στις 9-12-1988 και δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στη συλλογή του «Ἡ Μυθολογία τοῦ Βερολίνου». Κυκλοφόρησε το 1991 από τις εκδόσεις «Νεφέλη». Ακολουθεί το πρωτότυπο (πολυτονικό) κείμενο που παραμένει επίκαιρο όσο ποτέ.

Τόν Άύγουστο τοῦ 1989 ὁ δημοσιογράφος Πολυδεύκυς Παπαδόπουλος παρουσίασε στήν ἐφημερίδα Τά Νέα μιαν ἔρευνα (σε συνέχειες), ὅπου ἁρκετοί ἐπιστήμονες, λογοτέχνες καί καλλιτέχνες απάντησαν στό ἐρώτημα:

Μέ δεδομένη πλέον τή μεγαλύτερη κοινωνικοπολιτική σύγκλιση τῶν χωρῶν τῆς Εὐρωπαϊκής Κοινότητας το 92, ἀλλά καί γενικότερα τῆς Εὐρώπης, κατά τή γνώμη σας ποιός ρόλος ἑπιφυλάσεται στό ἑξής γιά τό ἑλληνικό πολιτισμικό-πολιτιστικό μοντέλο; Ποιά εἶναι ἡ ἀνάπτυξη, ἤ, ἡ κρίση τοῦ ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ, τά μεγαλύτερα πλεονεκτήματα, ἤ μειονεκτήματα, στή νέα του συνάντηση μέ τήν Εὐρώπη;

Σχεδόν ὅλοι οἱ ἀπαντήσαντες μίλησαν θετικά (ἤ με ἐνθουσιασμό) γιά τήν ἀναμενόμενη ἔνταξη τῆς Ἑλλάδας στήν Ἑνωμένη Εὐρώπη. Ὅσο γιά μένα, ἔστειλα τήν παρακάτω ἀρνητικήν ἀπάντηση:

Πρίν ἕναν αἰώνα ὁ δαιμόνιος Λασκαράτος είπε «ἐμεῖς οἱ ἀνατολίτες ἀντιγράφουμε τους πολιτικούς θεσμούς ἀπό τούς Κώδικας τῶν Εὐρωπαίων, καθώς ἀντιγράφουμε καί τές μόδες ἀπό τά φιγουρίνια τους». Ὅταν ἐσπούδαζα νομικά ἄκουγα μέ προσοχή τόν καθηγητή Νίκόλαο Πανταζόπουλο νά ἀναπτύσσει παρόμοιες ἀπόψεις γιά τό στραπατσάρισμα πού ὑπέστη το ἐθιμικό μας δίκαιο ἀπό τούς ξενόφερτους κώδικες. Ὁ Καραμανλής ὑπήρξεν ὁ ἀγροῖκος πρωτεργάτης τῆς τουριστικής ἀξιοποίησης τῆς χώρας μας, πού τελικῶς μετέβαλε τήν Ἑλλάδα σέ εὐρωπαϊκό ἀποχωρητήριο. Σήμερα ξεπέφτει, γιατί οἱ νέοι τουριστικοί πόλοι εἶναι ἡ Ἀνδαλουσία καί ἡ Τουρκία. Νομίζω ὅτι, δέν απέχουμε πολύ ἀπό τήν ἐποχή ὅπου η Τουρκία θά ἔχει ἐτησίως ἕνα ἑκατομμύριο ΕΛΛΗΝΕΣ τουρίστες

Ὁ τουρισμός εἶναι ἔνας πολύ μικρός κίνδυνος ἐν σχέσει μέ τήν προετοιμαζόμενη εὐρωπαϊκή ΕΙΣΒΟΛΗ. Ἐξακολουθῶ νά πιστεύω πώς η Ἑλλαδίτσα δέν ἕχει κανένα συμφέρον νά ἐντάσσεται στά διάφορα εὐρωπαϊκά γκρούπ: ΝΑΤΟ, Κοινή Ἀγορά, Εὐρωπαϊκό Κοινοβούλιο καί τά τοιαῦτα. Ἡ Ἑλλάδα εἷναι, ἐκ φύσεως, μιά ἐξαιρετικῶς πλούσια χώρα, μά τήν ρημάξανε οἱ κάτοικοί της. Ὅποιος ξένος πεῖ τήν αλήθια χαρακτηρίζεται, αὐτομάτως, ΑΝΘΕΛΛΗΝ. Συνεχῶς παραπονιούμαστε: «στήν Ἑλλάδα δέν βλέπεις τίποτα ἄλλο παρά πέτρες». Ἀγνοῶ ἄν μ΄αὐτό τό παράπονο ἑννοοῦμε τά ἀρχαῖα μάρμαρα ἤ τίς κοτρῶνες τῶν βουνῶν μας. Πάσχοντας ἀπό ἀγιάτρευτο ἐθνικιστικό δαλτονισμό, βλέπουμε πεντακάθαρα τήν φυλετική πανσπερμία τῆς Γιουγκοσλαβίας καί τούς κούρδους τῆς Τουρκίας, ἀλλά ἀρνιόμαστε κάποιαν ἰδιαιτερότητα στούς ἀρβανιτάδες μας καί στούς σλαβομακεδόνες. Ἡ στραβομάρα καλλιεργεῖται στά σχολεῖα μας. Κι ἔτσι εἶναι ἀδύνατον νά νιώσουμε τά καλά και τά κακά τῆς Ευρώπης.

Κατ’ ἀρχήν, τίποτα δέν μποροῦμε νά προφητέψουμε γιά τό μέλλον μας εἴτε μποῦμε στά εὐρωπαϊκά κόλπα, εἴτε μείνουμε ἀπ’ ἔξω. Ὁ ἐλληνικός λαός, μέ μιάν ἔνταση σχιζοφρενική, ἀναζητεῖ ἐντός ἐκτός τῆς χώρας μιά λύση. Γιαυτό ἁρπαζόμαστε, ἐξ ἐνστίκτου, ἀπό τίς ξεπερασμένες ἑλληνικές ἐκφράσεις: ἀπό τόν ΝΕΚΡΟ Καραγκιόζη, ἀπό τά ΨΟΦΙΑ ρεμπέτικα κι ἀπό τήν ΒΡΙΚΟΛΑΚΙΑΣΜΕΝΗ Ὀρθοδοξία. Καί γιαυτό εἴμασταν μαγεμένοι ἀπό τίς δημαγωγίες τοῦ Ἀντρέα καί τοῦ Πάγκαλου. Εἶναι μάταιο το ν’ ἀναζητοῦμε διαρκῶς κάποιο ξένο μοντέλο. Ἄλλωστε, οἱ μποῦρδες τύπου ἑλληνικό φιλότιμο, ἑλληνικό δαιμόνιο, ἑλληνική φιλοξενία κτλ. δεν πείθουν πια κανέναν. Ἡ περίφημη ἑλληνική Διασπορά ἀποτελεί ἕναν μύθο, ἀνανεούμενο ἀπό τά ἀλλεπάλληλα κύματα τῶν μεταναστῶν. Τά παιδιά τῶν ὅποιων μεταναστῶν ΔΕΝ εἶναι ἑλληνόπουλα. Ἡ ἑλληνική Διασπορά θά ἔπρεπε νά λάβει πολλά μαθήματα ἐθνικῆς ΑΝΤΟΧΗΣ ἀπό κάποιες ἄλλες ἀντιστεκόμενες Διασπορές: τούς γύφτους, τούς ἀρμένηδες, τούς ἐβραίους, τούς κινέζους. Θέλουμε νά χωθοῦμε στήν ἀγκαλια τῆς Εὐρώπης, ἐνῶ δέν διαθέτουμε ΤΙΠΟΤΕ γιά ἐξαγωγή. Μιλάμε πολύ γιά τό νέφος, που μᾶς τύφλωσε τόσο ὥστε νά μήν διακρίνουμε τίς ἀμερικάνικες βάσεις. Λατρεύουμε τήν γλώσσα μας, μά τά ἑλληνικά στό ἐξωτερικό εἶναι ἄχρηστα. Εἶναι αὐτονόητο ὅτι, ἡ ενσωμάτωση τῆς Ἑλλάδας στήν Εὐρώπη ὑποδηλώνει τήν εξαφάνιση τῶν (ὄσων ἀπομένουν) ἑλληνικῶν ἀρετών και, συγχρόνως, τήν υἱοθεσία ὅλων τῶν κακῶν ἕξεων τῶν εὐρωπαίων. Οἱ ἐφημερίδες μας γράφουν συχνά-πυκνά γιά τους τοξικομανεῖς των Ἐξαχρείων, ἀλλά δέν βγάζουν ἄχνα μήτε γιά τίς ἑλληνίδες πού φουμάρουν σάν τσιμινιέρες, μήτε γιά το κύμα τοῦ νεο-αλκοολισμοῦ πού μαστίζει τή χώρα μας. Ο ἀμερικανικός τρόπος ζωῆς γκρέμισε ἕνα μεγάλο μέρος τῆς, ἄς πούμε, ἑλληνικότητάς μας. Καί, τώρα, ὁ εὐρωπαϊκός (δηλαδή, ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΣ) τρόπος ζωῆς μᾶς ἀπειλεῖ μέ καθολική καταστροφή. Μοῦ εἶναι πολύ ὀδυνηρό τό νά πιστέψω πώς ὅλοι μας θά καταντήσουμε γκαρσόνια τουριστικών ρεστοράν

Η.Π

Παρίσι, 9-12-1988

Krishnamurti: Η αλλαγή πρέπει να ξεκινήσει από μέσα μας

«Ερώτηση: Η αγριότητα και η βιαιότητα στον κόσμο δεν μπορούν να σταματήσουν από τη δική μου ατομική προσπάθεια. Οπότε, δεν θα χρειαστεί άπειρος χρόνος για ν’ αλλάξει ο καθένας από μας;

Κρισναμούρτι: Ο άλλος είστε εσείς. Η ερώτηση αυτή βγαίνει από την επιθυμία να αποφύγετε τη δική σας άμεση αλλαγή, έτσι δεν είναι;Στη πραγματικότητα λέτε: «Ποιο το όφελος μιας δικής μου αλλαγής αν όλοι οι άλλοι δεν αλλάξουν;»Πρέπει κανείς να ξεκινήσει από κοντά για να μπορέσει να πάει μακριά. Αλλά εσείς δεν θέλετε να αλλάξετε, θέλετε να συνεχίζονται τα πράγματα όπως είναι, ειδικά αν έχετε φτάσει σε κάποια κοινωνική κορυφή, και έτσι καταλήγετε να διαπιστώνετε ότι χρειάζεται άπειρος χρόνος για τη μεταμόρφωση του κόσμου μέσα από τη μεταμόρφωση του καθενός χωριστά.

Ο κόσμος είστε εσείς, εσείς είστε το πρόβλημα, το πρόβλημα δεν είναι διαφορετικό από σας, ο κόσμος είναι ο δικός σας αντικατοπτρισμός.
Ο κόσμος δεν μπορεί να αλλάξει αν δεν αλλάξετε εσείς.»

«Όταν γίνεται μια ριζική αλλαγή σε ένα ανθρώπινο ον, σε σένα, τότε φέρεις αβίαστα και μια ριζική αλλαγή στη δομή της κοινωνίας. Και αυτή η αλλαγή δεν θα πρέπει να ξεκινήσει απέξω, αλλά από μέσα μας.»

«Επειδή η κρίση είναι χωρίς προηγούμενο, πρέπει να υπάρξει και μια δράση χωρίς προηγούμενο, πράγμα που σημαίνει ότι η αναγέννηση κάθε ανθρώπου πρέπει να γίνει στη στιγμή, να μην είναι αποτέλεσμα κάποιου χρονικού διαστήματος.
Πρέπει να συμβεί τώρα, όχι αύριο- γιατί το αύριο είναι μια διαδικασία αποσύνθεσης.
Αν σκέφτομαι να αλλάξω τον εαυτό μου αύριο, προκαλώ τη σύγχυση, εξακολουθώ να βρίσκομαι στο πεδίο της καταστροφής.
Είναι δυνατό να μεταμορφωθεί κανείς εντελώς στη στιγμή τώρα;
Προσωπικά λέω ότι είναι.»

Τα παραπάνω αποσπάσματα βρίσκονται στο βιβλίο: ΚΡΙΣΝΑΜΟΥΡΤΙ «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΜΑΣ ΣΕ ΚΡΙΣΗ»

Read more: http://enallaktikidrasi.com/2015/01/krishnamurti-i-allagi-prepei-na-ksekinisei-apo-mesa-mas/#ixzz3PUxzp2go

Ο Τσάρλς Μπουκόφσκι για την μοναξιά

Ποτέ δεν υπήρξα μόνος. Ήμουν σ’ένα δωμάτιο. Έφτασα στα πρόθυρα της αυτοκτονίας. Υπήρξα καταθλιπτικός. Αισθάνθηκα κατά καιρούς φριχτά- φριχτά για τα πάντα -, όμως ποτέ δεν ένιωσα ότι κάποιο άλλο πρόσωπο θα μπορούσε μπαίνοντας στο δωμάτιο να γιατρέψει τις αναποδιές μου…Ή ένα πλήθος ανθρώπων θα μπορούσε να μπει στο δωμάτιο και να κάνει το ίδιο. Με άλλα λόγια, η μοναξιά είναι κάτι που ποτέ δεν μ’ενόχλησε κι ούτε με απασχόλησε ως ζήτημα, αφού ανέκαθεν είχα αυτήν την τρομερή επιθυμία για απομόνωση.

Υπήρξαν στιγμές που βρισκόμουν σε κάποιο πάρτι σ’ένα στάδιο γεμάτο ανθρώπους που ζητωκραύγαζαν για κάτι, κι εγώ, μέσα σε τόσο κόσμο, ένιωθα την μοναξιά. Αντιγράφω τον Ίψεν:” Οι δυνατότεροι άντρες είναι και οι πιο μοναχικοί…”. Ποτέ δεν σκέφτηκα: “Λοιπόν, μια όμορφη ξανθιά θα έρθει εδώ, θα μου κάνει ένα καλό γαμήσι, θα μου χαϊδέψει λίγο τ’αρχίδια μου και θα αισθανθώ καλά…” Όχι αυτό δεν βοηθάει…
Ξέρεις έρχεται το βράδυ της Παρασκευής και τα πλήθη ξεχύνονται στους δρόμους και στα μπαρ. “Είναι Παρασκευή βράδυ, τι θα κάνεις απόψε; Απλώς θα μείνεις μέσα;” Λοιπόν, ναι. Γιατί δεν υπάρχει τίποτα εκεί έξω. Είναι μια ηλιθιότητα. Ηλίθιοι άνθρωποι, συναναστρέφονται με ηλίθιους ανθρώπους. Άφησε τους να ηλιθιοποιούνται μόνοι τους. Ποτέ δεν αγχώθηκα μ’αυτό το ζήτημα. Να τρέχω έξω μες στη νύχτα. Κρυβόμουν σε μπαρ, γιατί δεν ήθελα να κρύβομαι σε εργοστάσια. Αυτό είναι όλο. Συγγνώμη για τα εκατομμύρια ανθρώπων, όμως ποτέ δεν υπήρξα μόνος. Μου αρέσει ο εαυτός μου. Είναι ο καλύτερος δυνατός τρόπος διασκέδασης που έχω. Ας πιούμε περισσότερο κρασί.

Η αλληγορία της άμαξας - Χόρχε Μπουκάι

 Από το βιβλίο "Ο Δρόμος της Αυτοεξάρτησης"  - Χόρχε Μπουκάι

ΕΝΑ ΠΡΩΙΝΟ ΤΟΥ ΟΚΤΩΒΡΗ, ακούω στο τηλέφωνο μια γνώριμη φωνή να μου λέει: «Βγες έξω στο δρόμο, υπάρχει ένα δώρο για σένα». Καταχαρούμενος, βγαίνω έξω και βλέπω το δώρο μου. Μια πανέμορφη άμαξα μπροστά στην πόρτα μου, από λουστραρισμένο ξύλο καρυδιάς, με μπρούντζινα χερούλια και φανάρια από λευκή πορσελάνη. Όλα εξαιρετικής ποιότητας, πολύ κομψά, πολύ «chic».

Ανοίγω την πορτούλα και μπαίνω στην άμαξα. Το μεγάλο ημικυκλικό κάθισμα με επένδυση από μπορντό βελούδο και τα κουρτινάκια από λευκή δαντέλα, δίνουν στην καμπίνα μια νότα βασιλικής μεγαλοπρέπειας. Έχω την αίσθηση —αντιλαμβάνομαι απ’ αυτά που βλέπω—, ότι σχεδιάστηκε αποκλειστικά για μένα. Έχει υπολογιστεί η απόσταση για τα πόδια, το μέγεθος του καθίσματος, το ύψος της οροφής... Όλα είναι πάρα πολύ άνετα κι έχει χώρο μόνο για μένα. Από τα παράθυρα βλέπω «το τοπίο»: δεξιά το σπίτι μου, αριστερά το σπίτι του γείτονά μου...  Μουρμουρίζω: «Απίθανο δώρο! Αχ, τι ωραία!...» και κάθομαι λίγο να απολαύσω αυτήν την ωραία αίσθηση.

Στο λεπτό, αρχίζω να βαριέμαι. Η θέα από το παράθυρο είναι πάντα η ίδια. Αναρωτιέμαι: «Πόσον καιρό μπορεί κανείς να βλέπει τα ίδια πράγματα;» Και καταλήγω ότι το δώρο που μου έκαναν είναι τελείως άχρηστο.

Ενώ εκφράζω το παράπονό μου μεγαλοφώνως, περνάει ο γείτονάς μου και μου λέει, σαν να διαβάζει τη σκέψη μου: 

«Δε νομίζεις ότι κάτι λείπει απ’ αυτήν την άμαξα;» Με απορία (τι να λείπει άραγε;) κοιτάζω τα χαλιά και την ταπετσαρία. 

«Λείπουν τα άλογα» μου λέει πριν προλάβω να τον ρωτήσω. Γι’ αυτό βλέπω όλο τα ίδια —σκέφτομαι—, γι’ αυτό νιώθω να βαριέμαι... 

«Καλά λες» απαντάω. 

Οπότε, πάω στο στάβλο του σταθμού, ζεύω στην άμαξα δύο άλογα κι ανεβαίνω πάλι επάνω. Από μέσα, φωνάζω: 

«Ίααα!»   Και ξεκινάμε... Η θέα τώρα είναι υπέροχη, καταπληκτική, το τοπίο που αλλάζει είναι μια διαρκής έκπληξη.

Ωστόσο, σε λίγο νιώθω την άμαξα να τραντάζεται και βλέπω ένα ράγισμα στο πλάι. Φταίνε τα άλογα, που με πάνε από κακοτράχαλους δρόμους. Πέφτουν σε λακκούβες, σκαρφαλώνουν ανηφοριές, με οδηγούν σε γειτονιές περίεργες κι επικίνδυνες. Αντιλαμβάνομαι ότι εγώ δεν έχω κανέναν έλεγχο. Τα άλογα με πάνε όπου θέλουν. Στην αρχή ήταν ωραία, τώρα όμως αισθάνομαι ότι το πράγμα έχει γίνει πολύ επικίνδυνο. Αρχίζω να φοβάμαι, αλλά ούτε αυτό μου προσφέρει κάτι. Εκείνη τη στιγμή, περνάει από δίπλα μου ο γείτονας με το αυτοκίνητό του.  

Του βάζω τις φωνές: 

«Ανάθεμά σε! Τι μου ‘κανες!»

Κι εκείνος μου φωνάζει:  

«Χρειάζεσαι αμαξά!»  

«Άαα!» κάνω εγώ. 

Με μεγάλη δυσκολία, με τη βοήθεια του γείτονα, συγκρατώ τα άλογα και αποφασίζω να προσλάβω αμαξά. Λίγες μέρες μετά, αναλαμβάνει καθήκοντα. Ένας άνθρωπος πολύ τυπικός, προσεκτικός, με σοβαρή όψη, που φαίνεται να ξέρει καλά τη δουλειά του. Τώρα, μάλιστα. Είμαι έτοιμος να απολαύσω πραγματικά το δώρο μου. Ανεβαίνω στην άμαξα, τακτοποιούμαι στην καμπίνα, βγάζω το κεφάλι και λέω στον αμαξά πού θέλω να πάω. Αυτός οδηγεί, αυτός ελέγχει την κατάσταση, αυτός αποφασίζει για τη σωστή ταχύτητα και επιλέγει την καλύτερη διαδρομή.

Εγώ... Εγώ, απλώς, απολαμβάνω το ταξίδι. 

..............................

Αυτή η μικρή αλληγορία θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε την ολιστική αντίληψη για τον άνθρωπο. Όταν ήρθαμε στον κόσμο, βγήκαμε από το "σπίτι" μας και βρήκαμε μπροστά μας ένα δώρο; το σώμα μας. Μια άμαξα που σχεδιάστηκε ειδικά για τον καθένα από μας. Ένα όχημα ικανό να προσαρμόζεται στις αλλαγές που φέρνει ο χρόνος, αλλά και να παραμένει απαράλλαχτο σε όλη τη διάρκεια του ταξιδιού.

Λίγο μετά τη γέννηση, το σώμα μας κατέγραψε μια επιθυμία, μια ανάγκη, μια ενστικτώδη απαίτηση, και κινήθηκε. Η άμαξα αυτή —το σώμα—, δεν θα είχε καμία χρησιμότητα χωρίς άλογα. Τα άλογα είναι οι επιθυμίες, οι ανάγκες, οι ενορμήσεις και τα συναισθήματα.

Για ένα διάστημα, όλα πάνε καλά. Κάποια στιγμή, όμως, συνειδητοποιούμε πως οι επιθυμίες αυτές μας οδηγούν σε δρόμους κάπως τολμηρούς — και καμιά φορά επικίνδυνους. Χρειάζεται, λοιπόν, να βάλουμε φρένο στις επιθυμίες μας.

Τότε εμφανίζεται ο ρόλος του αμαξά: το μυαλό, η διάνοιά μας, η ικανότητά μας για λογική σκέψη. Ο αμαξάς θα διαχειριστεί όσο καλύτερα γίνεται το πέρασμά μας από αυτή τη ζωή. Πρέπει να ξέρουμε ότι ο καθένας από μας είναι, τουλάχιστον, οι τρεις αυτές προσωπικότητες που συνεργάζονται...

Εσύ είσαι, αναγνώστη, η άμαξα, εσύ τα άλογα κι ο αμαξάς σε όλη τη διάρκεια της διαδρομής, που είναι η ίδια σου η ζωή. Εσύ θα φροντίσεις να υπάρχει αρμονία ανάμεσα σ’ αυτά τα τρία μέρη και να μην παραμελήσεις κανέναν από αυτούς τους τρεις πρωταγωνιστές.

Μην αφήσεις το κορμί σου να το παρασύρουν μόνο οι ορμές, τα συναισθήματα ή τα πάθη σου. Θα είναι φοβερά επικίνδυνο και μπορεί να αποβεί εις βάρος σου. Μ’ άλλα λόγια, χρειάζεσαι το μυαλό για να βάλεις κάποια τάξη στη ζωή σου.

Ο αμαξάς χρειάζεται για να καθορίζει τον δρόμο, την πορεία. Τα άλογα είναι, όμως, αυτά που πραγματικά οδηγούν την άμαξα. Μην επιτρέψεις στον αμαξά να τα παραμελεί. Έχουν ανάγκη από τροφή και προστασία, γιατί... τι θα έκανες χωρίς άλογα; Τι θα ήσουν αν είχες μόνο σώμα και μυαλό; Πώς θα ήταν η ζωή σου αν δεν είχες καμία επιθυμία; Θα ζούσες όπως αυτοί που περνάνε από τον κόσμο χωρίς να έχουν επαφή με τα συναισθήματά τους, αφήνοντας μόνο το μυαλό τους να οδηγεί την άμαξα.

Φυσικά, ούτε την άμαξα μπορείς να παραμελήσεις, γιατί πρέπει να κρατήσει για όλο το ταξίδι. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να την επισκευάζεις, να τη φροντίζεις, να τη λουστράρεις, να κάνεις δηλαδή ό,τι απαιτείται για τη συντήρησή της. Αν δεν την προσέχει κανείς, η άμαξα χαλάει, κι άμα χαλάσει η άμαξα, τελειώνει το ταξίδι.

Όταν λοιπόν είμαι σε θέση να τα ενσωματώσω όλα αυτά, όταν ξέρω ότι είμαι το σώμα μου, ο πονοκέφαλος και η πείνα μου, το κέφι, οι επιθυμίες και τα ένστικτά μου... ότι είμαι ακόμη οι στοχασμοί, ο νους που σκέφτεται και οι εμπειρίες μου... τότε είμαι έτοιμος να πορευτώ, με τα κατάλληλα εφόδια, τον δρόμο που σήμερα επιλέγω για μένα.

Ο Βασίλης Ραφαηλίδης, ο μαρξισμός και η ουτοπία

Γράφει ο Θανάσης Μπαντές

Το να μιλάμε για το Βασίλη το Ραφαηλίδη και να λέμε ότι είναι ιδιόμορφη περίπτωση κι ότι σπάει όλα τα καλούπια κι ότι ακολουθεί το δικό του δρόμο κτλ κτλ είναι απολύτως περιττό. Τα γραπτά του μιλάνε από μόνα τους. Και δεν είναι μόνο η γλώσσα ή η άκρατη ειρωνεία που καταδεικνύουν ένα ύφος μοναδικό. Είναι ο ίδιος ο τρόπος της ιστορικής αναζήτησης – αναφερόμαστε

περισσότερο στο Ραφαηλίδη ως ιστορικό – που στηρίζεται (σχεδόν εξολοκλήρου) στην υποκειμενική τοποθέτηση, χωρίς όμως να παραποιούνται στο ελάχιστο τα γεγονότα. Γιατί ο Ραφαηλίδης δεν είναι καταγραφέας της ιστορίας, είναι ερμηνευτής. Είναι δηλαδή ο άνθρωπος που κατανοεί εκ των προτέρων το αδύνατο της αποστασιοποίησης και παραιτείται. Τα πράγματα στο Ραφαηλίδη είναι δεδομένα εκ των προτέρων. Δεν ασχολούμαστε με την ιστορία, ασχολούμαστε με την απόδοση της ιστορίας. Η μετατροπή της ιστορίας σε υπόθεση προσωπική είναι η μάχη της διανόησης που οφείλει να λειτουργεί κριτικά απέναντι σε όλα τα ερεθίσματα. Η υιοθέτηση του συγκεκριμένου καυστικού ύφους είναι η άρνηση κάθε σοβαροφάνειας. Γιατί ο Ραφαηλίδης δεν ενδιαφέρεται να χτίσει το βάθρο απ’ όπου θα μιλήσει. Είναι ο άνθρωπος που κάθεται δίπλα μας στην ταβέρνα. Γι’ αυτό δεν καταφεύγει σε μεθόδους επιστημονικές. Γιατί ο συνδαιτυμόνας δεν χρειάζεται πιστοποιημένες μεθοδεύσεις. Γι’ αυτό στον Ραφαηλίδη δεν υπάρχουν ούτε παραπομπές, ούτε ιστορικές μαρτυρίες. Ακόμη και η βιβλιογραφία που παραθέτει είναι απολύτως ενδεικτική και λειτουργεί περισσότερο ως αναγνωστική πρόταση παρά ως ιστορική πηγή.  Όμως, αν και  μέσα σ’ αυτό το εντελώς ανεπίσημο πλαίσιο, δεν υποπίπτει ποτέ σε ατοπήματα. Με το Ραφαηλίδη μπορεί να διαφωνούμε σε πολλά ως προς την ερμηνεία, όμως ποτέ ως προς τα γεγονότα. Υπό αυτές τις συνθήκες πλέκονται οι γνωστές ραφαηλιδικές ισορροπίες, που συνοψίζονται στην επιλογή του αστείου που κρύβει τις μεγαλύτερες αλήθειες. Το βιβλίο «Η Μεγάλη Περιπέτεια του Μαρξισμού» είναι απολύτως ενδεικτικό.

Κατά το Ραφαηλίδη ο μαρξισμός ξεκινά πολύ πριν από τον Μαρξ, αφού σε τελική ανάλυση ο μαρξισμός δεν είναι παρά το όραμα της ιδανικής συνύπαρξης ή αλλιώς η προοπτική της ιδεατής κοινωνικής οργάνωσης που θέτει ως βάση την ισότητα που κατοχυρώνεται μέσα από την κοινοκτημοσύνη. Όταν το 1516 ο Τόμας Μορ κυκλοφόρησε το βιβλίο «Περί της καλλίστης δημοκρατίας της ευρισκομένης επί της νέα νήσου Ουτοπίας» ουσιαστικά πρόταξε τη δική του «Ουτοπία» ως απόπειρα εξασφάλισης της κοινωνικής γαλήνης: «Στην Ουτοπία του Μορ

επικρατεί καθεστώς άψογης κοινοκτημοσύνης. Όπως λέει ο σοφός σερ και Άγιος, η κοινοκτημοσύνη είναι η λύτρωση από τον εγωκεντρισμό, τόσο στον ιδιωτικό όσο και στο δημόσιο βίο. Να, λοιπόν, τι είναι η Ουτοπία, λύτρωση από τον εγωκεντρισμό δια της κοινοκτημοσύνης. Σοσιαλισμός σημαίνει κοινωνισμός, κυριαρχία του συλλογικού πάνω στο ατομικό. Τον όρο θα τον δημιουργήσει το 1830 ο σαινσιμονιστής Πιέρ Λερού». (σελ. 19). Φυσικά, η αναζήτηση της ουτοπίας είναι ακόμη πιο παλιά υπόθεση, αφού σε τελική ανάλυση και η πλατωνική πολιτεία και οι «Μεταμορφώσεις» του Οβίδιου ουτοπίες είναι. Ο Μορ είναι ο εισηγητής της σοσιαλιστικής ουτοπίας, που όμως διαμορφώνεται μέσα από το χριστιανικό ιδεώδες: «Ακριβώς αυτό είναι ο σοσιαλισμός. Ένας χριστιανισμός που δεν κρεμάει όλα τα αμαρτήματα από το προπατορικό, αλλά προσπαθεί να τα καταργήσει όλα εκτός από το προπατορικό». (σελ. 19). Το 1602 ο Τομάζο Καμπανέλα θα φέρει στον κόσμο τη δική του ουτοπία με το έργο «Πολιτεία του Ήλιου». Σταδιακά, η αναζήτηση της ουτοπίας αρχίζει να σπάει το θρησκευτικό μονοπώλιο του παραδείσου και να ασχολείται όλο και περισσότερο με τα επίγεια. Ο Σαιν – Σιμόν επιτέθηκε και στους αστούς και στους φεουδάρχες. Αν και καλός χριστιανός υποστήριζε ανοιχτά την ανωτερότητα των επιστημόνων έναντι των παπάδων. Πίστευε ότι η βιομηχανία θα μπορούσε να λύσει όλα τα κοινωνικά προβλήματα: «Ο σαινσιμονισμός, η πρώτη μορφή θεωρητικά επεξεργασμένου σοσιαλισμού, θα γίνει Σχολή με χιλιάδες οπαδούς στη Γαλλία κυρίως αλλά και σ’ ολόκληρη την Ευρώπη. Είναι αυτή η Σχολή που θα δημιουργήσει τους διαζευκτικούς όρους “εκμεταλλευτές κι εκμεταλλευόμενοι”, “εργαζόμενοι και αργόσχολοι”. Οι σαινσιμονιστές ξέρουν πως η κοινωνία είναι ταξικά διαρθρωμένη, αλλά πιστεύουν στη συνεργασία κι όχι στην πάλη των τάξεων. Με σύγχρονους όρους θα μπορούσαμε ίσως να τους χαρακτηρίσουμε σοσιαλδημοκράτες». (σελ. 26 – 27). Από την άλλη ο Φουριέ προσπαθεί να πραγματώσει τον ουτοπικό σοσιαλισμό. Φανατικός εχθρός των εμπόρων ιδρύει τα φαλανστήρια που είναι «συνεργατικά και συνεταιριστικά αγροτικά κοινόβια, που σχεδίασε με κάθε λεπτομέρεια». Θα λέγαμε ότι σύγχρονες εκδοχές των φαλανστηρίων είναι τα εβραϊκά κιμπούτς: «Μιλούμε για μια εποχή που όλοι οι κοινωνιστές ψάχνονται και τίποτε δεν έχει κατασταλάξει. Ο σοσιαλισμός δεν φτιάχτηκε από κάποιον θεωρητικό, προέκυψε μέσα από μακρόχρονες κοινωνικές διεργασίες με τη μέθοδο της δοκιμής και του λάθους». (σελ. 30). Η ιστορία της ουτοπίας συνεχίζεται με το κεφάλαιο Όουεν που προσπάθησε να της δώσει οικονομικό περιεχόμενο: «Ο Όουεν δεν ενδιαφέρεται για την πολιτική, ενδιαφέρεται για την οικονομία και αφήνει την πολιτική να βγει μέσα από αυτήν. Κάνει πριν από τον Μαρξ ό,τι και ο Μαρξ. Δουλεύει κατά κύριο λόγο στην οικονομική βάση και αφήνει το εποικοδόμημα να διαμορφωθεί σύμφωνα με τη βάση». (σελ. 42). Ο Όουεν ήταν ο βιομήχανος που πίστευε ότι η βιομηχανία θα δώσει λύση σε όλα τα προβλήματα. Εξαιρετικά πετυχημένος έδωσε ένα νέο στίγμα στην παραγωγή δίνοντας βάση στην ευημερία των εργατών και στη δυναμική του συνεταιρισμού. Θα λέγαμε ότι όχι απλώς ξεπέρασε, αλλά μάλλον έδρασε αντίθετα από τα καπιταλιστικά πρότυπα της εποχής του. Τελικά θα χάσει το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του στο πρότυπο κομμουνιστικό κοινόβιο που ίδρυσε στην Αμερική και που ονόμασε «Νέα Αρμονία»: «Δεν σου χρειάζονται πολλά για να είσαι σοσιαλιστής. Μόνο αγάπη για τον άνθρωπο. Ακόμη κι ένας βιομήχανος μπορεί να είναι σοσιαλιστής. Άλλωστε βιομήχανος ήταν και ο Έγκελς. Ο σοσιαλισμός δεν είναι μόνο για τους φτωχούς, είναι κυρίως για τους τίμιους». (σελ. 47).

Ο Μαρξ

ήταν ο άνθρωπος που έδωσε στην αναζήτηση της ουτοπίας επιστημονικό υπόβαθρο. «Το Κεφάλαιο» δεν είναι τίποτε άλλο από την επιστημονική κατάδειξη της καπιταλιστικής αδικίας: «Με το μαρξιστικό νόμο της αξίας έγινε επιτέλους αντιληπτό πως ο πλούτος δεν είναι “θείον δώρο”. Είναι ανθρώπινο δώρο. Άνθρωποι είναι αυτοί που κάνουν πλούσιους άλλους ανθρώπους. Ο πλούτος δεν είναι ούτε πρόβλημα εξυπνάδας, ούτε πρόβλημα φυσικής ικανότητας, ούτε πρόβλημα ταλέντου». (σελ. 103). Η επιστημονική απόδειξη του σφετερισμού του πλούτου στην καπιταλιστική παραγωγή είναι η νέα ώθηση του ουτοπικού οραματισμού που για τον Μαρξ δεν είναι τίποτε άλλο από την αταξική κοινωνία. Η έννοια της υπεραξίας που ο Μαρξ έφερε στο προσκήνιο είναι η κατάδειξη της πιο αγριεμένης ατομικότητας. Το καπιταλιστικό σύστημα στηρίζεται στο υπερτροφικό εγώ που θεωρεί απολύτως λογικό να εκμεταλλεύεται τους άλλους προς ίδιον πλουτισμό. Εξάλλου δεν πρόκειται για εκμετάλλευση, αλλά για ικανότητα. Το να κατέχει κάποιος τη θέση ισχύος είναι απολύτως φυσιολογικό. Ο εργάτης έχει τη θέση που του αξίζει κι αν βρισκόταν στη θέση του βιομήχανου θα έκανε ακριβώς τα ίδια. Όμως η νομιμοποίηση και σε ηθικό επίπεδο της εργασιακής εκμετάλλευσης, δηλαδή της κοινωνικής ανισότητας, είναι η συντριβή της κοινωνικότητας κι εδώ βρίσκονται οι ρίζες της πάλης των τάξεων. Η αταξική κοινωνία είναι το τέλος αυτών των διαφορών. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα σελίδα της ουτοπίας που πλέον αποκτά χειροπιαστές – επιστημονικές βάσεις. Η μελέτη της ιστορίας με επιστημονικούς όρους και η κατάδειξη της αναγκαστικής καπιταλιστικής πτώσης με καθαρά (οικονομικά) μαθηματικά είναι το πέρασμα στον κομμουνισμό που πλέον αποκτά νομοτελειακές διαστάσεις. Η διαλεκτική, ως ακατανίκητος φιλοσοφικός νόμος, θα συντρίψει τον καπιταλισμό και την κοινωνική αδικία. Η ουτοπία γίνεται πιο χειροπιαστή από ποτέ. Η αταξική κοινωνία είναι όραμα και του αναρχισμού. (Ο Μπακούνιν είναι μαρξιστής). Όμως ο Μαρξ αντιλαμβάνεται την ιστορία μέσα από σαφείς επιστημονικούς νόμους. Το πέρασμα στην αταξική κοινωνία (και η συνεπαγόμενη κατάλυση του κράτους) μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την ολοκλήρωση του καπιταλιστικού κύκλου στην ιστορία (που θα ανατραπεί με επανάσταση) και προϋποθέτει τη δικτατορία του προλεταριάτου ως αναγκαστική μεταβατική κατάσταση. Ο Μπακούνιν δεν μπορεί να ακούει τα περί δικτατορίας του προλεταριάτου. Ο Μπακούνιν θέλει επανάσταση κι άμεσο πέρασμα στην αταξική κοινωνία. Θεωρεί ότι η δικτατορία του προλεταριάτου δεν μπορεί να σημαίνει τίποτε άλλο παρά υπερτροφία του κράτους, δηλαδή δικτατορία του κόμματος. (Αν δεχτούμε ότι το μεγάλο πείραμα της ουτοπίας ήταν η Σοβιετική Ένωση, ο Μπακούνιν δικαιώθηκε. Αν όμως αναλογιστούμε το κατά πόσο επικράτησε ο μαρξισμός στην ΕΣΣΔ, το πράγμα περιπλέκεται πάρα πολύ).

Το σίγουρο είναι ότι ο Λένιν κατάφερε να πάρει την εξουσία στη Σοβιετική Ένωση. Κι ακόμη πιο σίγουρο είναι ότι η Οκτωβριανή επανάσταση είναι το αποκορύφωμα της μαρξιστικής περιπέτειας: «Ο Λένιν και οι σύντροφοί του τάχτηκαν εξαρχής και χωρίς περιστροφές υπέρ της βίαιης κατάληψης της εξουσίας απ’ το προλεταριάτο. Πίστευε ο Λένιν, και η κατοπινή εξέλιξη των πραγμάτων θα δείξει πως είχε δίκιο, πως αν το προλεταριάτο πήγαινε, όπως θα λέγαμε εμείς, “με το σταυρό στο χέρι”, δεν θα του έμενε στο τέλος ούτε σταυρός, ούτε χέρι». (σελ. 237). Ο Λένιν είναι η δυναμική διεκδίκηση της ουτοπίας, η φωνή που έχει βαρεθεί την έννοια «ου – τόπος» και που απαιτεί πρακτική εφαρμογή. Φτάνουμε στη στιγμή που η ουτοπία γίνεται πραγματικότητα. Η συνέχεια γνωστή. Εκβιομηχάνιση σε χρόνο ρεκόρ, νίκη απέναντι στο φασισμό, προβάδισμα στην κατάκτηση του διαστήματος, εκτίναξη δηλαδή της ουτοπίας σε υπερδύναμη και ταυτόχρονα τραγωδία στην Κρονστάνδη, δίκες στη Μόσχα, εξόντωση του Τρότσκι, σταλινικό ανελεύθερο, γιγάντωση της γραφειοκρατίας, διαρκής οικονομική πτώση, έλλειψη αντοχής στον αμερικάνικο τεχνολογικό ανταγωνισμό, οικονομική κατάρρευση, ανάδειξη του γκανγκστερισμού (που ξεπήδησε σαφώς από τις προηγούμενες δομές). Είναι φανερό ότι κάτι δεν πήγε καλά στον υπαρκτό σοσιαλισμό κι η ουτοπία δεν άντεξε στο χρόνο. Ερμηνείες φυσικά πολλές. Φταίει ο Στάλιν, φταίει ο Μπρέζνιεφ, φταίει ο Γκορμπατσόφ, φταίει η γραφειοκρατία, φταίει ότι ατόνησαν τα σοβιέτ, φταίει ο διαρκής ανταγωνισμός, φταίει ότι δεν μπορεί να υπάρξει σοσιαλισμός αν δεν είναι παγκόσμιος, φταίει η εφαρμογή του μαρξισμού, φταίει η μη εφαρμογή του μαρξισμού, φταίει η ιστορική συγκυρία κτλ, κτλ, κτλ. Όλες οι απόψεις διεκδικούν το δικό τους μερίδιο αλήθειας. Όμως η ενδοσκόπηση στις αδυναμίες του υπαρκτού σοσιαλισμού στερείται κάθε νοήματος αν δεν συγχρωτιστεί με το μεγάλο ποτάμι της ουτοπίας που οφείλει να συνεχίσει. Η απαρέγκλιτη προσκόλληση σε γραμμές που πρέπει να διατηρούν την καθαρότητά τους και που, υπό αυτή την προοπτική, είναι αδύνατο να εξελιχθούν, δεν είναι μόνο ο κατακερματισμός και η αποδυνάμωση της αριστεράς, αλλά η ματαίωση της ουτοπίας που αδυνατεί να προχωρήσει. (Θα λέγαμε ότι αυτό ισχύει και για τον αναρχικό χώρο). Με άλλα λόγια ο μαρξισμός δεν μπορεί να αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία κανενός. Ο μαρξισμός ανήκει στην αναζήτηση της ουτοπίας και οφείλει να επαναπροσδιοριστεί στα σύγχρονα δεδομένα. Πριν από την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού υπήρχαν νεομαρξιστικές φωνές που προσπάθησαν να εξελίξουν τη μαρξιστική σκέψη. (Η σχολή της Φρανκφούρτης, ο Αλτουσέρ, ο Σαρτρ και ο δικός μας ο Πουλαντζάς είναι ενδεικτικά παραδείγματα). Σήμερα, μετά την πτώση της ΕΣΣΔ, η καπιταλιστική προπαγάνδα προσπαθεί να ταυτίσει το μαρξισμό με το οικονομικό αδιέξοδο, το ανεφάρμοστο, τον αθεράπευτο ρομαντισμό, με δυο λόγια τη γραφικότητα. Από την άλλη, ο άκαμπτος μαρξισμός – από μερίδα της αριστεράς – μετατρέποντας το παιχνίδι της αναζήτησης σε παιχνίδι ιδεολογικής ιδιοκτησίας, χωρίς να το θέλει, ευλογεί τη στασιμότητα. Κι εδώ ακριβώς βρίσκεται η αδυναμία της αριστεράς, που, σε τελική ανάλυση, αδυνατεί να εμπνεύσει, ακριβώς επειδή αδυνατεί να τροφοδοτήσει εκ νέου το όραμα της ουτοπίας. Όμως η στέρηση του οράματος είναι η καρδιά κάθε αδιεξόδου.

Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

 Η VITA ACTIVA ΚΑΙ Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

  Με τον όρο vita activa θέλω να ορίσω τρεις θεμελιώδεις ανθρώπινες δραστηριότητες : τον μόχθο, την εργασία και την πράξη.

 Είναι θεμελιώδεις , διότι κάθε μία από αυτές αντιστοιχεί σε έναν από τους βασικούς όρους που έχει δοθεί η ζωή στον άνθρωπο πάνω στην γη.

Ο μόχθος είναι η δραστηριότητα, η οποία αντιστοιχεί στη βιολογική λειτουργία του ανθρώπινου σώματος, που η αυθόρμητη ανάπτυξή του , ο μεταβολισμός του και η τελική φθορά του συνδέονται με τις ζωτικές ανάγκες, όσες παράγονται και ικανοποιούνται μέσα στην διαδικασία της ζωής από τον μόχθο. Η ανθρώπινη προϋπόθεση του μόχθου είναι η ίδια η ζωή.

Η εργασία είναι η δραστηριότητα, η οποία αντιστοιχεί στον μη φυσικό χαρακτήρα της ανθρώπινης ύπαρξης, που δεν ενσωματώνεται στον αέναα επαναλαμβανόμενο ζωικό κύκλο του είδους και που η θνητότητα της δεν αντισταθμίζεται από την αιωνιότητα αυτού του κύκλου. Η εργασία παρέχει έναν "τεχνητό" κόσμο πραγμάτων που διαφέρουν σαφώς από το φυσικό περιβάλλον.Μέσα στα όρια αυτού του κόσμου στεγάζεται κάθε ατομική ζωή, ενώ ο ίδιος τούτος κόσμος κατασκευάζεται με σκοπό να ζήσει περισσότερο από κάθε άτομο και να τα υπερβεί όλα. Η ανθρώπινη προϋπόθεση της εργασίας είναι η εγκοσμιότητα.

Η πράξη, η μόνη δραστηριότητα που επιτελείται άμεσα μεταξύ ανθρώπων χωρίς να μεσολαβούν τα πράγματα ή η ύλη, αντιστοιχεί στον ανθρώπινο όρο του πλήθους, στο γεγονός πως οι άνθρωποι και όχι ο Άνθρωπος, ζούνε πάνω στην γη και κατοικούνε τον κόσμο. Μολονότι όλες οι πλευρές της ανθρώπινης κατάστασης συνδέονται κατά κάποιον τρόπο με την πολιτική, το πλήθος είναι η κατ' εξοχήν προϋπόθεση κάθε πολιτικής ζωής.

Η πράξη θα ήταν περιττή πολυτέλεια, ιδιότροπη παρέμβαση στους γενικούς κανόνες συμπεριφοράς, αν οι άνθρωποι ήσαν άπειρα αναπαραγώγιμες επαναλήψεις του ίδιου μοντέλου, που η φύση ή ουσία του θα ήταν η ίδια για όλους και εξ ίσου προβλέψιμη με την φύση ή ουσία κάθε άλλου πράγματος.

Το πλήθος είναι η προϋπόθεση της ανθρώπινης πράξης, διότι είμαστε όλοι ίδιοι, δηλαδή ανθρώπινοι, αλλά έτσι που κανείς να μην είναι ποτέ ίδιος με κανέναν άλλο από όσους έζησαν ζουν ή θα ζήσουν.

Και οι τρεις δραστηριότητες μαζί με τις αντίστοιχες προυποθέσεις τους συνδέονται στενάμε την γενικότατη συνθήκη της ανθρώπινης ύπαρξης: τη γέννηση και τον θάνατο, την γεννησιμότητα και την θνησιμότητα. Ο μόχθος δεν εξασφαλίζει απλώς την ατομική επιβίωση αλλά την ζωή του είδους. Η εργασία και το προιόν της , το ανθρώπινο τεχνούργημα, παρέχουν ένα μέτρο διάρκειας και αντοχής στην ευπάθεια της θνητής ζωής και του φευγαλέου χαρακτήρα του ανθρώπινου χρόνου. Η πράξη, στον βαθμό που αναλώνεται στην ίδρυση και την διατήρηση ενός πολιτικού σώματος , δημιουργεί την προϋπόθεση για την μνήμη, δηλαδή την ιστορία.

 

 

Ο μόχθος και η εργασία

 

 Το παρακάτω κείμενο είναι μια περίληψη, ελεύθερη απόδοση, του κεφαλαίου "ο μόχθος και το έργο" από το "η ανθρώπινη κατάσταση (Vita Activa)", της Χάννα Άρεντ, με την ευκαιρία της 1ης Μάη και την ιστορική  θέση της εργασίας.

Η Χάννα Άρεντ έκανε μια διάκριση ανάμεσα στον μόχθο και την εργασία, μια διάκριση που θεωρεί ότι έχει μελετηθεί πολύ λίγο αν και αποτελεί ιστορικό γεγονός. Δεν είναι τυχαίο ότι όλες σχεδόν οι ευρωπαϊκές γλώσσες περιέχουν δύο άσχετες ετυμολογικά λέξεις για να δηλώσουν αυτό που φτάσαμε τελικά να θεωρούμε ως μία και την αυτή δραστηριότητα.

Η ελληνική γλώσσα κάνει διάκριση μεταξύ του πονείν και του εργάζεσθαι,

Λιαντίνης – Ο Ελληνικός πεσιμισμός…

~ Δημήτρης Λιαντίνης – “Τα Ελληνικά”.

 

Έρχομαι τώρα στα τέσσερα σημεία που δείχνουν την κακή πορεία της παιδείας μας.

Το πρώτο σημείο της άγνοιας και της πλάνης είναι ότι δεν μας έ­μαθαν ποτές, πως οι έλληνες στάθηκαν ένας κόσμος άκρα μελαγ­χολικός.

Το καθημέρα των ελλήνων είναι το όρος Σίπυλο της Νιόβης, ό­που όλες οι βρύσες στάζουνε λύπη. Η λιγνή Ελλάδα ήταν μία κλαίου­σα ιτιά. Εδώ ως και τα ζώα μύρουνται και δακρύζουν. Θυμήσου, για παράδειγμα, τα δάκρυα που χύνανε τα άλογα του Αχιλλέα [Ομήρου, Ρ 437-8].

Στη χλωρίδα του ελληνικού στοχασμού βασιλεύουν τα κλαδιά των νεκρών. Το κυπαρίσσι και ο ασφόδελος.

Ούτε πριν ούτε μετά, κανένας λαός δεν ερεύνησε τα άγνωστα της φύσης και τα μυστήρια της ψυχής, για να φτάσει το βαθύ σκοτάδι και το συμπαγές μηδέν που φτάσανε οι έλληνες.

Κανένας λαός δεν βυθίστηκε όσο οι έλληνες στη μαύρη χολή του απαίσιου και της ματαιότητας. Μαύρη χολή. Μελαγχολία αλλιώς.

Βούδας, Σοπενχάουερ και όλες οι φιλοσοφίες του πεσσιμισμού και της άρνησης, μπροστά στον καημό των ελλήνων είναι αθλοπαι­διές και αθύρματα.

Και καμία θεωρία που υψώθηκε στο γενικό δεν άφηκε να της ξε­φύγουν τόσες φωνές αίρεσης, παράπονου, και απόγνωσης, όσο η κο­σμοθεωρία των ελλήνων.

Οι έλληνες είναι οι αυτουργοί, οι πρωτουργοί, και οι δημιουργοί του θρήνου και της σφοδρής σιωπής. Πρώτοι αυτοί δουλέψανε το νόημα της μοίρας και της συμφοράς. Σε σχέση με τον άνθρωπο, το άδικο το είδαν σε κλίμακα πανανθρώπινη. Και σε σχέση με τον κό­σμο, το κακό το είδαν σε κλίμακα παγκόσμια. Το κακό που είδαν οι έλληνες στη φύση η σύγχρονη φυσική το ονόμασε εντροπία, και τό ‘κλεισε στο δεύτερο νόμο της θερμοδυναμικής.

Είναι παράξενο που ετούτος ο Καύκασος της μοναξιάς και του πά­γου φαίνεται πως δεν φαίνεται στα έργα και στα λόγια τους.

Καθώς τα καράβια τους ταξιδεύουν στις γλαυκοκύανες θάλασσες, το μαγνάδι της επιφάνειας δεν αφήνει να φανεί πουθενά, ότι σε ό­λους εκείνους τους πλησίστιους πλόες λάμνει η βέβαιη αίσθηση και η βέβαιη γνώση τους για το κακό του κόσμου και για το άδικο του ανθρώπου.

Από ένα σημείο μάλιστα και πέρα αυτό το παράξενο γίνεται θαυμαστό. Γιατί όλος εκείνος ο κόσμος του θρήνου μετουσιώνεται σε κατανόηση και σε πικρή περηφάνεια. Γίνεται δηλαδή η ελληνική τέχνη.

Γίνεται εγκαρτέρηση, ήμερη κυριαρχία του λόγου στο άλογο, ό­ραση και εννόηση της βαθύτερης οργάνωσης του σύμπαντος.

Γίνεται το μελαγχολικό μειδίαμα ενός μελλοθάνατου που βλέπει ότι πεθαίνει. Δεν αφήνεται όμως στην παρηγοριά που προσφέρεται να του δώσει ο λόγος των γύρω του ότι θα ζήσει χρόνια ακόμη.

Αυτός ο μεταπλασμός της μελαγχολίας των ελλήνων...

Η ψήφος-Eduardo Colombo

 Η ψήφος και η καθολική ψηφοφορία
«Οι αναρχικοί δεν ψηφίζουν!» Ακούμε αρκετά συχνά αυτή τη διαβεβαίωση. Είναι αλήθεια;

To κείμενο που παρουσιάζεται εδώ αποτελεί μέρος του βιβλίου “Η βούληση του λαού – Δημοκρατία και Αναρχία” του Eduardo Colombo, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Στάσει Εκπίπτοντες. Ο αυθεντικός τίτλος του κειμένου είναι “Η ψήφος και η καθολική ψηφοφορία”

Η ψήφος
Ας δούμε αρχικά τι θα πει ψηφίζω.
1. Η ψήφος είναι μια διαδικασία που επιτρέπει την έκφρα- ση μιας γνώμης ή μιας βούλησης. Στη λατινική ετυμολο- γία, votum είναι η μετοχή αορίστου του ρήματος vovere: επικαλούμαι (Λιτρέ), κάνω ευχή, δίνω ή αρνούμαι την ευχή μου. Ψηφίζοντας, παραχωρεί κανείς τη φωνή του στο σώμα των ιερέων (στις αρχαίες χριστιανικές αδελφό- τητες). Μπορεί κανείς να ψηφίσει με ποικίλους τρόπους – για παράδειγμα, κατά παραγγελία ή αυτοπροσώπως. Η ψηφοφορία, ή ψήφος, είναι μια μέθοδος που συνήθως χρησιμεύει για την ανάδειξη μιας πλειοψηφίας (σχετι- κής, απλής, 3/4 κ.ο.κ.). Δεν έχει νόημα παρά μόνο στις περιπτώσεις που μπορεί να θεωρηθεί ότι η ύπαρξη μιας πλειοψηφικής γνώμης χρειάζεται ώστε να απαντηθεί το ερώτημα που τίθεται.
2. Το να ψηφίζει, λοιπόν, κανείς σημαίνει

ΝΙΚΟΣ ΛΥΓΕΡΟΣ-μια ακρως απολαυστικη συνεντευξη

Νίκος Λυγερός

Πρόκειται για τον πιο ευφυή έλληνα παγκοσμίως. Ο 34χρονος Νίκος Λυγερός είναι μέλος των οργανώσεων υψηλής νοημοσύνης MENSA, Sigma, Mega Foundation, Oaths, Luminary, Prometheus, ενώ έχει ιδρύσει τη δική του οργάνωση, την Πι, στην οποία για να γραφτεί κάποιος πρέπει να έχει IQ πάνω από 176. Αυτό τον καιρό ετοιμάζει το διδακτορικό του στη γνωσιολογία, ενώ έχει ήδη ένα στα μαθηματικά και ένα στην ελληνική λογοτεχνία. Έχει πάρει πτυχίο ελληνικών, μεταπτυχιακό θεωρητικής γλωσσολογίας και επίσης εξασκεί το επάγγελμα του διερμηνέα, είναι συγγραφέας, ερευνητής και παράλληλα διδάσκει μαθηματικά και πληροφορική στο πανεπιστήμιο της Λιόν στη Γαλλία, όπου «μένει», όπως λέει χαρακτηριστικά. «Ζει» πάντα στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τις στατιστικές, η πιθανότητα να συναντήσετε άνθρωπο με τον δικό του δείκτη νοημοσύνης είναι μία στα 80 εκατομμύρια. Εκμεταλλευόμενη, λοιπόν, αυτή τη μοναδική ευκαιρία αναρωτιέμαι τι μπορεί να πει κανείς με κάποιον που δηλώνει: «Ναι, είμαι αριθμός» και του οποίου ο δείκτης ευφυίας ξεπερνά ακόμη και αυτόν του Αϊνστάιν;

Εικόνες: Όταν οι συνομήλικοί σας έπαιζαν με τα στρατιωτάκια, εσείς κερδίζατε τον πατέρα σας στο σκάκι. Θεωρείτε ότι είχατε μια φυσιολογική παιδική ηλικία;

Νίκος Λυγερός: Δεν έχω παιδική ηλικία. Έχω μόνο ηλικία. Ζω μέσα στο χρόνο. Με τον πατέρα μου παίζαμε σκάκι, αλλά αυτό δεν έπαυε να είναι μια ακραία κατάσταση. Είναι δύσκολο αυτό για ένα γονιό. Δεν μπορεί να τα προβλέπει όλα.

Θεωρείτε ότι η ευφυία σας είναι ακραία;

Ναι. Αλλά δεν υπήρξε ποτέ βάρος για τους γονείς μου. Η νοημοσύνη είναι σαν τον ήλιο. Φωτίζει, ζεσταίνει. Δεν μπορείς όμως να την κοιτάξεις για πολύ ώρα στα μάτια. Αν τη διαχειριστείς καλά, δεν θα κάψει τους άλλους.

Τι ακριβώς εννοούμε όταν λέμε «έξυπνος»;...

Οι ρίζες του μίσους. Του Κορνήλιου Καστοριάδη

Υπάρχουν δύο ψυχικές εκφράσεις του μίσους: το μίσος για τον άλλο  και το μίσος για τον εαυτό μας, το οποίο συχνά δεν παρουσιάζεται ως τέτοιο. Αλλά πρέπει να καταλάβουμε ότι και τα δυο έχουν κοινή ρίζα, την άρνηση της ψυχικής μονάδας να δεχθεί αυτό που για την ίδια είναι ξένο. Η οντολογική αυτή διάρθρωση του ανθρώπου επιβάλλει αξεπέραστους εξαναγκασμούς σε κάθε κοινωνική οργάνωση και σε κάθε πολιτικό πλάνο. Καταδικάζει αμετάκλητα κάθε ιδέα για μία «διαφανή» κοινωνία, κάθε πολιτικό πλάνο που αποσκοπεί στην άμεση οικουμενική συμφιλίωση.

Κατά τη διαδικασία κοινωνικοποίησης, οι δύο διαστάσεις του μίσους χαλιναγωγούνται σε σημαντικό βαθμό, τουλάχιστον όσον αφορά τις πιο δραματικές εκδηλώσεις τους. Εν μέρει αυτό επιτυγχάνεται μέσω του μόνιμου αντιπερισπασμού που ασκείται στην καταστροφική τάση από τους «εποικοδομητικούς» κοινωνικούς σκοπούς - την εκμετάλλευση της φύσης, τον συναγωνισμό διαφόρων ειδών (τις «ειρηνικές» αγωνιστικές δραστηριότητες, όπως ο αθλητισμός, τον οικονομικό ή πολιτικό ανταγωνισμό, κτλ). Όλες αυτές οι διέξοδοι κατευθύνουν ένα μέρος του μίσους και της «διαθέσιμης» καταστροφικής ενέργειας, αλλά όχι το σύνολο τους.

Το κομμάτι του μίσους και της καταστροφικότητας που απομένει φυλάσσεται σε μία δεξαμενή έτοιμη να μετατραπεί σε καταστροφικές δραστηριότητες, σχηματοποιημένες και θεσμοθετημένες, που στρέφονται εναντίον άλλων ομάδων - δηλαδή να μετατραπεί σε πόλεμο. Αυτό δεν σημαίνει ότι το ψυχικό μίσος είναι η «αιτία» του πολέμου. Αλλά το μίσος είναι, αναμφίβολα, ένας όρος, όχι μόνο απαραίτητος αλλά και ουσιαστικός, του πόλεμοι».

Το μίσος καθορίζει τον πόλεμο και εκφράζεται μέσω αυτού, Η φράση του Αντρέ Μαλρό «είθε η νίκη σε αυτό τον πόλεμο να ανήκει σε όσους πολέμησαν χωρίς να τον αγαπούν» εκφράζει μία ελπίδα που στην πραγματικότητα διαψεύδεται σε όλους σχεδόν τους πολέμους. Αλλιώς δεν θα καταλαβαίναμε

Ν. Τσόμσκι: Αναρχισμός, Φιλελευθερισμός και Προπαγάνδα

Συνέντευξη του Νόαμ Τσόμσκι στο Modern Success για τον αναρχισμό, τον φιλελευθερισμό των ΗΠΑ και την προπαγάνδα. (Συνέντευξη του Michael Wilson)
 

Έχετε αυτοπροσδιοριστεί ως αναρχοσυνδικαλιστής. Οι περισσότεροι έχουν συνδέσει στο μυαλό τον αναρχισμό με τις συγκρούσεις και τα επεισόδια. Ποια είναι η πραγματικότητα και τι είναι για εσάς ο αναρχισμός;

Ο αναρχισμός είναι κατά την άποψή μου μια τάση της ανθρώπινης σκέψης που εμφανίζεται σε διαφορετικές περιστάσεις και έχει μερικά σπουδαία χαρακτηριστικά. Κατά κύριο λόγο πρόκειται για μια τάση που είναι αντίθετη σε κάθε μορφή εξουσίας, κυριαρχίας ή ιεραρχίας. Τάσσεται κατά των δομών ιεραρχίας και κυριαρχίας σε κάθε έκφανση της ανθρώπινης ζωής, σε όλο το φάσμα, που μπορούμε να πούμε πως επεκτείνεται από τις πατριαρχικές οικογένειες μέχρι τα αυτοκρατορικά συστήματα.

Δεν υπάρχει εξουσία «ελέω θεού»

Ηλίας Πετρόπουλος Ο ΄΄Αναρχικος΄΄

Ο Ηλίας Πετρόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1928, σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης και εγκαταστάθηκε στο Παρίσι το 1973. Πνεύμα ανήσυχο και ερευνητικό, πολέμιος των ακαδημαϊκών και του κατεστημένου, ο Πετρόπουλος ήταν ο πρώτος λαογράφος στην Ελλάδα που ασχολήθηκε με το περιθώριο και κατέγραψε πρόσωπα και πράγματα περιφρονημένα από την επίσημη ιστορία της χώρας του. Έζησε από κοντά ρεμπέτες, αλήτες, μάγκες, πόρνες και ομοφυλόφιλους, φυλακισμένους και καταδιωκόμενους, που έγιναν οι 'ήρωες' των βιβλίων του. Ακάματος συγγραφέας και ερευνητής έγραφε μέχρι το 2003 που πέθανε από καρκίνο..

“Και είπα στην γυναίκα μου:
όταν ψοφήσω στο Παρίσι, να κάψεις το κουφάρι μου στο κρεματόριο και να ρίξεις τις στάχτες μου στον υπόνομο. Τέτοια είναι η διαθήκη μου.»

Ο πανεπιστημιακός είναι ένας στοχαστής που δεν ονειρεύεται ποτέ. Μας κυβερνούν οι πλαστές ιδέες, που εμπορεύονται τα πανεπιστήμιά μας. Ο καθηγητής είναι σοβαρόν ζώον. Η σοβαροφάνεια κρύβει το καρδιοχτύπι της μηδαμινότητας. Δουλεύοντας σαν λαογράφος, αισθάνομαι πως παραμένω ποιητής.

Πότε αστείος και έντονα περιγραφικός, συχνά προκλητικός και ιδιαίτερα σαρκαστικός… Ποιος είναι τελικά ο Ηλίας Πετρόπουλος; Ο άνθρωπος που με την τόλμη του έγδυσε τον κόσμο του υπογείου. Ο καλλιτέχνης που αψήφησε την λογοκρισία σπάζοντας τα εθνικιστικά ταμπού, που επιτίθεται απροκάλυπτα στους τετριμμένους κανόνες ηθικής και τον πουριτανισμό των μικροαστών κατακρίνοντας κάθε είδους κοινωνικό ντετερμινισμό, αφήνει πίσω του έναν θησαυρό πληροφοριών για έναν κόσμο που πολλοί από εμάς είτε αγνοούμε είτε περιφρονούμε, τον υπόκοσμο, το Λούμπεν προλεταριάτο! «Με τραβάνε οι κοινωνικές μειονότητες: τα μαγκάκια, οι χασικλήδες, οι πούστηδες, τα κλεφτρόνια, οι τεμπέληδες, γενικώς όλοι οι τύποι που στραπατσάρουν τη βιτρίνα της μπουρζουαζίας».